II SAB/Lu 283/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Asystent sędziego Kazimierz Marszałek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 marca 2015 r. sprawy ze skargi Z. W. na przewlekłe prowadzenie sprawy przez Wójta Gminy w przedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy po uchyleniu decyzji Wójta Gminy z dnia 29 stycznia 2001 r. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego wyrównawczego i dodatku do tego zasiłku I. oddala skargę; II. przyznaje [...] A. S. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) podatku VAT. Z. W. w dniu 5 czerwca 2014 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na przewlekłość Wójta Gminy [...] w postępowaniu administracyjnym ponownie prowadzonym po uchyleniu decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 29 stycznia 2001 r. dotyczącej odmowy przyznania zasiłku stałego wyrównawczego. W odpowiedzi na skargę działający z upoważnienia Wójta Gminy [...], Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Organ opisał szczegółowo przebieg postępowania i wskazał, że organowi nie można zarzucić w niniejszej sprawie przewlekłego prowadzenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej także: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej, sprawowana przez sądy administracyjne, obejmuje orzekanie w sprawach skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a. Na podstawie tego przepisu skarga do Sądu przysługuje więc w sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (pkt 1-3) oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, określone w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Przewlekłe prowadzenie postępowania, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., a także w art. 37 § 1 K.p.a., ma miejsce wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją, wymaganą zasadą szybkości postępowania (art. 12 K.p.a.) lub mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego zachodzi więc wtedy, gdy można skutecznie postawić organowi zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie lub też zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. A contrario nie można przypisać organowi przewlekłego prowadzenia postępowania w przypadku, gdy podejmuje on wszelkie możliwe, a konieczne dla zakończenia postępowania działania, które jednak z przyczyn niezależnych od organu nie przynoszą oczekiwanego skutku w postaci zakończenia postępowania administracyjnego (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 7 marca 2012 r., II SAB/Łd 2/12, Lex nr 1139147). Terminy załatwiania spraw zostały określone w art. 35 K.p.a., który stanowi, że sprawy nie wymagające postępowania wyjaśniającego winny być załatwiane niezwłocznie (§ 1 i § 2), sprawy wymagające postępowania wyjaśniającego – nie później niż w ciągu miesiąca, sprawy szczególnie skomplikowane – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działający z upoważnienia Wójta Gminy [...], w dniu 29 stycznia 2002 r. wydał decyzję znak: [...] odmawiającą przyznania skarżącemu zasiłku stałego wyrównawczego i dodatku do zasiłku stałego wyrównawczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia 20 marca 2002 r., znak: [...], uchyliło wspomnianą decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi. Decyzją z dnia 4 listopada 2002 r., znak: [...], organ pierwszej instancji przyznał skarżącemu zasiłek stały wyrównawczy. W dniu 18 czerwca 2002 r. Z. W. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Kolegium z dnia 20 marca 2002 r., znak: [...], w toku którego zapadła decyzja organu pierwszej instancji z dnia 29 stycznia 2002 r., znak: [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia 9 lipca 2002 r., Nr [...], zawiesiło postępowanie wznowieniowe wszczęte na podstawie tego wniosku do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego w sprawie ze skargi Z. W. na decyzję Kolegium z dnia 20 marca 2002 r., znak: [...]. Naczelny Sąd Administracyjny Oddział Zamiejscowy w Lublinie wyrokiem z dnia 27 czerwca 2003 r., sygn. akt II SA/Lu 468/02, oddalił skargę Z. W. na wspomnianą decyzję Kolegium z dnia 20 marca 2002 r., znak: [...]. Wyrokiem dnia 9 września 2003 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 797/02, Sąd ten oddalił skargę Z. W. na opisaną decyzję Kolegium z dnia 10 maja 2002 r., znak: [...]. W tych okolicznościach Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 30 stycznia 2004 r., znak: [...], podjęło postępowanie zawieszone postanowieniem z dnia 9 lipca 2002 r., znak: [...] oraz odmówiło wznowienia postępowania zakończonego decyzją Kolegium z dnia 20 marca 2002 r., znak: [...]. Ponadto Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia 18 marca 2002 r., znak: [...], odmówił przyznania skarżącemu zasiłku stałego wyrównawczego i dodatku do zasiłku stałego wyrównawczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia 10 maja 2002 r., znak: [...], utrzymało w mocy decyzję powyższą organu pierwszej instancji z dnia 18 marca 2002 r. Z wniosku skarżącego toczyło się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] nadzwyczajne postępowanie administracyjne w zakresie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego między innymi wskazaną decyzją Kolegium z dnia 10 maja 2002 r., znak: [...]. W postępowaniu tym Kolegium wydało decyzję z dnia 30 stycznia 2004 r., znak: [...], orzekającą w szczególności o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Kolegium z dnia 10 maja 2002 r., znak: [...]. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Kolegium z dnia 6 kwietnia 2004 r., znak: [...]. Zauważyć należy, że możliwość złożenia skargi do sądu administracyjnego również na przewlekłość postępowania administracyjnego została wprowadzona na mocy nowelizacji ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dokonanej ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 6, poz. 18), która weszła w życie 11 kwietnia 2011 r. Wraz z nowelizacją art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a ustawodawca dokonał także powiązanej nowelizacji art. 37 § 1 K.p.a., umożliwiając wniesienie zażalenia do organu wyższego stopnia również na przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ administracji. Wskazać trzeba, że co do zasady ustawodawca nie wyłączył możliwości stwierdzenia przez sąd administracyjny przewlekłości w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, które zakończyło się decyzją administracyjną wydaną wiele lat przed złożeniem skargi do sądu na przewlekłość. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak jest jednak podstaw, by uznać, że skarżący może skutecznie zarzucić organowi przewlekłe prowadzenie postępowania. Jest bowiem bezsporne, że decyzja administracyjna kończąca to postępowanie została wydana w dniu 4 listopada 2002 r., zaś – co do zasady – badanie istnienia przesłanek przewlekłości postępowania administracyjnego nie może obejmować okresu od momentu wprowadzenia instytucji przewlekłości tego postępowania do porządku prawnego, a więc od dnia 11 kwietnia 2011 r. Stanowisko to jest zgodne z wyprowadzoną z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) zasadą zakazu wstecznego działania prawa. Odmienny pogląd prowadziłby do stosowania środków prawnych przewidzianych w ustawie procesowej do stanów faktycznych "zamkniętych" na długo przed wprowadzeniem do porządku prawnego instytucji skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracyjny, w sytuacji braku normy prawnej pozwalającej na takie retroaktywne działanie norm procesowych ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zob. art. 3 tej ustawy). Niezależnie od powyższego, co jest szczególnie istotne w rozstrzyganej sprawie, wskazać trzeba, że w sprawie tej nie zaistniał stan przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego uzasadniający uwzględnienie złożonej skargi. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działający z upoważnienia Wójta Gminy [...] po przekazaniu mu sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wraz z aktami sprawy w dniu 4 listopada 2002 r. wydał decyzję znak: [...], przyznającą skarżącemu zasiłek stały wyrównawczy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji wyroku. O wynagrodzeniu radcy prawnego z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 P.p.s.a. w zw. z § 15 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" oraz § 2 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490).