II SAB/Lu 171/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor sądowy Maciej Gapski po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. W. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Niemce w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego na zakup opału p o s t a n a w i a odrzucić skargę. W dniu 20 września 2023 r. do Urzędu Gminy Niemce wpłynęła skarga T. W. (dalej jako: skarżąca) na przewlekłość oraz bezczynność Wójta Gminy Niemce w spawie rozpatrzenia jej wniosku z dnia 7 października 2022 r. Skarżąca wskazał, że w przedmiotowej sprawie zapadł wyrok o sygnaturze II SA/Lu 16/23, który wydał WSA w Lublinie. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Niemce wyjaśnił, że skarżąca złożyła wniosek o świadczenie na opał w dniu 7 października 2022 r. Po rozpatrzeniu wniosku organ I instancji wydał decyzję odmawiającą przyznania specjalnego zasiłku celowego na zakup opału w dniu 7 listopada 2022 r. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła T. W., a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z dnia 14 grudnia 2022 r. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Skarżąca złożyła sprzeciw na orzeczenie organu odwoławczego, który został oddalony wyrokiem WSA w Lublinie z dnia 8 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Lu 16/23. Po rozpatrzeniu sprzeciwu organ I instancji ponownie prowadził postępowanie w sprawie, w szczególności dokonywał czynności w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Z twierdzeń organu wynika, że organ nie mógł przeprowadzić wywiadu, gdyż uniemożliwiała to strona postępowania. W dniu 7 września 2023 r. skarżąca złożyła ponaglenie w sprawie wniosku z dnia 7 października 2022 r. w sprawie przyznania świadczenia na opał. Wójt Gminy Niemce decyzją z dnia 12 września 2023 r. odmówił T. W. przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego na zakup opału. SKO w Lublinie postanowieniem z dnia 20 września 2023 r. uznało wniesione w sprawie ponaglenie za nieuzasadnione. W konkluzji odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Niemce wniósł o jej oddalenie lub odrzucenie jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza każdorazowo jej analiza pod kątem dopuszczalności. W niniejszej sprawie skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) z tego względu, że została wniesiona po załatwieniu sprawy przez organ. Jak wynika z akt sprawy, decyzja w sprawie została wydana w dniu 12 września 2023 r., a następnie doręczona skarżącej w dniu 14 września 2023 r., zaś przedmiotowa skarga została wniesiona w dniu 20 września 2023 r. Sąd wskazuje, że w sprawie wniesienia skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracyjne, już po zakończeniu postępowania administracyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny podjął dwie uchwały, uznając w nich, że skargi takie są niedopuszczalne. W uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, stwierdzono, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. W kolejnej uchwale z dnia 7 marca 2022 r., sygn. II OPS 1/21 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że "skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.". W jej uzasadnieniu wskazano, że przyjęty w uchwale z dnia 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19, pogląd w odniesieniu do skargi na bezczynność organu administracji, gdy skarga została wniesiona w chwili ustania bezczynności organu, pozostaje aktualny także wobec skargi wniesionej na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji, gdy skarga ta została wniesiona po zakończeniu postępowania, którego dotyczy. Istota skargi na przewlekłe prowadzenie sprawy przez organ administracji publicznej polega na niejako przymuszeniu organu do jej merytorycznego załatwienia w terminach wynikających z przepisów prawa, poprzez wydanie stosownego orzeczenia sądowego. A zatem, po wydaniu decyzji kończącej postępowanie w danej instancji, tego typu skarga nie może odnieść takiego skutku, który już się ziścił. Sąd orzekający jest związany stanowiskiem wyrażonym w wymienionych uchwałach NSA, zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a. Przepis ten nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zajętym w uchwale i przyjąć wykładni prawa odmiennej od tej, która została zaakceptowana przez poszerzony skład Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec powyższego, skoro stan bezczynności lub przewlekłości kończy się wraz z załatwieniem sprawy przez organ, to oczywiste jest, że skarga nie może dotyczyć przedmiotu, który nie istnieje już w chwili jej wniesienia. Kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania, stan rzeczy musi być w dacie skargi aktualny, a nie historyczny. Taka też wykładnia art. 53 ust. 2b p.p.s.a. została przyjęta w powołanych wyżej uchwałach składu siedmiu sędziów NSA: z dnia 22 czerwca 2020 r. (sygn. akt II OPS 5/19) oraz z dnia 7 marca 2022 r. (sygn. akt II OPS 1/21). Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że skoro skarga T. W. na bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania została wniesiona w dniu 20 września 2023 r., a zatem po wydaniu przez Wójta Gminy Niemce decyzji z dnia 12 września 2023 r. tj. po zakończeniu przez organ postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżącej o zasiłek na zakup opału, to skarga ta podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jako niedopuszczalna. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.