II SAB/Lu 183/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. W. na bezczynność i przewlekłość prowadzonego postępowania przez Wójta Gminy Niemce w sprawie przyznania bonu energetycznego postanawia: odrzucić skargę. Z. W. (dalej także jako: skarżący) w dniu 10 września 2024 r. złożył wniosek o wypłatę bonu energetycznego w Urzędzie Gminy Niemce. Wójt Gminy Niemce, po przeanalizowaniu zgromadzonych dokumentów oraz po dokonaniu wyliczenia dochodów, przyznał skarżącemu bon energetyczny w kwocie 300 zł (informacja z 6 listopada 2024 r.). Pismem z 15 listopada 2024 r. Z. W. wniósł skargę na bezczynność i przewlekłość prowadzonego postępowania przez Wójta Gminy Niemce w sprawie przyznania bonu energetycznego. W skardze zarzucił organowi niewydanie decyzji w przedmiocie wniosku o przyznanie bonu energetycznego oraz zakwestionował wysokość przyznanego bonu. W odpowiedzi na skargę, Wójt wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu ze względu na to, że jest niedopuszczalna. Działalność sądów administracyjnych polega na sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości poprzez kontrolę zgodności z prawem działań administracji publicznej (art. 184 Konstytucji RP, art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. z 2024 r., poz. 1267; art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli sądu są określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. lub przepisach odrębnych przejawy (formy) działalności organów administracji publicznej, w tym m.in. postanowienia wydawane w toku postępowania administracyjnego, ale wyłącznie te, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2). Art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. pozwala również na zaskarżenie bezczynności lub przewlekłości postępowania prowadzonego przez organ administracji publicznej, jeśli miał on zająć stanowisko w jednej z form prawnych określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Ponadto ustawodawca przewidział również możliwość zaskarżenia bezczynności lub przewlekle prowadzonego postępowania w sprawach dotyczących innych iż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a.). Z powyższych regulacji wynika, że skarga na bezczynność jest dopuszczalna wówczas, gdy żądane przez skarżącego działanie miałoby przybrać formę decyzji administracyjnej; postanowienia, na które służy zażalenie, kończącego postępowanie lub rozstrzygającego sprawę co do istoty; innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; innych aktów lub czynności podejmowanych w ramach ogólnego postępowania administracyjnego lub postępowania podatkowego. Treść skargi wskazuje, że domniemana bezczynność miałaby odnosić się według skarżącego do niewydania aktu administracyjnego (decyzji) w przedmiocie wniosku skarżącego o przyznanie bonu energetycznego. Szczegółowe zasady przyznawania bonu energetycznego reguluje ustawa z dnia 23 maja 2024 r. o bonie energetycznym oraz o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia cen energii elektrycznej, gazu ziemnego i ciepła systemowego (Dz. U. 2024, poz. 859, dalej jako: u.b.e). Zgodnie z art. 4 ust. 6 u.b.e. przyznanie przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta bonu energetycznego nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Z kolei w świetle art. 4 ust. 7 u.b.e. wnioskodawca może jednorazowo wystąpić do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta o korektę wysokości przyznanego bonu energetycznego w terminie 14 dni od otrzymania tego bonu. W myśl natomiast art. 4 ust. 9 u.b.e. wydania decyzji administracyjnej wymaga: 1) odmowa przyznania bonu energetycznego; 2) korekta lub odmowa korekty wysokości przyznanego bonu energetycznego; 3) uchylenie lub zmiana prawa do bonu energetycznego; 4) rozstrzygnięcie w sprawie zwrotu bonu energetycznego przyznanego albo pobranego nienależnie lub w nieprawidłowo ustalonej wysokości. Zgodnie z art. 4 ust. 10 u.b.e., wójt, burmistrz lub prezydent miasta przesyła wnioskodawcy informację o przyznaniu bonu energetycznego na wskazany przez niego adres poczty elektronicznej - o ile wnioskodawca wskazał adres poczty elektronicznej we wniosku o wypłatę bonu energetycznego. W przypadku gdy wnioskodawca nie wskazał adresu poczty elektronicznej we wniosku o wypłatę bonu energetycznego, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, odbierając ten wniosek od wnioskodawcy, informuje go o możliwości odebrania od tego organu informacji o przyznaniu bonu energetycznego. W świetle obowiązujących przepisów wniosek skarżącego o bon energetyczny nie podlegał rozpoznaniu w drodze decyzji, lecz w drodze czynności materialno-technicznej – informacji, która jest wysyłana na adres poczty elektronicznej wnioskodawcy. W przypadku, gdy wnioskodawca adresu takiego nie poda – informację należy odebrać od organu (art. 4 pkt 10 u.b.e.). Organ nie był zatem zobowiązany do wydania decyzji, która mogłaby być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Z argumentacji skargi wynika, że skarżący kwestionuje wysokość przyznanej mu kwoty bonu energetycznego. W tym zakresie ustawodawca przewidział odrębny tryb postępowania – jak wskazano wyżej, w świetle art. 4 ust. 7 u.b.e. wnioskodawca może jednorazowo wystąpić do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta o korektę wysokości przyznanego bonu energetycznego w terminie 14 dni od otrzymania tego bonu. W przypadku złożenia korekty, organ zobowiązany jest do wydania decyzji administracyjnej (art. 4 ust. 9 u.b.e.), która podlega zaskarżeniu na zasadach ogólnych (odwołanie, a następnie skarga do sądu administracyjnego). Wynika z tego, że nie jest dopuszczalna skarga do sądu administracyjnego na informację o przyznaniu bonu energetycznego, gdyż w tym zakresie ustawodawca przewidział odrębny tryb kwestionowania stanowiska organu. Ochronę prawną wnioskodawcy zapewnia możliwość wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie korekty (a następnie ewentualnej skargi do sądu administracyjnego). Skarżący miał zatem w rozpoznawanej sprawie zapewnioną ochronę prawną poprzez żądanie korekty wysokości przyznanego bonu energetycznego. Biorąc pod uwagę potencjalną możliwość bezczynności organu po złożeniu wniosku o przyznanie bonu energetycznego (organ nie sporządził informacji, ani nie wydał decyzji odmownej), z uwagi na konieczność zapewnienia wnioskodawcy ochrony prawnej, można uznać, że dopuszczalne jest wniesienie skargi na bezczynność w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie bonu energetycznego, na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Należy jednak zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie organ rozpatrzył wniosek skarżącego i wydał informację w dniu 6 listopada 2024 r., a zatem kilka dni przed wniesienie skargi do sądu (15 listopada 2024 r.). Skarżący nie odebrał informacji zgodnie z trybem określonym w art. 4 ust. 10 u.b.e., ale niewątpliwie wiedział o niej, gdyż w skardze potwierdził otrzymanie kwoty 300 zł tytułem bonu energetycznego. Problem dopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania już po wydaniu aktu w postępowaniu, którego dotyczy skarga, był przedmiotem analizy w dwóch uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uchwale z 22 czerwca 2020 r. (II OPS 5/19), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Z kolei w uchwale z 7 marca 2022 r. (II OPS 1/21), Naczelny Sąd Administracyjny wyraził następujące stanowisko: "Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Istota argumentacji w uzasadnieniach obydwu uchwał opiera się na podstawowej tezie, że wydanie aktu kończącego ostatecznie postępowanie administracyjne skutkuje ustaniem stanu bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jeżeli w dacie wniesienia skargi stan bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania ustał, brak jest przedmiotu sprawy sądowoadministracyjnej, co uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania i skutkuje odrzuceniem skargi. W ocenie Sądu pogląd ten należy stosować odpowiednio również do sytuacji, gdy właściwą formą rozpoznania wniosku nie jest decyzja administracyjna, lecz akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W takiej sytuacji podjęcie czynności lub wydanie aktu przed wniesienie skargi na bezczynność, skutkuje niedopuszczalnością tej skargi. W świetle powyższych argumentów, skarga w rozpoznawanej sprawie jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i 6 p.p.s.a.