II SAB/Lu 198/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca) Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 maja 2015 r. sprawy ze skargi Z. W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w przedmiocie zasiłku celowego na opał I. oddala skargę; II. przyznaje [...] J. B. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Z. W. w dniu 28 kwietnia 2014 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na przewlekłość postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w zakresie rozpoznania przez ten organ odwołania od decyzji dotyczącej specjalnego zasiłku celowego na zakup opału. W odpowiedzi na skargę Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniosło o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Organ opisał szczegółowo przebieg postępowania i wskazał, że decyzją z dnia 4 listopada 2013 r., nr [...], Kolegium, po rozpatrzeniu wskazanego wyżej odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej także: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej, sprawowana przez sądy administracyjne, obejmuje orzekanie w sprawach skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a. Na podstawie tego przepisu skarga do Sądu przysługuje więc w sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (pkt 1-3) oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, określone w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Przewlekłe prowadzenie postępowania, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., a także w art. 37 § 1 K.p.a., ma miejsce wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją, wymaganą zasadą szybkości postępowania (art. 12 K.p.a.) lub mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego zachodzi więc wtedy, gdy można skutecznie postawić organowi zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie lub też zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. A contrario nie można przypisać organowi przewlekłego prowadzenia postępowania w przypadku, gdy podejmuje on wszelkie możliwe, a konieczne dla zakończenia postępowania działania, które jednak z przyczyn niezależnych od organu nie przynoszą oczekiwanego skutku w postaci zakończenia postępowania administracyjnego (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 7 marca 2012 r., II SAB/Łd 2/12, Lex nr 1139147). Terminy załatwiania spraw zostały określone w art. 35 K.p.a., który stanowi, że sprawy nie wymagające postępowania wyjaśniającego winny być załatwiane niezwłocznie (§ 1 i § 2), sprawy wymagające postępowania wyjaśniającego – nie później niż w ciągu miesiąca, sprawy szczególnie skomplikowane – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 26 lipca 2014 r. do organu wpłynęło odwołanie skarżącego (datowane na 12 lipca 2014 r.) od decyzji z dnia 5 lipca 2013 r., nr [...], wydanej z upoważnienia Wójta Gminy [...] przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], o odmowie przyznania Z. W. specjalnego zasiłku celowego na zakup opału. W odwołaniu tym zawarte było również żądanie wyłączenia od udziału w sprawie członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] K. A. i Z. C. W dniu 12 sierpnia 2013 r. postanowieniem nr [...] Prezes Kolegium odmówił wyłączenia od udziału w postępowaniu w sprawie [...] wspomnianych członków Kolegium. Na posiedzeniu w dniu 30 sierpnia 2013 r. Kolegium postanowiło, działając na podstawie art. 136 K.p.a., w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, zlecić organowi pierwszej instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania, to jest podjęcie próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z żoną skarżącego T. W. w celu ustalenia sytuacji jej męża (znajdującego się z nią w separacji, lecz zamieszkującego w tym samym budynku) na okoliczność złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie pomocy w rozpatrywanej sprawie. W związku z tym, Kolegium postanowiło przedłużyć termin załatwienia sprawy (postanowienie nr [...] z dnia 30 sierpnia 2013 r.) i poinformowało skarżącego, że sprawa będzie załatwiona do dnia 7 października 2013 r. z powodu zlecenia organowi pierwszej instancji uzupełnienia materiału dowodowego o wywiad z T. W. W dniu 13 września 2013 r. wpłynęło do Kolegium wezwanie skarżącego z dnia 11 września 2013 r., w którym zwrócił się on do tego organu o usunięcie naruszenia prawa w sprawie nr [...] dotyczącej rozpatrzenia wspomnianego wyżej odwołania z dnia 12 lipca 2013 r. Postanowieniem z dnia 30 września 2013 r., nr [...], Kolegium uznało powyższe wezwanie za nieuzasadnione. W dniu 1 października 2013 r. wpłynęła do Kolegium z OPS w [...] dokumentacja postępowania dodatkowego. Pismem z dnia 1 października 2013 r. Kolegium poinformowało skarżącego o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wniesienia dodatkowych uwag na piśmie. W dniu 11 października 2013 r. wpłynęło pismo skarżącego zawierające jego stanowisko w sprawie. Po dokonaniu wnikliwej oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 4 listopada 2013 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy [...] z dnia 5 lipca 2013 r., nr [...], odmawiającą przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego na zakup opału. Z powyższego wynika, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniał stan przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego uzasadniający uwzględnienie złożonej skargi. Wprawdzie wskazana decyzja Kolegium z dnia 4 listopada 2013 r. nie została wydana w terminie miesięcznym wskazanym w art. 35 § 3 K.p.a., jednakże – jak wynika z przedstawionego wyżej przebiegu postępowania w sprawie, opóźnienie w wydaniu decyzji nie wynikało z przyczyn leżących po stronie organu. Przede wszystkim należy podkreślić, iż wskutek działań samego skarżącego Kolegium było zmuszone do podejmowania dodatkowych działań procesowych, w szczególności do rozstrzygnięcia złożonego przez niego wniosku o wyłączenie członków organu od orzekania w sprawie. Ponadto Kolegium stwierdziło konieczność zlecenia organowi pierwszej instancji przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia całokształtu istotnych okoliczności w sprawie, zgodnie z art. 7, 77 § 1, 80 i 136 K.p.a. Działanie organu odwoławczego w tym przypadku uwzględniało stanowisko sądów administracyjnych dotyczące sposobu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ze skarżącym Z. W. w sytuacji, gdy z powodu jego schorzeń nie było możliwe podjęcie tej czynności procesowej (por. przykładowo wyrok WSA w Lublinie z dnia 26 marca 2008 r., II SA/Lu 548/07, CBOSA). Należy zauważyć, iż w sytuacji, gdy Kolegium stwierdziło konieczność uzupełnienia materiału dowodowego poprzez przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego z udziałem żony skarżącego, ewentualnie można było rozważać celowość wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej, o jakiej mowa w art. 138 § 2 K.p.a., uchylającej w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazującej sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Niewątpliwie jednak podjęcie przez Kolegium takiego rozstrzygnięcia wydłużyłoby w sposób istotny czas rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie świadczenia pieniężnego na zakup żywności, albowiem w takim przypadku otwarta byłaby droga do zaskarżenia takiej decyzji kasacyjnej organu drugiej instancji do sądu administracyjnego. Zlecenie przez Kolegium organowi pierwszej instancji podjęcia dodatkowych czynności procesowych w celu uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie na podstawie art. 136 K.p.a. prowadziło więc w rzeczywistości do skrócenia, a nie do wydłużenia postępowania administracyjnego w sprawie, a tym samym było zgodne z wyrażoną w art. 12 K.p.a. zasadą szybkości postępowania. Podkreślenia wymaga zatem, że skoro organ odwoławczy bez zbędnej zwłoki podejmował czynności zmierzające do należytego ustalenia stanu faktycznego, to – w świetle art. 35 § 5 K.p.a. – okresy opóźnień w wydaniu decyzji nie podlegały doliczeniu do ustawowych terminów załatwiania spraw. Poza tym, co istotne, organ przedłużył termin załatwienia sprawy, a następnie wydał decyzję kończącą postępowanie odwoławcze. Skarga podlegała zatem oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a., jako bezzasadna. O wynagrodzeniu radcy z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono w oparciu art. 250 P.p.s.a. w zw. z § 15 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" i § 2 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490).