II SAB/Lu 244/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący – sędzia WSA Joanna Cylc-Malec po rozpoznaniu w dniu 22 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. C. na bezczynność Rady Gminy [...] reprezentowanej przez Wójta Gminy [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej - w zakresie wniosku M. C. o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania M. C. prawa pomocy. Skarżący M. C. w dniu 14 lipca 2014 r. złożył – na urzędowym formularzu – wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym Postanowieniem z dnia 4 września 2014 r. starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Odpis tego postanowienia doręczono stronie w dniu 29 września 2014 r. (k. 40). W dniu 6 października 2014 r. wniósł on sprzeciw, podnosząc, iż znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej spowodowanej złą sytuacją w rolnictwie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.".), wobec wniesienia sprzeciwu w terminie, postanowienie z dnia 4 września 2014 r. utraciło moc. Sprawa podlega zatem rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Ogólną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego, wyrażoną normą przepisu 199 p.p.s.a. jest reguła, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Jak wskazuje się w doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Jego celem jest bowiem zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Z konstrukcji przepisu art. 246 § 1 wynika , że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek udowodnienia, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Analizując jednak treść oświadczenia zamieszczonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz treść załączonych, w wykonaniu wezwania z dnia 30 lipca 2014 r., dokumentów źródłowych należy stwierdzić, że wnioskodawca nie żyje w ubóstwie. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 10,34 ha fizycznych – 13,22 ha przeliczeniowych, budynku mieszkalnego o powierzchni 80 m2, budynków inwentarskich, maszyn i pojazdów rolniczych oraz otrzymuje dopłaty bezpośrednie do gospodarstwa rolnego (11.224,48 złotych na rok 2014) Ponadto skarżący dysponuje stałym źródłem dochodu w wysokości 413,56 zł netto, z tytułu renty rolniczej. W orzecznictwie sądów administracyjnych, ugruntował się pogląd, że posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości, w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy. Skoro wnioskodawca posiada wolne od obciążeń składniki majątku, w tym gospodarstwo rolne, to może rozporządzać nim w sposób przynoszący mu dochody np. wydzierżawić, czy też ustanowić na nim zabezpieczenie kredytu czy też pożyczki, na celową jego zdaniem pomoc radcy prawnego. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. Skarżący powinien w pierwszej kolejności wykorzystać własną zdolność pozyskiwania środków finansowych. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza jednocześnie konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej. Niniejsze postanowienie nie ogranicza prawa skarżącego do sądu, gdyż złożona przez niego skarga zostanie rozpoznana przez sąd administracyjny, który nie jest związany granicami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a). Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. W tej sytuacji, wobec niespełnienia przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez ustanowienie adwokata. Z tych względów Sąd orzekł, jak w postanowieniu.