II SAB/Lu 170/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi S. A. na bezczynność Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w przedmiocie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy dotyczącej wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia I. stwierdza bezczynność Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w zakresie wniosku skarżącej S. A. z dnia [...] lipca 2025r. o ponowne rozpoznanie sprawy dotyczącej wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności do załatwienia wniosku wskazanego w pkt I. S. A. w dniu 24 października 2025r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie za pośrednictwem organu skargę na bezczynność Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnoprawności w L. (dalej jako WZON/organ) zarzucając mu, że nie rozpatrzył jej wniosku z dnia 17 lipca 2025r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której wydał w pierwszej instancji w dniu 8 czerwca 2025r. decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia. Wskazała, że 22 sierpnia 2025r. został złożony "wniosek o uzasadnienie decyzji", po otrzymaniu postanowienia o sprostowaniu decyzji skarżąca w dniu 2 października 2025r. złożyła wniosek o wydanie tej decyzji, bowiem jej nie otrzymała, zaś w dniu 15 października 2025r. złożyła ponaglenie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Wyjaśnił, że w dniu 27 września 2024 r. do WZON wpłynął wniosek S. A. o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia, złożony na podstawie art. 6b4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r., poz. 913, dalej jako "u.r.z.o.n."). Po rozpatrzeniu wniosku w dniu 8 czerwca 2025 r. została wydana decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia. Decyzja została przez S. A. zaskarżona - w dniu 21 lipca 2025 r. wpłynął wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z art. 6b5 ust. 5 u.r.z.o.n., od decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do wojewódzkiego zespołu składany w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Natomiast zgodnie z art. 6b4 ust. 5 u.r.z.o.n., wnioski o których mowa w art. 6b5 ust. 5 rozpatrywane są w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące od dnia wpływu do wojewódzkiego zespołu. W celu rozstrzygnięcia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, WZON wyznaczył termin posiedzenia składu oceniającego na dzień 21 sierpnia 2025 r., a następnie w dniu 3 września 2025 r. wydał decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia. Wskutek omyłki pracowników organu, decyzja ta nie została jednak przesłana skarżącej niezwłocznie po jej wydaniu. W dniu 30 września 2025 r. zostało wydane postanowienie o sprostowaniu omyłki decyzji z 3 września 2025 r., która została przesłana na adres skarżącej 4 listopada 2025 r. i została odebrana przez nią w dniu 5 listopada 2025 r. W związku z tym WZON wniósł o odrzucenie skargi mając na uwadze, że sprawa została załatwiona. Wskazał na dwie uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r. (sygn. akt II OPS 5/19) i z 7 marca 2022 r. (sygn. akt II OPS 1/21) podnosząc, że wynika z nich, że stan bezczynności lub przewlekłości kończy się wraz z załatwieniem sprawy przez organ, a zatem skarga nie może dotyczyć przedmiotu, który nie istnieje już w chwili jej wniesienia. Wobec tego, w związku z brakiem przedmiotu zaskarżenia ze względu na ustanie bezczynności lub przewlekłości postępowania administracyjnego, skarga nie może być skutecznie wniesiona. Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego podlega odrzuceniu, jeżeli została wniesiona po wydaniu decyzji przez organ, któremu zarzucono przewlekle prowadzenie postępowania nawet wówczas, gdy decyzja ta nie jest jeszcze ostateczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako "p.p.s.a."). W razie uwzględnienia skargi na bezczynność, sąd na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę (w tym także skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania) można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Nie budzi wątpliwości Sądu, że w okolicznościach badanej sprawy stosowny tryb został wyczerpany – skarżąca w dniu 15 października 2025 r. wniosła ponaglenie. Skarga była więc dopuszczalna i podlegała rozpoznaniu. Przechodząc do oceny zasadności skargi kluczowym obowiązkiem Sądu było zbadanie, czy zarzucana w skardze bezczynność WZON rzeczywiście istniała – tak w dacie wniesienia skargi, jak i w dacie wyrokowania – a jeśli tak, to czy miała ona charakter rażący. Organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności wówczas, gdy mimo istnienia ustawowego obowiązku, w prawnie ustalonym terminie, nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Z bezczynnością mamy więc do czynienia w sytuacji, gdy brak jest aktywności organu w danej sprawie, w tym również gdy nie wywiązuje się on z obowiązku zawiadomienia strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i wyznaczenia nowego terminu jej rozpatrzenia. W konsekwencji przedmiotem skargi na bezczynność jest brak wydania określonego aktu w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Skarga taka stanowi środek prawny mający na celu ochronę praw jednostki poprzez przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych. Takim przepisem szczególnym jest art. 6b4 ust. 5 u.r.z.o.n. Zgodnie z nim - wnioski, o których mowa w art. 6b3 ust. 1, art. 6b5 ust. 5 i art. 6b6 ust. 1, rozpatrywane są w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące od dnia wpływu do wojewódzkiego zespołu; dotyczy to także wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 9 października 2025r., III SAB/Lu 41/25). W niniejszej sprawie organ miał zatem 3 miesiące tj. od 21 lipca 2025r. (data wpływu wniosku) do 21 października 2025r. Z akt wynika, że w tym terminie organ sporządził i podpisał decyzję z 3 września 2025r., jednak jej nie doręczył skarżącej. Decyzja została doręczona skarżącej później tj. 5 listopada 2025r. i dopiero w tym dniu weszła do obrotu prawnego. Wynika to z art. 110 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ jest związany decyzją od chwili jej doręczenia. To moment skutecznego doręczenia decyzji jest więc chwilą, w której ta decyzja wchodzi w obrót prawny, czyli wywołuje określone skutki prawne. Jeżeli decyzja nie została doręczona zgodnie z przepisami regulującymi zasady doręczania stronie tego typu rozstrzygnięć, to nie weszła do obrotu prawnego (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 27 marca 2025 r. II SA/Wr 393/23). Skutki prawne decyzji mogą zaistnieć dopiero z chwilą wprowadzenia jej do obrotu prawnego w drodze jej doręczenia lub ogłoszenia (zob. wyrok NSA z 1 października 2013r., II GSK 796/12). W rozpatrywanej sprawie decyzja nie weszła do obrotu prawnego, a więc nie została wydana w ustawowym terminie, w którym organ miał obowiązek rozpatrzeć wniosek skarżącej z 17 lipca 2025r., lecz dwa tygodnie później; oznacza to, że organ dopuścił się bezczynności. Wbrew poglądowi WZON wyrażonemu w odpowiedzi na skargę, skarga nie podlegała odrzuceniu, gdyż w świetle wskazanych przez organ uchwał NSA, odrzucenie skargi na bezczynność miałoby miejsce wówczas, gdyby ustanie bezczynności poprzez wydanie decyzji nastąpiło przed wniesieniem skargi na bezczynność (co zresztą organ sam podnosi). Tymczasem w niniejszej sprawie skuteczne wydanie decyzji poprzez jej doręczenie stronie nastąpiło 5 listopada 2025r., a więc po wniesieniu skargi w dniu 24 października 2025r., co musiało skutkować stwierdzeniem bezczynności organu (art. 149 § 1a p.p.s.a., pkt I wyroku). W związku z wydaniem decyzji, należało jednak umorzyć postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku - stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt III wyroku). Sąd uznał przy tym, że bezczynność WZON nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II), ponieważ organ podejmował sprawnie czynności w sprawie: 12 sierpnia 2025r. skarżąca została telefonicznie powiadomiona, że ustalenie potrzeby wsparcia nastąpi w dniu 21 sierpnia 2025r. (k.230), a po sporządzeniu w wyznaczonym dniu opinii składu ustającego (k.17) organ wydał w dniu 3 września 2025r. decyzję (k.11). Organ nie dostrzegając, że decyzja ta przez niedopatrzenie nie została doręczona skarżącej, wydał następnie postanowienie z 30 września 2025r. o sprostowaniu tej decyzji, które to postanowienie doręczył skarżącej 1 października 2025r. (k.10). Powyższe zestawienie chronologiczne prowadzi do wniosku, że działanie organu nie miało cech lekceważenia ustawowych terminów załatwienia sprawy skarżącej, lecz wynikało z omyłki pracowników organu. Ubocznie należy też wyjaśnić skarżącemu, że ustawodawca zabezpieczył częściowo interesy osób ubiegających się o świadczenie wspierające (uzyskiwane na podstawie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia) na wypadek przedłużającego się postępowania przed WZON. Otóż zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023r., poz.1429), jeżeli w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, zostanie złożony wniosek, prawo do świadczenia wspierającego ustala się od miesiąca, w którym złożono wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, a ponadto zgodnie z ust. 4 tego przepisu - w przypadku złożenia do sądu odwołania od decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia termin, o którym mowa w ust. 2 [3 miesięczny na złożenie wniosku o przyznanie świadczenia wspierającego], liczy się od dnia uprawomocnienia się decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Z tych względów Sąd orzekł, jak w sentencji. Dodać należy, że podstawą rozpoznania skargi na posiedzeniu niejawnym był art. 119 pkt 4 p.p.s.a., który umożliwia zastosowanie tego trybu szczególnego w sprawie ze skargi na bezczynność organu lub przewlekłość postępowania.