II SAB/Lu 265/14

Lublin, dnia 9 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący – sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Szpitala [...] w Z. na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w przedmiocie skierowania do placówki opiekuńczej p o s t a n a w i a odrzucić skargę. W dniu 26 czerwca 2014 r. do Sądu wpłynęła skarga Samodzielnego Publicznego Szpitala Wojewódzkiego imienia [...] w [...] (dalej także jako: "Szpital") na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie (dalej jako: "MOPR w [...] w zakresie umieszczenia J. S. w odpowiednim zakładzie opiekuńczo-leczniczym oraz przyznania tej osobie świadczeń z pomocy społecznej w celu sfinansowania jej pobytu w zakładzie opiekuńczo-leczniczym. Strona skarżąca podniosła w skardze, że pismem z dnia [...] r. wystąpiła do MOPR w [...] o podjęcie stosownych działań w celu umieszczenia pacjentki Szpitala – J. S. w placówce opiekuńczej. W dniu [...] r., a więc dopiero po upływie około 6 miesięcy, MOPR w [...] złożył wniosek do Sądu Rejonowego [...] w [...] o umieszczenie wskazanej osoby – bez jej zgody – w domu pomocy społecznej lub w zakładzie opiekuńczo-leczniczym. Postanowieniem z dnia [...] r. Sąd Rejonowy [...] orzekł o umieszczeniu J. S. w zakładzie opiekuńczo-leczniczym bez jej zgody. Informację o powyższym postanowieniu Szpital otrzymał od MOPR w [...] dopiero po upływie ponad dwóch miesięcy. Ponadto MOPR, wbrew obowiązującym przepisom prawa, stoi na stanowisku, że to skarżący Szpital ma obowiązek zrealizowania opisanego postanowienia Sądu Rejonowego. Okoliczności te, zdaniem strony skarżącej, świadczą o przewlekłym prowadzeniu postępowania w niniejszej sprawie przez MOPR w [...] W odpowiedzi na skargę Dyrektor MOPR w [...] wniósł o odrzucenie skargi albo, w razie nieuwzględnienia tego wniosku, o jej oddalenie. Organ ten podniósł, iż brak jest podstawy prawnej do wydania przez organ administracji aktu, na podstawie którego nastąpiłoby skierowanie J. S. do zakładu opiekuńczo-leczniczego bądź faktyczne umieszczenie jej w nim. Zdaniem Dyrektora MOPR w [...] na gruncie obowiązującego prawa brak jest przepisu zobowiązującego ośrodek pomocy społecznej do wykonywania postanowienia sądu cywilnego w przedmiocie umieszczenia w zakładzie opiekuńczo - leczniczym, co oznacza, że MOPR w [...] nie jest organem ani zobowiązanym, ani tym bardziej uprawnionym do wykonania wskazanego wyżej postanowienia Sądu Rejonowego [...] w [...]. Nie budzi wątpliwości organu fakt, że skierowanie J. S. do zakładu opiekuńczo- leczniczego nie wymaga wydania przez organ administracji ani decyzji ani postanowienia. Nadto, z uwagi na brak przepisu zobowiązującego organ administracji do realizacji przedmiotowego postanowienia sądu czynność polegająca na faktycznym umieszczeniu J. S. nie mieści się w granicach art. 3 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), wykraczając tym samym poza kognicję sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej w dalej "P.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej, sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4. Na podstawie tego przepisu skarga do Sądu przysługuje więc w sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (pkt 1-3) oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, określone w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności. W rozpoznawanej sprawie jest bezspornym, że umieszczenie J. S. w zakładzie opiekuńczo leczniczym, bez jej zgody, orzeczone zostało prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego [...] w [...] [...] z dnia [...] r., sygn. akt [...] Zasady kierowania do zakładu opiekuńczo leczniczego zostały określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 25 czerwca 2012 r. w sprawie kierowania do zakładów opiekuńczo- leczniczych i pielęgnacyjno – opiekuńczych (Dz. U. z 2012 r. poz. 731). Zgodnie z § 2 ust. 1 i § 3 ust. 1 tego rozporządzenia z wnioskiem o wydanie skierowania do zakładu opiekuńczego, występuje do lekarza ubezpieczenia zdrowotnego świadczeniobiorca. Do wniosku załącza się wywiad pielęgniarski oraz zaświadczenie lekarskie. Wniosek, skierowanie oraz wywiad pielęgniarski i zaświadczenie lekarskie, o których mowa wyżej, nie są wymagane, w przypadku gdy sąd opiekuńczy wyda orzeczenie o umieszczeniu świadczeniobiorcy w zakładzie opiekuńczym. W takiej sytuacji orzeczenie sądu opiekuńczego stanowi podstawę do umieszczenia świadczeniobiorcy w zakładzie opiekuńczym. Strona skarżąca domaga się w istocie zobowiązania MOPR w [...] do wykonania wskazanego wyżej orzeczenia sądu powszechnego, wskazując, że organ ten uchyla się od podjęcia stosownych działań, co jest dla niego korzystne, albowiem umieszczenie J. S. w zakładzie opiekuńczo-leczniczym wymaga znacznych nakładów finansowych. Wskutek bezczynności organu administracji, to strona skarżąca zmuszona jest w chwili obecnej do finansowania pobytu pacjentki w Szpitalu. Zdaniem strony skarżącej orzeczenie sądu powszechnego nie rodzi konieczności podjęcia przez MOPR w [...] decyzji o umieszczeniu w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, gdyż zastępuje taką decyzję, ale nie zwalnia od podjęcia przez ten podmiot czynności administracyjnych, których celem będzie umieszczenie w takim zakładzie. Zdaniem Sądu, wykonanie powyższego orzeczenia sądu powszechnego nie stanowi czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Trafnie podniesiono w odpowiedzi na skargę, iż brak jest przepisu prawa zobowiązującego organ pomocy społecznej do realizacji opisanego postanowienia sądu powszechnego. Z powołanych przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 25 czerwca 2012 r. w sprawie kierowania do zakładów opiekuńczo – leczniczych i pielęgnacyjno – opiekuńczych wynika, że zasadniczo decyzję o skierowaniu określonej osoby do wskazanej placówki opiekuńczej podejmuje lekarz ubezpieczenia zdrowotnego. Możliwe jest jednocześnie wydanie rozstrzygnięcia w tym przedmiocie przez sąd opiekuńczy, nie ma jednak żadnych podstaw, by twierdzić, że to na jednostce organizacyjnej pomocy społecznej ciąży obowiązek wykonania takiego orzeczenia. Z powyższych względów skarga na bezczynność Dyrektora MOPR w [...] działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] – w zakresie umieszczenia J. S. w odpowiednim zakładzie opiekuńczo-leczniczym – jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., który stanowi, że sąd odrzuca skargę, gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Skarga podlega również odrzuceniu w pozostałym zakresie, w jakim strona skarżąca zarzuca organowi bezczynność polegającą na nieprzyznaniu J. S. świadczeń z pomocy społecznej w celu sfinansowania jej pobytu w zakładzie opiekuńczo-leczniczym. Zgodnie z art. 52 § 1 P.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Z powyższego przepisu wynika, że legitymacja procesowa podmiotów, o których mowa w art. 50 § 1 P.p.s.a. ma charakter materialny, z wyjątkiem prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich i organizacji społecznych, których legitymacja procesowa oparta została w tym przepisie na przesłankach formalnych. Legitymacja do złożenia skargi, z wyłączeniem wskazanych wyjątków, oparta jest na kryterium interesu prawnego, co oznacza, że ze skargą może wystąpić podmiot, który wykaże, że istnieje związek między chronionym przez przepisy materialne jego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Istnienie tak rozumianego interesu prawnego jest warunkiem nie tylko wszczęcia postępowania, lecz również materialną przesłanką uwzględnienia np. skargi, a zatem interes prawny podmiotu, który wszczął postępowanie sądowoadministracyjne musi istnieć w dacie rozpoznawania sprawy (wyrok NSA z dnia 15 marca 2007 r., sygn. akt II OSK [...]). Skargę do sądu administracyjnego może zatem wnieść wyłącznie podmiot, który dysponuje legitymacją skargową – legitymacją do uruchomienia postępowania sądowoadministracyjnego. W przypadku niewykazania tego rodzaju legitymacji skargowej sąd administracyjny jest zobowiązany skargę odrzucić (M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda (w:) R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, W. 2013, s. 289). Należy podkreślić, że skarżącemu Szpitalowi nie przysługuje interes prawny do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym dotyczącym przyznania J. S. świadczeń z pomocy społecznej. Zgodnie z art. 102 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.) świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Pomoc społeczna może być udzielana z urzędu. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący Szpital nie złożył wniosku o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, działając jako "inna osoba, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego". Z akt sprawy wynika bowiem, że stan zdrowia J. S. nie pozwala na jakikolwiek kontakt z innymi osobami, co wyłączało możliwość wyrażenia przez nią zgody na złożenie wniosku. Zresztą z tego powodu Dyrektor MOPR w [...] zwrócił się do Sądu Rejonowego [...] w [...] o umieszczenie J. S. w zakładzie opiekuńczo leczniczym, bez jej zgody. W ocenie Sądu, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] Dyrektor MOPR w [...] mając na uwadze specyficzne okoliczności rozpoznawanej sprawy oraz kierując się dobrem J. S. (do czego organ ten jest zobowiązany z mocy art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej), mógł i powinien był rozważyć wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania jej stosownych świadczeń pieniężnych bądź niepieniężnych przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej. Okoliczność ta nie daje jednak podstaw do uwzględnienia skargi na bezczynność organu, złożonej w niniejszej sprawie, z uwagi na brak legitymacji skargowej strony skarżącej. Ubocznie należy zauważyć, że w chwili obecnej, jak wynika z wyjaśnień Dyrektora MOPR w [...] toczy się przed Sądem Rejonowym [...] w [...] postępowanie o ustanowienie opiekuna prawnego dla J. S.. Niewątpliwie jej opiekun prawny będzie uprawniony do podejmowania koniecznych działań w imieniu i na rzecz osoby ubezwłasnowolnionej, w tym również do przedsięwzięcia czynności służących umieszczeniu tej osoby w placówce opiekuńczej. Z tych względów i na podstawie powołanych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w postanowieniu.