II SAB/Lu 26/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędzia SO (del.) Robert Hałabis (sprawozdawca), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Basak, po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. W. na bezczynność Wójta Gminy . w przedmiocie wydania uwierzytelnionych kserokopii aktualizacji wywiadów środowiskowych z dnia 14 lutego 2011 r. i 22 marca 2011 r. p o s t a n a w i a umorzyć postępowanie W dniu 6 maja 2011 r. T. W. wniosła skargę na bezczynność Wójta Gminy wobec niewydania jej uwierzytelnionych kserokopii aktualizacji wywiadów środowiskowych z dnia 14 lutego 2011 r. i 22 marca 2011 r. W uzasadnieniu skargi skarżąca wyjaśniła, że treść wywiadów środowiskowych jest "wymuszona" przez pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej i jest niezgodna z nagłówkami działów. Informacje zawarte w działach I i III są w dużej części odmienne od sytuacji życiowej. Jej zdaniem udział w części postępowania objętych działami III i IV wywiadu środowiskowego zapewnia jej prawo (art. 10 i 81 k.p.a.), a zły stan zdrowia skarżącej i jej męża uniemożliwia wgląd w akta sprawy, sporządzenia z nich notatek, kopii lub odpisów – osobiście, bądź przez pełnomocnika w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu, a tym samym ustosunkowanie się do poszczególnych działów wywiadu środowiskowego. Zdaniem skarżącej kwestionariusz wywiadu wypełniany jest jak kilka lat wcześniej. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie jako bezzasadnej. Do wniesienia skargi doszło w następujących okolicznościach faktycznych: W dniu 26 stycznia 2011 r. T. W. wystąpiła do Ośrodka Pomocy Społecznej z wnioskiem o przyznanie pomocy na zakup żywności, a w dniu 14 lutego 2011 r. pracownik OPS dokonał aktualizacji wywiadu środowiskowego obejmującego jej sytuację materialno-bytową. Pismem z tego samego dnia T. W. wniosła o sporządzenie kserokopii tego wywiadu i przesłanie go pocztą powołując się na ciężki stan zdrowia i konieczność ustosunkowania się do tego wywiadu. Decyzją z dnia .[...] r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej wydaną z upoważnienia Wójta Gminy orzekł o przyznaniu T. W. świadczenia pieniężnego na zakup żywności w kwocie 200,00 zł miesięcznie w roku 2011. Od decyzji tej skarżąca wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego , które decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Jednocześnie pismem z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił skarżącej sporządzenia i wydania kserokopii wywiadu, powołując się na przepisy art. 73 i 74 k.p.a. W dniu 1 marca 2011 r. skarżąca wystąpiła o przyznanie specjalnego zasiłku celowego na zakup opału i w związku z tym w dniu 22 marca 2011 r. nastąpiła aktualizacja wywiadu środowiskowego dotyczącego sytuacji skarżącej. Pismem z tego samego dnia oznaczonym jako "Uzupełnienie wywiadu" T. W. zgłosiła zarzuty wobec pracowników OPS oraz zwróciła się o sporządzenie kserokopii wywiadu środowiskowego z dnia 22 marca 2011 r., powołując się na zły stan zdrowia i konieczność ustosunkowania się do treści wywiadu. Decyzją z [...] r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił T. W. przyznania specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup opału, którą zaskarżyła ona do Samorządowego Kolegium Odwoławczego . Jednocześnie pismem z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił skarżącej sporządzenia i wydania kserokopii wywiadu środowiskowego z dnia 22 marca 2011 r., powołując się na przepisy art. 73 i 74 k.p.a. W takich okolicznościach w dniu 7 kwietnia 2011 r. T. W. wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zażalenie dotyczące niezałatwienia jej wniosków o sporządzenie i wydanie uwierzytelnionych kserokopii wywiadów środowiskowych z dnia 14 lutego i 22 marca 2011 r., a jednocześnie odrębnym pismem wezwała Wójta Gminy do usunięcia naruszeń prawa poprzez wydanie kserokopii tych wywiadów. Postanowieniami z dnia [...] nr [...] i nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało zażalenia T. W. na bezczynność organu pierwszej instancji za nieuzasadnione, zarówno odnośnie wniosku o sporządzenie kserokopii wywiadu środowiskowego z dnia 14 lutego 2011 r., jak i z dnia 22 marca 2011 r. W uzasadnieniu obu postanowień wskazano, że skoro organ nie uniemożliwia skarżącej przeglądania akt sprawy i sporządzania z nich notatek i odpisów, to nie zachodziła konieczność wydania postanowienia o odmowie, a tym samym udzielenie odpowiedzi negatywnej pismem wskazuje, że nie zachodzą podstawy do stwierdzenia bezczynności organu I instancji. W wyniku wezwania skarżącej z dnia 7 kwietnia 2011 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Wójta Gminy postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówił wydania T. W. uwierzytelnionego odpisu wywiadu środowiskowego z dnia 14 lutego 2011 r. i 22 marca 2011 r. Postanowienie to zostało skutecznie doręczone skarżącej w dniu 9 maja 2011 r., a w dniu 11 maja 2011 r. wniosła ona na to postanowienie zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Merytoryczne badanie legalności aktów administracyjnych poddanych kognicji sądu jest możliwe jedynie wówczas, gdy skarga na nie jest dopuszczalna. Jest tak wówczas, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.). Kontrolę tą, stosownie do art. 3 § 2 pkt 1-8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują przez orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Natomiast według art. 73 § 1 i 1a k.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania, a czynności te są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. Jednakże strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (art. 73 § 2 k.p.a.), a odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (74 § 2 k.p.a.). W tych warunkach powinność wydania przez organ postanowienia oznacza, że w świetle art. 3 § 2 pkt 2 i 8 p.p.s.a. skarga na zarzuconą bezczynność jest dopuszczalna, lecz w świetle okoliczności występujących w sprawie, nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu. W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Niewątpliwe więc jest, że przepis ten ma zastosowanie jeśli organ, którego bezczynność zaskarżono, pozostaje w bezczynności w dacie orzekania przez sąd administracyjny. Oznacza to jednocześnie, że ustanie bezczynności przed tą datą czyni postępowanie w takiej sprawie bezprzedmiotowym. W rozpatrywanej sprawie poza sporem jest to, że Wójt Gminy postanowieniem z dnia [...] r., doręczonym skarżącej w dniu 9 maja 2011 r., a więc już po wniesieniu skargi do Sądu, odmówił jej wydania uwierzytelnionych kserokopii wywiadów środowiskowych z dnia 14 lutego 2011 r. i 22 marca 2011 r. Załatwienie zatem sprawy przez wydanie wskazanego postanowienia czyni bezprzedmiotowym postępowanie w sprawie ze skargi na bezczynność, co uzasadnia umorzenie tego postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08). Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.