II SAB/Lu 31/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Asesor sądowy Anna Ostrowska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi J. W. na bezczynność Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Lublinie w przedmiocie udostępnienia informacji o środowisku I. zobowiązuje Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Lublinie do załatwienia wniosku z 3 lutego 2025 r. o udostępnienie informacji o środowisku w części obejmującej punkty: 6, 7, 8, 9 i 13 w terminie miesiąca od dnia zwrotu akt sprawy po uprawomocnieniu się wyroku; II. stwierdza, że bezczynność Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Lublinie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala skargę w pozostałym zakresie; IV. zasądza od Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Lublinie na rzecz J. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. J. W. wniósł skargę na bezczynność Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Lublinie polegającą na nierozpoznaniu jego wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 3 lutego 2025 r., zawierającego 14 pytań, doręczonego organowi 4 lutego 2025 r. Zażądał w związku z tym zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku, stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności, zasądzenia od organu na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości 1000 zł oraz zasądzenia od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że wniosek dotyczy dostępu do informacji o środowisku, wobec czego został rozpatrzony w trybie dostępu do informacji o środowisku na podstawie przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2024 r. poz. 1112 ze zm., dalej: ustawa środowiskowa). Organ wyjaśnił, że odpowiedzi na wniosek udzielił pismem z 4 marca 2025 r. W pismach stanowiących uzupełnienie skargi skarżący podtrzymał stanowisko w sprawie. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest częściowo zasadna, ponieważ organ nie udzielił odpowiedzi na wszystkie objęte wnioskiem skarżącego pytania. Wbrew jednak stanowisku zawartemu w skardze, organ prawidłowo rozpoznał wniosek w oparciu o przepisy ustawy środowiskowej, nie zaś w oparciu o normy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902 ze zm.). W myśl art. 8 ust. 1 ustawy środowiskowej władze publiczne są obowiązane do udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie, które są informacjami znajdującymi się w posiadaniu władz publicznych lub informacjami przeznaczonymi dla władz publicznych, w zakresie, w jakim nie dotyczy to ich działalności ustawodawczej, a w przypadku sądów i trybunałów - działalności orzeczniczej. Bezspornie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Lublinie jest organem obowiązanym do udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie, a także, że objęte wnioskiem skarżącego informacje stanowią informację o środowisku w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej jako informacje dotyczące stanu elementów środowiska, takich jak: powietrze, woda, powierzchnia ziemi, kopaliny, klimat, krajobraz i obszary naturalne, w tym bagna, obszary nadmorskie i morskie, a także rośliny, zwierzęta i grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej, w tym organizmy genetycznie zmodyfikowane, oraz wzajemnych oddziaływań między tymi elementami. W myśl art. 14 ust. 1 ustawy środowiskowej, władze publiczne udostępniają informację o środowisku i jego ochronie bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania wniosku. Stosownie zaś do treści art. 15 ust. 1 tej ustawy, udostępnianie informacji o środowisku i jego ochronie następuje w sposób i w formie określonych we wniosku, chyba że środki techniczne, którymi dysponują władze publiczne, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji o środowisku ma miejsce w sytuacji, w której podmiot ten w ustawowo określonym terminie nie udostępnia informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 15 ust. 1 ustawy środowiskowej), nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji (art. 20 ust. 1 i art. 15 ust. 3 ustawy środowiskowej), nie powiadamia pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 15 ust. 2 ustawy środowiskowej). W niniejszej sprawie wniosek o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do organu 4 lutego 2025 r. i w terminie otwartym do rozpoznania wniosku, tj. 4 marca 2025 r. organ wystosował do wnioskodawcy pismo stanowiące odpowiedź na wniosek. W ocenie Sądu organ udzielił skarżącemu odpowiedzi na pytania zawarte w punktach od 1 do 5 oraz w punktach od 10 do 12, a także w punkcie 14 wniosku. Negatywna odpowiedź organu na pytanie pierwsze "Czy Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Lublinie wydała decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanej przez Urząd Miejski w S. inwestycji w postaci budowy (przebudowy) drogi gminnej kategorii dojazdowej w L. gm. S. (przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko), stanowiła zarazem odpowiedź na pytanie drugie ("Jeśli decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach została wydana, to kiedy o jej wydanie zwrócił się Burmistrz S.?") i trzecie ("Jeśli decyzja o uwarunkowaniach środowiskowych została wydana, wnoszę o przesłanie jej kopii, oraz kopii pisma - wniosku o jej wydanie skierowanego przez Burmistrza S."). Organ udzielił również pełnej odpowiedzi na pytanie czwarte ("Czy Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Lublinie (do daty wpływu zapytania publicznego) wydawała inne decyzje lub zajmowała stanowisko w związku z planowaną realizacją wymienionej inwestycji drogowej w L.? Jeśli tak, proszę o określenie, czego stanowisko RDOŚ dotyczyło (data dokumentu), oraz przesłanie kopii przedmiotowych dokumentów). Organ w tym zakresie wskazał, co następuje. "Burmistrz S. wnioskiem z dnia 14 czerwca 2024 r. wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Lublinie o uzgodnienie zakresu i stopnia szczegółowości informacji wymaganych w prognozie oddziaływania na środowisko dla sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy S. w zakresie komunikacji drogowej. Uzgodnienia dokonano pismem z dnia 12 lipca 2024 r. W załączeniu kopia pisma RDOŚ. Burmistrz S. pismem z dnia 31.10.2024 r. wystąpił o uzgodnienie i zaopiniowanie projektu zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy S. w zakresie komunikacji drogowej. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Lublinie po zapoznaniu się z przedłożoną dokumentacją postanowieniem z dnia 29 listopada 2024 r. odmówił uzgodnienia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy S. w odniesieniu do obszaru chronionego tj. specjalnego obszaru ochrony siedlisk Natura 2000 Dobromyśl PLH060033 oraz pismem z dnia 29 listopada 2024 r. zaopiniował projekt zmiany planu gminy S. w zakresie ochrony środowiska. Odmowa uzgodnienia wynikała z planowanej modernizacji drogi gminnej w granicach specjalnego obszaru ochrony siedlisk Natura 2000 Dobromyśl PLH060033 w miejscu występowania lęgowiska żółwia błotnego, dla którego ochrony utworzono specjalny obszar ochrony siedlisk Natura 2000 Dobromyśl PLH060033. W załączeniu kopie pism RDOŚ. Pismem z dnia 6 grudnia 2024 r. Burmistrz S. wystąpił z wnioskiem o ponowne uzgodnienie i zaopiniowanie projektu zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy S. w zakresie komunikacji drogowej. Z przedłożonej dokumentacji wynikało, że zrezygnowano z planowanej modernizacji drogi gminnej w obszarze Natura 2000. Droga ta na odcinku położonym w granicach obszaru Natura 2000, poza istniejącą zabudową miejscowości M., nie będzie utwardzana i pozostanie w dotychczasowym sposobie użytkowania. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Lublinie uzgodnił projekt zmiany planu gminy S. postanowieniem z dnia 16.12.2024 r. w odniesieniu do obszaru chronionego tj. specjalnego obszaru ochrony siedlisk Natura 2000 Dobromyśl PLH060033 oraz ponownie zaopiniował projekt planu (pismo z dnia 16.12.2024 r., znak: WSTII.410.68.2024.DB) w zakresie ochrony środowiska. W załączeniu kopia postanowienia RDOŚ". W ocenie Sądu organ udzielił także odpowiedzi na pytanie piąte: "Czy Burmistrz Miasta S. przed zwróceniem się o wydanie decyzji środowiskowej lub do chwili obecnej - jeśli decyzja nie została wydana, informował RDOŚ w Lublinie o zamiarze realizacji inwestycji drogowej w L.?" Wskazał bowiem, że Burmistrz S. nie informował Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Lublinie o zamiarze realizacji inwestycji drogowej w L., indywidualnie, w odniesieniu do tej inwestycji. Jedyna informacja w tym zakresie została przedstawiona w dokumentacji dotyczącej zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy S. w zakresie komunikacji drogowej. Na zawarte w punkcie dziesiątym żądanie przesłania "kopii pisma, zapytania jakie E. M. skierowała w związku z uzgodnieniem do Dyrektora RDOŚ w Lublinie? oraz na pytanie jedenaste: "Jaka była odpowiedź (na uzgodnienia z pkt. 8) Dyrektora RDOŚ w Lublinie? Proszę o przesłanie kopii udzielonej odpowiedzi" organ odpowiedział, że "do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Lublinie nie wpłynęła żadna korespondencja od Pani E. M.". Na pytanie dwunaste, "czy Burmistrz S. informował Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w Lublinie o posiadanej przez siebie od 2021 r. i 2022 r. wiedzy i dokumentach wymienionych w pkt od A do H?" organ odpowiedział, że w dokumentach dotyczących zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy S. w zakresie komunikacji drogowej wraz z prognozą oddziaływania na środowisko nie zawarto informacji o występowaniu na terenie posesji L. 4 gm. S. gatunków chronionych, starodrzewia, drzew pomnikowych oraz planowanej likwidacji zieleni zadarniającej skarpę przy drodze. Burmistrz S. nie przedstawiał Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w Lublinie informacji w zakresie wskazanym w pkt 12 wniosku. Z kolei na pytanie czternaste, "Czy RDOŚ w Lublinie była informowana przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Lublinie o uzyskanych informacjach dotyczących miejsca bytowania gatunku chronionego na terenie działek posesji L., Jesionie Wyniosłym (spełniającym kryteria pomnika przyrody) oraz innych cennych walorach przyrodniczych?", organ odpowiedział, że Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Lublinie nie informował Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Lublinie o występowaniu gatunku chronionego na terenie działek posesji L., jesionie wyniosłym oraz innych cennych walorach przyrodniczych tego terenu. W powyższym zakresie organ nie dopuścił się bezczynności, ponieważ ustosunkował się do wymienionych pytań w otwartym miesięcznym terminie na udostępnienie informacji o środowisku. W związku z tym skarga w tej części podlega oddaleniu jako bezzasadna na podstawie art. 151 p.p.s.a. Skarga jest natomiast zasadna w zakresie, w jakim obejmuje zarzut bezczynności polegający na nieustosunkowaniu się do pytań zawartych w punktach od 6 do 9 oraz w punkcie 13 wniosku. Pytanie sformułowane w punkcie szóstym brzmi: "Czy Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Lublinie (przed wystąpieniem z wnioskiem o decyzję z pkt 1) posiada wiedzę, że gmina S. uchwaliła przystąpienie do zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, że zamierza przystąpić do budowy - przebudowy drogi w L. oraz o wyłożonych do wglądu publicznego w dniach 24 grudnia 2024 r. do 15 stycznia 2025 r. projekcie planu zagospodarowania przestrzennego i prognozie oddziaływania na środowisko? Wprawdzie organ wskazał, że Burmistrz S. zawiadomieniem z dnia 14 czerwca 2024 r., znak: GT.6721.DR.2024, poinformował Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Lublinie o przystąpieniu do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy S. w zakresie komunikacji drogowej, na podstawie uchwały Nr XLV/389/23 Rady Miejskiej w S. z dnia 23 września 2023 r. Organ nie odpowiedział natomiast, czy posiada wiedzę o wyłożonych do wglądu publicznego w dniach 24 grudnia 2024 r. do 15 stycznia 2025 r. projekcie planu zagospodarowania przestrzennego i prognozie oddziaływania na środowisko? Nie można bowiem za takie uznać stwierdzenie, że "W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Lublinie, na podstawie art. 23 ww. ustawy pismem z dnia 1 lipca 2024 r., znak: WSTII.410.32.2024.DB wskazał jakie zagadnienia z zakresu ochrony środowiska należy uwzględnić w projekcie dokumentu. W załączeniu kopie ww. pisma RDOŚ". Odpowiedź organu na pytanie szóste jest zatem niepełna. Organ w ogóle nie ustosunkował się do pytań zawartych w punktach od siódmego do dziewiątego oraz w punkcie trzynastym wniosku. Sąd nie ocenia przy tym merytorycznej poprawności zawartych w piśmie organu informacji, ponieważ wykracza to poza granice sprawy ze skargi na bezczynność organu. Ocenia jedynie, czy organ odpowiedzi na konkretne pytania udzielił. W związku z powyższym Sąd zobowiązał organ do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji o środowisku w części obejmującej punkty 6, 7, 8, 9 oraz 13 wniosku w terminie miesiąca od dnia zwrotu akt sprawy po uprawomocnieniu się wyroku (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sąd uznał, że bezczynność, której w rozpoznawanej sprawie dopuścił się organ, nie miała charakteru rażącego (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Rażące naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Stąd w celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia. Tymczasem w niniejszej sprawie w działaniach organu niewątpliwie nie ma złej woli. Bezczynność nie była wynikiem celowego działania, mającego uniemożliwić skarżącemu uzyskanie wnioskowanej informacji. Istotna pozostaje także okoliczność, że organ odpowiedział na wniosek w otwartym miesięcznym terminie, nie udzielił jednak odpowiedzi na wszystkie czternaście pytań. Argumenty te uzasadniają rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II sentencji wyroku. Sąd oddalił skargę w zakresie żądania zasądzenia od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 1000 zł, ponieważ takiego środka dyscyplinującego nie przewiduje ustawa o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a., przyznając skarżącemu od organu zwrot kosztów postępowania w kwocie 100 zł, obejmującej uiszczony wpis od skargi (pkt III sentencji wyroku). Dodatkowo należy zaznaczyć, że w uzasadnieniu skargi skarżący zakwestionował zasadność wezwania go do uiszczenia opłaty za udostępnienie informacji. Jednak ta kwestia wykracza poza ramy niniejszego postępowania. Na wezwanie w sprawie opłaty nie przysługuje skarga na bezczynność, ale inny środek prawny w postaci skargi na akt, z którego skarżący nie skorzystał. W ocenie Sądu wezwanie to jest aktem w rozumieniu art. 3 § 1 pkt 4 p.p.s.a., który mógł być objęty skargą do sądu administracyjnego (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 24 stycznia 2023 r. II SA/Bk 836/22). Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, jak w sentencji.