II SAB/Lu 193/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 22 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. W. na przewlekłość postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie usług opiekuńczych I. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie wniosku Z. W. z dnia [...] r. o wznowienie postepowania administracyjnego w sprawie usług opiekuńczych; II. stwierdza, że przewlekłość postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. przyznaje [...] A. P.-P. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Sygn. akt II SAB/Lu [...] U Z A S A D N I E N I E W dniu [...] r. Z. W. wniósł za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na przewlekłość postępowania ww. organu w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] r. (data wpływu do organu) o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych. Skarżący podniósł, że w przedmiotowej sprawie w dniu [...] r. skierował do ww. Kolegium wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Postępowanie wznowiono natomiast w dniu [...] r., a zatem dopiero po 12 latach i 6 miesiącach od złożenia wniosku w tym przedmiocie. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Kolegium wyjaśniło, że w przedmiotowej sprawie w dniu [...] r. wydało postanowienie nr [...], którym na podstawie art. 37 § 2 w zw. z art. 35 k.p.a. uznało za uzasadnione wezwanie Z. W. do usunięcia naruszenia prawa i wyznaczyło dodatkowy termin na załatwienie wniosku skarżącego z dnia [...] r. w przedmiocie wznowienia postępowania - do dnia [...] r. Po wznowieniu postępowania w dniu [...] r. Kolegium decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówiło uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] r. nr [...] Skarżący złożył następnie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy W ocenie organu przewlekłość, jaka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, wynikła w przeważającej mierze z wielości wniosków i skarg, jakie strona złożyła po doręczeniu jej kwestionowanej decyzji z dnia [...] r., w tym wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji, który to wniosek Kolegium rozpatrzyło decyzją odmowną z dnia [...] r. nr [...], utrzymaną następnie w mocy decyzją z dnia [...] r. nr [...], na którą skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 22 grudnia 2004 r. sygn. akt II SA/Lu 386/04 oddalił. W sprawie przedmiotowego wniosku o wznowienie postępowania Przewodnicząca Składu Orzekającego Samorządowego Kolegium Odwoławczego w piśmie z dnia [...] r. nr [...] poinformowała stronę, że wniosek ten nie zostanie załatwiony w terminie, bowiem będzie mógł zostać rozpoznany po zakończeniu postępowania o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji. Kolegium zaznaczyło ponadto, że całość akt przedmiotowej sprawy została przekazana przy piśmie z dnia [...] r. do Prokuratury Rejonowej w L.. Korzystając z uprawnienia przewidzianego w art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a.", Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia [...] r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Kontrola ta – w myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. – obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu. Stosownie zaś do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 (albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a): 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Należy również podkreślić, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę według powyższych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że jest ona zasadna. Przewlekłość postępowania w literaturze definiowana jest jako kwalifikowana forma bezczynności, obejmująca nie tylko niezałatwienie sprawy w terminie, ale również podejmowanie przez organ w toku postępowania – wbrew obowiązującym przepisom – wielu aktów lub czynności pozorowanych bądź zbędnych, prowadzących do nieuzasadnionego przedłużenia okresu załatwienia sprawy (por. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 5, Warszawa 2012 s. 386). Przewlekłość postępowania może mieć jednak również formę statyczną (pasywną), wyrażającą się w zaniku jakichkolwiek działań podejmowanych przez organ administracji po wszczęciu postępowania (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydanie 5, Warszawa 2012, s. 118). Instytucja przewlekłości postępowania została przez ustawodawcę wprowadzona do porządku prawnego wraz z wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18). Dokonywana przez sąd ocena zasadności podstaw skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego obejmuje jednak nie tylko działania (zaniechania) organu mające miejsce po dacie wejścia w życie tej ustawy, ale również zachowania organu przed tą datą (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 2873/12, Lex nr 1343899). W ocenie Sądu analiza akt niniejszej sprawy nie pozostawia żadnych wątpliwości, że postępowanie w sprawie wznowienia postepowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania Z. W. specjalistycznych usług opiekuńczych, zainicjowane wnioskiem skarżącego oznaczonym datą [...] r., zaś złożonym do Kolegium w dniu [...] r., prowadzone było w sposób ewidentnie przewlekły. Jedyną czynnością podjętą w sprawie tego wniosku przed upływem ustawowego terminu do jego załatwienia było poinformowanie strony w piśmie z dnia [...] r. (nadanym w dniu [...] r. – k. 114 akt adm.) o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do czasu zakończenia postępowania o stwierdzenie nieważności ww. decyzji. Pomimo jednak tego, że postępowanie nieważnościowe zostało zakończone – jak wynika z treści odpowiedzi na skargę – jeszcze w 2004 r., tj. decyzją ostateczną SKO w L. z dnia [...] r., na którą skargę Z. W. tutejszy Sąd oddalił wyrokiem z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt II SA/Lu 386/04, przedmiotowy wniosek skarżącego z dnia [...] r. został załatwiony dopiero po ok. 12 latach. Kolegium dopiero bowiem na skutek złożenia przez skarżącego wezwania do usunięcia naruszenia prawa, które postanowieniem z dnia [...] r. zostało uwzględnione, w tym samym dniu (24 sierpnia 2016 r.) podjęło postanowienie o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej kwestionowaną decyzją z dnia [...] r. Powyższe okoliczności jednoznacznie świadczą o tym, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zakresie wniosku skarżącego z dnia [...] r. działało w sposób przewlekły. Biorąc zaś pod uwagę, że przewlekłość organu doprowadziła do wydłużenia okresu trwania postępowania aż do kilkunastu lat, stwierdzić jednocześnie należy, że przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wytłumaczeniem tak znacznego okresu rozpatrywania wniosku Z. W. nie może być bowiem znaczna ilość spraw inicjowanych przez skarżącego (m.in.) przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym. Tłumaczenie to w istocie przekłada się bowiem na kwestię właściwej organizacji pracy organu. Niewłaściwa organizacja pracy nie jest natomiast okolicznością usprawiedliwiającą opieszałość i tym samym nie zwalnia organu od obowiązku respektowania terminów określonych przepisami procedury administracyjnej. Z tych wszystkich względów Sąd, działając na podstawie art. 149 § 1 i § 1a w zw. z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., orzekł jak w pkt I i II sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zawarte w pkt III sentencji, znajduje natomiast uzasadnienie w art. 200 i art. 205 § 2 w zw. z art. 250 ww. ustawy oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714).