II SAB/Lu 18/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom - sprawozdawca, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia NSA Maciej Kierek, Protokolant Referent Agnieszka Kocot, po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2005 r. sprawy ze skargi T. W. na bezczynność Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. W dniu 3 lutego 2005 r. T. W. złożyła, za pośrednictwem Ośrodka Pomocy Społecznej , skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na bezczynność Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej . Skarga sformułowana została w sposób wyjątkowo zwięzły. Skarżąca wskazała, że w dniu 27 stycznia 2005 r. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, a w dniu 1 lutego 2005 r. wniosła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarżąca zarzuca naruszenie przepisu art. 35 § 1 i 2 kodeksu postępowania administracyjnego, § 3 ust. 2 rozporządzenia z dnia 18 września 2001 r. oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego. Skarga nie zawiera uzasadnienia ani wniosków. W odpowiedzi na skargę Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej wniósł o oddalenie skargi, wyjaśniając, że w dniu 27 stycznia 2005 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zasiłku na zakup opału oraz opłacenie należności za energię elektryczną, a w dniu 1 lutego kolejny wniosek o przyznanie zasiłku na zakup odzieży i obuwia zimowego oraz opłacenie energii elektrycznej. W dniu 10 lutego 2005 r. przeprowadzony został wywiad środowiskowy, a w dniu 24 lutego 2005 r. wydane zostały dwie decyzje: jedna przyznająca zasiłek celowy z przeznaczeniem na dofinansowanie należności za energię elektryczną, druga odmawiająca przyznania zasiłku celowego na zakup opału oraz odzieży i obuwia zimowego. W ocenie organu administracji wniosek załatwiony został w terminie ustawowym, wskazanym w kodeksie postępowania administracyjnego. Nie było podstaw do załatwiania tego wniosku "od ręki", zwłaszcza, że skarżąca marnotrawi posiadane środki, czego przejawem jest rezygnacja z dodatku na pokrycie kosztów dojazdu syna do szkoły. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. W rozpoznawanej sprawie nie można bowiem zarzucić organowi administracji bezczynności. W myśl przepisu art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, obejmującą orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w § 2 pkt 1 – 4 powołanego przepisu, tj. w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia i inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Kontrola sądu dotyczy niepodejmowania przez organ administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych, czyli sytuacji, gdy mimo ciążącego na nim obowiązku, organ nie wydał w określonym przez prawo terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu albo nie podjął właściwych czynności. Jak wynika z akt organu administracji, w dniu 27 stycznia 2005 r. skarżąca złożyła do organu pierwszej instancji niezwykle lakoniczny wniosek o "niezwłoczne świadczenie" na opał i opłacenie energii elektrycznej za grudzień 2004 r. i styczeń 2005 r. Wniosek ten powinien być rozpoznany przez organ administracji w trybie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), która określa rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania. Przepisy ustawy nie wskazują terminów, w jakich sprawy o świadczenia z pomocy społecznej powinny być załatwiane. W tym zakresie stosuje się zatem przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (art. 14 ustawy). Przepis art. 35 § 1 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Jest to zasada ogólna, nakładająca na organy administracji obowiązek nadawania sprawom biegu i prowadzenia postępowania bez niepotrzebnej przewlekłości. Zasada ta oznacza, że organ rozpatrujący sprawę powinien przede wszystkim dochować terminów określonych w kodeksie. W miarę możliwości organ powinien też załatwiać sprawy w terminach krótszych. Przepisy § 2 i 3 art. 35 precyzują terminy załatwiania spraw. Z treści § 2 wynika, że niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast stosownie do § 3 załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca. Jak wynika z akt organu administracji wniosek skarżącej został załatwiony w dniu 24 lutego 2005 r., czyli przed upływem miesiąca od jego złożenia. Brak podstaw do przyjęcia, że wniosek skarżącej powinien być załatwiony w trybie § 2 cytowanego przepisu art. 35 k.p.a., czyli niezwłocznie. Nie zachodziła bowiem sytuacja określona w tym przepisie. Sprawa skarżącej nie należy do spraw, które mogą być załatwione w oparciu o dowody przedstawione przez stronę wraz z żądaniem lub powszechnie organowi znane albo możliwe do ustalenia na podstawie danych, posiadanych przez organ. Wprawdzie skarżąca od lat ubiega się i otrzymuje różne świadczenia z pomocy społecznej, nie oznacza to jednak, że organ dysponował dowodami umożliwiającymi przyznanie świadczenia niezwłocznie. Prawo do świadczeń z pomocy społecznej uzależnione jest od kryterium dochodowego wskazanego w ustawie. Dochód rodziny wymaga więc ustalenia w postępowaniu o przyznanie świadczeń. Sposób postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej regulują przepisy art. 100 i nast. ustawy. W myśl przepisu art. 106 ust. 1 przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej, natomiast w myśl przepisu art. 106 ust. 4 decyzję o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej (art. 107 ust. 1 ustawy). W przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu (art. 107 ust. 4). Jak wynika z akt organu administracji, dochód skarżącej uległ w styczniu 2005 r. zmianie. Konieczne było zatem przeprowadzenie wywiadu w celu załatwienia wniosków skarżącej dotyczących zasiłków na zaspokojenie określonych potrzeb bytowych. Sposób, miejsce i terminy przeprowadzania wywiadów środowiskowych określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 września 2001 r. w sprawie wywiadu środowiskowego (rodzinnego) oraz rodzajów dokumentów wymaganych do przyznania renty socjalnej (Dz. U. Nr 114, poz. 1220), które zachowało moc po wejściu w życie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. pomocy społecznej (art. 159 ustawy). Z § 3 ust. 1 tego rozporządzenia wynika, że wywiad środowiskowy przeprowadza się w terminie 14 dni od dnia powzięcia wiadomości o potrzebie przyznania świadczenia z pomocy społecznej. W sprawach niecierpiących zwłoki wywiad przeprowadza się w terminie 2 dni od dnia powzięcia wiadomości o potrzebie przyznania świadczenia (§ 3 ust. 2 rozporządzenia). W rozpoznawanej sprawie wywiad środowiskowy przeprowadzony został w dniu 10 lutego 2005 r., czyli w terminie wskazanym w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Sprawa o przyznanie zasiłku celowego nie jest sprawą niecierpiącą zwłoki, nie było więc podstaw do przeprowadzania wywiadu środowiskowego w terminie dwóch dni. Dodać należy, że poza wnioskiem z dnia 27 stycznia, którego dotyczy skarga, skarżąca złożyła w dniu 1 lutego 2005 r. wniosek o przyznanie zasiłku m. in. na zakup opału, opłacenie energii elektrycznej oraz zakup odzieży i obuwia zimowego, również objęty decyzjami z dnia 24 lutego 2005 r. W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie dopuścił się bezczynności, rozpoznał bowiem sprawę w terminie wynikającym z przepisu art. 35 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego, wydając decyzję stosownie do przepisu art. 104 § 1 kodeksu. Organ nie miał obowiązku rozpoznania sprawy niezwłocznie, stosownie do przepisu art. 35 § 2 kodeksu. Skarga na bezczynność została złożona po upływie zaledwie 6 dni od chwili złożenia wniosku. Brak jest w tej sytuacji podstaw do jej uwzględnienia. Z tych względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji.