II SAB/Lu 34/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Protokolant Starszy referent Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 lipca 2009 r. sprawy ze skargi Z. W. na bezczynność Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w przedmiocie nierozpoznania wniosku z dnia 23 stycznia 2009 r. o przyznanie świadczenia na opał oddala skargę. W dniu 3 marca 2009 r. Z. W. złożył za pośrednictwem Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na bezczynność tego organu. W skardze zarzucił, iż jego wniosek z dnia 23 stycznia 2009 r. nie został załatwiony w trybie pilnym, co stanowi naruszenie przepisów art. 35 § 1, 2 i 3 oraz art. 130 k.p.a. Zdaniem skarżącego w tej sprawie również Samorządowe Kolegium Odwoławcze pozostawało w bezczynności naruszając art. 37 § 2 k.p.a. W dniu 2 lipca 2009 r. skarżący złożył pismo procesowe wskazując, iż dopiero w dniu 20 kwietnia 2009 r. została mu doręczona decyzja dotycząca jego wniosku złożonego w tej sprawie. Skarżący zarzucił Kierownikowi Ośrodka Pomocy Społecznej i Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu wielokrotne łamanie prawa na jego szkodę. Skarżący zarzucił także, iż Kierownik Ośrodka naruszył art. 107 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, gdyż ostatni wywiad środowiskowy został z nim przeprowadzony w dniu 14 października 2008 r. Zdaniem skarżącego organ ten wciąż pozostaje w bezczynności w wielu innych sprawach dotyczących złożonych przez niego wniosków. W odpowiedzi na skargę Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, działający w imieniu Wójta Gminy wniósł o oddalenie skargi. Organ wyjaśnił, że w dniu 23 stycznia 2009 r. Z. W. złożył wniosek o przyznanie świadczenia na opał do kuchni. W związku z tym organ pismem z dnia 29 stycznia 2009 r. poinformował skarżącego o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącego w dniu 3 lutego 2009 r. w godzinach 11:00 -13:00. Zawiadomienie to, jak wskazał organ, zostało skarżącemu skutecznie doręczone w dniu 30 stycznia 2009 r. W dniu 3 lutego 2009 r. pracownik socjalny wraz z opiekunką oraz funkcjonariuszami Policji próbował przeprowadzi aktualizację wywiadu, zastał jednak zamknięte drzwi do mieszkania. W dniu 3 lutego 2009 r. skarżący sam zgłosił się do Ośrodka Pomocy Społecznej składając wniosek o wyłączenie pracownika socjalnego. Postanowieniem z dnia 20 lutego 2009 odmówiono wyłączenia pracownika socjalnego. Następnie pismem z dnia 9 lutego 2009 r. wezwano skarżącego do osobistego stawienia się w Ośrodku Pomocy Społecznej w celu ustalenia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego między innymi w sprawie z wniosku z dnia 23 stycznia 2009 r. Wezwanie to zostało skutecznie doręczono skarżącemu w dniu 10 lutego 2009 r. Pismem z dnia 16 lutego 2009 r. przedłużono termin rozpoznania między innymi sprawy z wniosku z dnia 23 stycznia 2009 r. o przyznanie świadczenia na opał do kuchni do dnia 14 marca 2009 r., wskazując jako podstawę przedłużenia terminu brak możliwości przeprowadzenia aktualizacji wywiadu. Pismem z dnia 18 lutego 2009 r. poinformowano skarżącego o kolejnym terminie wywiadu w dniu 24 lutego 2009 r. w godzinach 11:00-13:00. Pismem z dnia 9 marca 2009 r. ponownie poinformowano skarżącego o terminie przeprowadzenia wywiadu w jego mieszkaniu w dniu 12 marca 2009 r. w godzinach 11:00-13:00. W dniu przeprowadzenia wywiadu pracownik socjalny o godzinie 11:00 udał się do skarżącego. Brama wejściowa była zamknięta, nie stawiła się również opiekunka sprawująca specjalistyczne usługi opiekuńcze, pomimo telefonicznego uzgodnienia. Pismem z dnia 16 marca 2009 r. przedłużono termin rozpoznania sprawy między innymi z wniosku z dnia 23 stycznia 2009 r. do dnia 14 kwietnia 2009 r., wskazując jako przyczynę przedłużenia brak możliwości przeprowadzenia wywiadu oraz skomplikowany charakter sprawy. W dniu 13 lutego 2009 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej Samorządowe Kolegium Odwoławcze przesłało zażalenie Z. W. na bezczynność w sprawie wniosków z dnia 23 stycznia 2009 r. z prośbą o nadesłanie akt wraz z opisem faktycznym i prawnym sprawy. Odpowiedzi Kolegium udzielono pismem z dnia 20 lutego 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Bezczynność organu administracji publicznej w rozumieniu przepisu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zachodzi wówczas, gdy organ administracji nie wydaje w terminach ustawowych decyzji, postanowień lub innych aktów albo nie podejmuje czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracji zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Jak wynika z akt postępowania administracyjnego, w dniu 23 stycznia 2009 r. Z. W. złożył w Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek o przyznanie świadczenia na opał do kuchni. Wniosek ten powinien być rozpoznany przez organ administracji w trybie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.), która określa rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania. Przepisy ustawy nie wskazują terminów, w jakich sprawy o świadczenia z pomocy społecznej powinny być załatwiane. W tym zakresie stosuje się zatem przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (art. 14 ustawy). Przepis art. 35 § 1 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Jest to zasada ogólna, nakładająca na organy administracji obowiązek nadawania sprawom biegu i prowadzenia postępowania bez niepotrzebnej przewlekłości. Zasada ta oznacza, że organ rozpatrujący sprawę powinien przede wszystkim dochować terminów określonych w kodeksie. W miarę możliwości organ powinien też załatwiać sprawy w terminach krótszych. Przepisy § 2 i 3 art. 35 precyzują terminy załatwiania spraw. Z treści § 2 wynika, że niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast stosownie do § 3 załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Dodać należy, że do terminów określonych w § 2 i 3 nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 1 i 2 k.p.a.). Z przytoczonych przepisów wynika, że organ pozostaje w bezczynności, jeżeli nie załatwia sprawy w terminie wynikającym z art. 35 k.p.a. Jeżeli jednak organ zawiadomił stronę o nowym terminie załatwienia sprawy, stosownie do przepisu art. 36 k.p.a., nie można mu zarzucić bezczynności przed upływem wyznaczonego terminu. Jak wynika z akt postępowania administracyjnego, organ pierwszej instancji nie załatwił wprawdzie sprawy z wniosku skarżącego w terminach wskazanych w art. 35 § 2 i 3 k.p.a., jednak pismem z dnia 16 lutego 2009 r. zawiadomił skarżącego, że z uwagi na brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ze skarżącym oraz jego żoną z powodu nieobecności skarżącego w miejscu zamieszkania, wyznaczony zostaje – zgodnie z przepisem art. 36 k.p.a. – nowy termin załatwienia sprawy (do dnia 14 marca 2009 r.). Sformułowany w skardze z dnia 3 marca 2009 r. zarzut bezczynności jest więc całkowicie nieuzasadniony. W dacie wniesienia skargi nie upłynął bowiem jeszcze termin załatwienia sprawy wskazany przez organ. Wyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy nie narusza przepisów art. 35 i 36 k.p.a. Brak możliwości przeprowadzenia wywiadu w miejscu zamieszkania skarżącego uzasadniał wyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy. Dodać należy, że organ każdorazowo z odpowiednim wyprzedzeniem pisemnie zawiadamia skarżącego o dacie przeprowadzenia wywiadu, co oczywiście wydłuża termin załatwiania spraw. Nie ma również podstaw do przyjęcia, że wniosek skarżącego powinien być załatwiony w trybie art. 35 § 2 k.p.a., czyli niezwłocznie. Nie zachodziła bowiem sytuacja określona w tym przepisie. Sprawa skarżącego nie należy do spraw, które mogą być załatwione w oparciu o dowody przedstawione przez stronę wraz z żądaniem lub powszechnie organowi znane albo możliwe do ustalenia na podstawie danych, posiadanych przez organ. Wprawdzie skarżący od lat ubiega się o pomoc społeczną i otrzymuje różne świadczenia z pomocy społecznej, nie oznacza to jednak, że organ dysponował dowodami umożliwiającymi przyznanie świadczenia na opał niezwłocznie, bez przeprowadzenia postępowania przewidzianego przepisami. Sposób postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej regulują przepisy art. 100 i nast. ustawy. W myśl przepisu art. 106 ust. 4 decyzję o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej (art.107 ust. 1 ustawy). W przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu (art. 107 ust. 4). Sposób, miejsce i terminy przeprowadzania wywiadów środowiskowych określa rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77, poz. 672 ze zm.). Z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia wynika, że wywiad środowiskowy przeprowadza się w terminie 14 dni od dnia powzięcia wiadomości o potrzebie przyznania świadczenia z pomocy społecznej. W sprawach niecierpiących zwłoki, wymagających pilnej interwencji ośrodka pomocy społecznej, wywiad przeprowadza się w terminie 2 dni od dnia powzięcia wiadomości o potrzebie przyznania świadczenia (§ 2 ust. 2 rozporządzenia). W rozpoznawanej organ podjął próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu 3 lutego 2009 r., a więc w terminie wskazanym w § 2 ust. 1 rozporządzenia. Sprawa o przyznanie świadczenia na opał prawidłowo nie została uznana za sprawę niecierpiącą zwłoki, sam skarżący bowiem przyznał, że decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 stycznia 2009 r. przyznano mu 1000 kg opału. Nie było więc podstaw do przeprowadzania wywiadu środowiskowego w terminie dwóch dni. Niezadowolenie skarżącego z faktu przyznania mu opału, a nawet jego zwrócenie nie uzasadniało rozpoznania wniosku o świadczenie na opał w trybie pilnym. Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów art. 37 § 2 i 130 k.p.a. oraz § 5 rozporządzenia w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego stwierdzić należy, że są one nieuzasadnione. Przepis 37 § 2 k.p.a. normuje postępowanie organu wyższego stopnia – w tym przypadku Samorządowego Kolegium Odwoławczego – rozpoznającego zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub 36 k.p.a. Zarzuty dotyczące postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie mogą być rozpoznane w sprawie niniejszej, która dotyczy bezczynności organu pierwszej instancji. Powoływany przez skarżącego przepis art. 130 k.p.a. dotyczy natomiast wykonalności decyzji organu pierwszej instancji, nie mógł być więc naruszony przez niewydanie decyzji w oczekiwanym przez skarżącego terminie. Organowi nie można zarzucić także naruszenia przepisu § 5 rozporządzenia, który stanowi, że w przypadku gdy o przyznanie świadczenia ubiega się osoba, do której mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego i nie można, ze względu na stan jej zdrowia, uzyskać podczas wywiadu wymaganych informacji lub dokumentów, o których mowa w § 7, pracownik socjalny odnotowuje ten fakt w kwestionariuszu wywiadu. Skarga na bezczynność wniesiona została po pierwszej próbie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Do wywiadu nie doszło, ponieważ skarżący był nieobecny, a pracownik socjalny (oraz opiekunka i policjanci) nie mogli dostać się na teren nieruchomości. Pracownik socjalny nie miał zatem w ogóle kontaktu ze skarżącym i nie mógł stwierdzić, czy zachodzą okoliczności określone w § 5 rozporządzenia. Skarga na bezczynność została złożona przed upływem terminu załatwienia sprawy. Była więc nieuzasadniona już w dacie jej wniesienia. Organ nie miał obowiązku rozpoznania sprawy niezwłocznie, stosownie do przepisu art. 35 § 2 kodeksu. Organowi administracji nie można w tej sytuacji zarzucić bezczynności. Brak jest więc podstaw do uwzględnienia skargi. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy.