II SAB/Lu 36/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Asesor sądowy Anna Ostrowska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi J. W. na bezczynność Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Lublinie w przedmiocie udostępnienia informacji o środowisku I. zobowiązuje Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Lublinie do załatwienia wniosku z 7 lutego 2025 r. o udostępnienie informacji o środowisku w terminie miesiąca od dnia zwrotu akt sprawy po uprawomocnieniu się wyroku; II. stwierdza, że bezczynność Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Lublinie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala skargę w pozostałym zakresie; IV. zasądza od Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Lublinie na rzecz J. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. J. W. wniósł skargę na bezczynność Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Lublinie polegającą na nierozpoznaniu jego wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 7 lutego 2025 r., zawierającego 4 pytania, doręczonego organowi 7 lutego 2025 r. Zażądał w związku z tym zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku, stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności, zasądzenia od organu na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości 1000 zł oraz zasądzenia od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że złożony wniosek dotyczy dostępu do informacji o środowisku, wobec czego został rozpatrzony w trybie dostępu do informacji o środowisku określonym w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2024 r. poz. 1112 ze zm.). Organ wyjaśnił, że odpowiedzi na wniosek udzielił pismem z 6 marca 2025 r. W pismach stanowiących uzupełnienie skargi skarżący podtrzymał stanowisko w sprawie. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest zasadna. Organ dopuścił się bezczynności w zakresie wniosku skarżącego z 7 lutego 2025 r. Wbrew jednak stanowisku zawartemu w skardze, organ prawidłowo rozpoznał wniosek w oparciu o przepisy ustawy środowiskowej, nie zaś w oparciu o normy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902 ze zm.). W myśl art. 8 ust. 1 ustawy środowiskowej władze publiczne są obowiązane do udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie, które są informacjami znajdującymi się w posiadaniu władz publicznych lub informacjami przeznaczonymi dla władz publicznych, w zakresie, w jakim nie dotyczy to ich działalności ustawodawczej, a w przypadku sądów i trybunałów - działalności orzeczniczej. Bezspornie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Lublinie jest organem obowiązanym do udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie, a także, że objęte wnioskiem skarżącego informacje stanowią informację o środowisku w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej jako informacje dotyczące stanu elementów środowiska, takich jak: powietrze, woda, powierzchnia ziemi, kopaliny, klimat, krajobraz i obszary naturalne, w tym bagna, obszary nadmorskie i morskie, a także rośliny, zwierzęta i grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej, w tym organizmy genetycznie zmodyfikowane, oraz wzajemnych oddziaływań między tymi elementami. W myśl art. 14 ust. 1 ustawy środowiskowej, władze publiczne udostępniają informację o środowisku i jego ochronie bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania wniosku. Stosownie zaś do treści art. 15 ust. 1 tej ustawy, udostępnianie informacji o środowisku i jego ochronie następuje w sposób i w formie określonych we wniosku, chyba że środki techniczne, którymi dysponują władze publiczne, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji o środowisku ma miejsce w sytuacji, w której podmiot ten w ustawowo określonym terminie nie udostępnia informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 15 ust. 1 ustawy środowiskowej), nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji (art. 20 ust. 1 i art. 15 ust. 3 ustawy środowiskowej), nie powiadamia pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 15 ust. 2). W niniejszej sprawie wniosek o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do organu 7 lutego 2025 r. i w terminie otwartym do rozpoznania wniosku, tj. 6 marca 2025 r. organ wystosował do wnioskodawcy pismo stanowiące odpowiedź na wniosek. Wniosek zawierał następujące pytania i żądania: 1. Czy na jesieni 2024 r. lub w innym terminie Naczelnik Wydziału Spraw Terenowych II w Chełmie - RDOŚ w Lublinie sporządził opinię w zakresie planowanych przez Burmistrza Miasta S. inwestycji drogowych na terenie L.? Jeśli tak, to kiedy to było? 2. Jeśli taka opinia została sporządzona przez inną komórkę RDOŚ w Lublinie to jaką? 3. Jeśli taka opinia lub opinie zostały wydane proszę o przesłanie jej/ich kopii oraz kopii innych dokumentów i korespondencji skierowanej w tej sprawie przez RDOŚ do Burmistrza S. 4. Proszę o przesłanie kopii dokumentów/pism/wniosku (z załącznikami) przesłanych w tej sprawie do RDOŚ w Lublinie lub do Wydziału Spraw Terenowych II w Chełmie przez Burmistrza S., na podstawie których opinia została wydana". W odpowiedzi na wniosek organ, bez odniesienia się do poszczególnych pytań, omówił przebieg postępowania uzgodnieniowego i opiniodawczego w zakresie ochrony środowiska, obejmującego projekt zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy S. w zakresie komunikacji drogowej. Tymczasem każde z pytań jest precyzyjne, konkretne i wymaga jasnej odpowiedzi. W punkcie pierwszym skarżący zadał pytanie nie tylko o to, czy i kiedy opinia została sporządzona, ale też o to, czy opinię sporządził Naczelnik Wydziału Spraw Terenowych II w Chełmie - RDOŚ w Lublinie. W pytaniu drugim chodziło wnioskodawcy o uzyskanie informacji, czy ta opinia została sporządzona przez inną komórkę RDOŚ, a jeśli tak – to jaką. Na żadne z tych pytań organ nie odpowiedział. Brak odpowiedzi na pytania zawarte w punktach 1 i 2 skutkował również brakiem ustosunkowania się organu do pytania zawartego w punkcie trzecim wniosku. Organ nie ustosunkował się również jednoznacznie do zawartego w punkcie czwartym żądania przesłania kopii dokumentów/pism/wniosku (z załącznikami) przesłanych w tej sprawie do RDOŚ w Lublinie lub do Wydziału Spraw Terenowych II w Chełmie przez Burmistrza S., na podstawie których opinia została wydana". Sąd nie ocenia przy tym merytorycznej poprawności odpowiedzi, ponieważ wykracza to poza granice sprawy ze skargi na bezczynność organu. Ocenia jedynie, czy organ do konkretnego pytania się ustosunkował. W związku z powyższym Sąd zobowiązał organ do załatwienia wniosku z 7 lutego 2025 r. o udostępnienie informacji o środowisku w terminie miesiąca od dnia zwrotu akt sprawy po uprawomocnieniu się wyroku (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sąd uznał, że bezczynność, której w rozpoznawanej sprawie dopuścił się organ, nie miała charakteru rażącego (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Rażące naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Stąd w celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia. Tymczasem w niniejszej sprawie w działaniach organu niewątpliwie nie ma złej woli. Bezczynność nie była wynikiem celowego działania, mającego uniemożliwić skarżącemu uzyskanie wnioskowanej informacji. Istotna pozostaje także okoliczność, że organ odpowiedział na wniosek w otwartym miesięcznym terminie, nie udzielił jednak jasnych i pełnych odpowiedzi na zadane we wniosku pytania. Argumenty te uzasadniają rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II sentencji wyroku. Sąd oddalił natomiast skargę w zakresie żądania zasądzenia od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 1000 zł, ponieważ takiego środka dyscyplinującego nie przewiduje ustawa o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a., przyznając skarżącemu od organu zwrot kosztów postępowania w kwocie 100 zł, obejmującej uiszczony wpis od skargi (pkt III sentencji wyroku). Dodatkowo należy zaznaczyć, że w uzasadnieniu skargi skarżący zakwestionował zasadność wezwania go do uiszczenia opłaty za udostępnienie informacji. Jednak ta kwestia wykracza poza ramy niniejszego postępowania. Na wezwanie w sprawie opłaty nie przysługuje skarga na bezczynność, ale inny środek prawny w postaci skargi na akt, z którego skarżący nie skorzystał. W ocenie Sądu wezwanie to jest aktem w rozumieniu art. 3 § 1 pkt 4 p.p.s.a., który mógł być objęty skargą do sądu administracyjnego (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 24 stycznia 2023 r. II SA/Bk 836/22). Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, jak w sentencji.