II SAB/Lu 168/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska po rozpoznaniu w dniu 12 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. Sz. na bezczynność Starosty w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości - w zakresie sprzeciwu skarżącego od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia [...] r. o odmowie przyznania prawa pomocy p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. P. Sz. wniósł o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF w zakresie częściowym, poprzez ustanowienie radcy prawnego. Skarżący wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z rodzicami, z którymi zamieszkuje w domu o powierzchni [...] m2 o wartości [...] złotych i utrzymuje się z uprawy dziesięciohektarowego gospodarstwa rolnego przynoszącego miesięczny dochód w kwocie [...] złotych netto oraz emerytury ojca w kwocie [...] złotych netto i matki w kwocie [...] złotych netto. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżącego wynosi [...] złotych netto. Skarżący posiada oszczędności w kwocie [...] złotych. Natomiast na koszty utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego skarżącego składają się wydatki na energię elektryczną – [...] złotych kwartalnie, wodę – [...] złotych, Internet – [...] złotych, telefon – [...] złotych, konserwację maszyn i ich naprawy – [...] złotych rocznie i podatek rolny – [...] złotych rocznie (według oświadczenia zawartego na druku PPF). Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Od tego postanowienia skarżący złożył sprzeciw, w którym nie odniósł się do sytuacji materialnej, a jedynie podkreślił, że oszczędności, które ma (w kwocie [...] złotych) są przeznaczone na bieżącą działalność gospodarczą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) dalej jako "p.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6–8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Z przytoczonego przepisu wynika, że rolą Sądu jest merytoryczne rozpoznanie sprzeciwu, a więc definitywne rozstrzygnięcie sprawy z zakresu prawa pomocy będącej przedmiotem sprzeciwu. Po rozpoznaniu sprzeciwu wniesionego w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że sprzeciw ten nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Skarżący wnosił o przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustalenie wystąpienia przesłanki przyznania prawa pomocy unormowanej w tym przepisie wymaga porównania realnych możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy do wysokości kosztów postępowania, w tym przypadku wynagrodzenia radcy prawnego. Pozostające po poniesieniu kosztów postępowania środki finansowe muszą bowiem umożliwić pokrycie wydatków związanych z kosztami utrzymania koniecznego strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy i jej rodziny. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada, zgodnie z którą strona ponosi koszty postępowania związane z jej udziałem w postępowaniu. To oznacza, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są tak bardzo ograniczone, że zaspokajają jedynie podstawowe potrzeby życiowe tych osób. Ma to istotne znaczenie zwłaszcza w rozpoznawanej sprawie, gdzie skarżący podnosi, że posiada oszczędności w kwocie [...] złotych. Jak słusznie zauważył Referendarz sądowy, minimalny koszt ustanowienia radcy prawnego z wyboru celem sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 360 złotych. Zatem posiadane przez skarżącego oszczędności pozwalają na poniesienie w całości minimalnego kosztu ustanowienia radcy prawnego bez potrzeby angażowania na ten cel bieżących dochodów. Należy także podkreślić, że w ocenie Sądu, biorąc pod uwagę dochody i wydatki skarżącego, może on ponieść minimalny koszt ustanowienia radcy prawnego z wyboru, bez narażania siebie i rodziców na uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego. Biorąc pod uwagę powyższe, należało uznać, że skarżący nie spełnia przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 260 § 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.