II SAB/Lu 38/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. W. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie rozpatrzenia z opóźnieniem odwołania od decyzji odmawiającej przyznania zasiłku celowego p o s t a n a w i a: I. umorzyć postępowanie; II. przyznać [...] A. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) należnego podatku od towarów i usług. Dnia 9 marca 2009 r. Z. W. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie (za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego) skargę na bezczynność tego organu. Skarżący podniósł, że organ ten nie rozpatrzył jego odwołania złożonego od decyzji Wójta Gminy N. z dnia 12 stycznia 2009 r. nawet w trybie art. 35 § 3 k.p.a. W jego ocenie "załatwienie sprawy w trybie odwoławczym oznacza orzeczenie i doręczenie orzeczenia stronie, a nie napisanie po rozpatrzeniu w ciągu okresu naruszającego ww. artykuł". Działanie takie nadto jest niekorzystne dla skarżącego, gdyż wypłata zasiłków następuje dopiero po wydaniu decyzji ostatecznej przez SKO. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie jako bezzasadnej. W uzasadnieniu swego stanowiska Kolegium wyjaśniło, iż bezspornym w sprawie jest, że w dniu 12 stycznia 2009 r. organ I instancji (Wójt Gminy N.) wydał decyzję nr [...], którą odmówił skarżącemu przyznania świadczenia w postaci specjalnego zasiłku celowego na zakup opału, od której to decyzji skarżący wniósł odwołanie. Następnie Kolegium rozpatrzyło odwołanie i decyzją z dnia 4 marca 2009 r. nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Zatem - jak zaznaczył organ - odwołanie skarżącego zostało rozpatrzone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Tytułem wstępu podnieść należy, iż stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta obejmuje jednak tylko orzekanie w sprawie skarg na akty administracyjne lub czynności z zakresu administracji publicznej, enumeratywnie wymienione w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm. zwanej dalej ppsa), jak również na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4 art. 3 § 2 ustawy, gdy organ w ustalonym w przepisach prawa terminie nie wydał decyzji administracyjnej lub postanowienia, bądź innego aktu albo nie podjął innej czynności z zakresu administracji publicznej. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie dotyczącej rozpatrzenia odwołania od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy N. przez p.o. Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia 12 stycznia 2009 r. Nr [...]. Jednakże w pierwszym rzędzie należy wskazać, iż Sąd stwierdził, że niniejsza skarga jest dopuszczalna, bowiem stosownie do art. 52 § 1 ppsa. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Jeśli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie, skargi na akty lub czynności można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. W przypadku skargi na bezczynność samorządowego kolegium odwoławczego, strona nie ma obowiązku uprzedniego składania zażalenia na bezczynność organu ani wezwania tego organu do usunięcia naruszenia prawa, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 lipca 2006 r. sygn. akt I OSK 480/06 opubl. LEX/el nr 188512 i Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela to stanowisko. W przypadku skargi na bezczynność kontrola Sądu sprowadza się do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy. Z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej bez zbędnej zwłoki, przy czym załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu jednego miesiąca, natomiast w przypadku sprawy szczególnie skomplikowanej czas ten nie może przekroczyć dwóch miesięcy, zaś w postępowaniu odwoławczym w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Jeżeli sprawy nie można załatwić w ww. terminach organ administracji publicznej zobowiązany jest zawiadomić strony o tym fakcie, podać przyczyny zwłoki oraz wskazać nowy termin załatwienia sprawy - art. 36 § 1 k.p.a.. Bezczynność organu administracji publicznej będzie miała zatem miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji. Przy czym zarówno w literaturze jak i judykaturze podkreśla się, iż dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10.09.2004 r. w spr. I SAB 287/03 LEX nr 156902, T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie administracyjne "Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis" Warszawa 2004, s. 84). Przechodząc od tych ogólnych rozważań na grunt przedmiotowej sprawy należy wskazać, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie pozostaje w zwłoce w wydaniu decyzji w postępowaniu odwoławczym. Z przekazanych akt administracyjnych wynika, że Kolegium otrzymało odwołanie skarżącego wraz z aktami sprawy w dniu 2 lutego 2009 r. (v. k. 2 akt administracyjnych). Stosownie zatem do art. 35 § 3 k.p.a. decyzja winna być w tej sprawie wydana w terminie miesiąca od otrzymania odwołania. Z treści decyzji organu odwoławczego podjętej w wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego od decyzji p.o. Kierownika MOPS w N. wynika, że została ona wydana w dniu 4 marca 2009 r., a zatem przed wniesieniem skargi na bezczynność organu w tej sprawie do Sądu (co nastąpiło 9 marca 2009 r.). Wprawdzie decyzja powyższa została doręczona skarżącemu dopiero w dniu 24 marca 2009 r. (na co wskazuje sam skarżący), jednakże okoliczność doręczenia decyzji stronie nie jest pojęciem tożsamym z wydaniem decyzji w sprawie. Datą wydania decyzji jest bowiem data, w której organ orzekał uwzględniając istniejący w sprawie stan faktyczny i prawny. Jednak najistotniejszą kwestią jest to, iż w sprawach ze skarg na bezczynność organów administracji sąd orzeka biorąc za podstawę stan prawny i faktyczny w czasie orzekania, a właściwie w chwili zamknięcia rozprawy (por. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis" Warszawa 2004, s. 196). Jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wydał decyzję lub inny akt, choćby z przekroczeniem ustawowych terminów, oznacza to, że organ ten nie pozostaje w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi stosownie do swoich uprawnień, jakie ma na podstawie art. 149 ppsa. W takiej sytuacji zobowiązany jest bowiem do umorzenia postępowania sądowego (por. uchwała NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08 opubl. LEX/el. nr 463487). W niniejszej sprawie natomiast organ odwoławczy wydał decyzję przed wniesieniem do Sądu skargi na jego bezczynność, a jedynie doręczył ją stronie po jej wniesieniu. Również w takiej sytuacji istnieje przesłanka do umorzenia postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa., bowiem postępowanie sądowoadministracyjne było bezprzedmiotowe już od momentu wniesienia skargi, skoro w dacie jej wniesienia nie istniał stan bezczynności ze strony organu odwoławczego. W świetle powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa. o umorzeniu postępowania sądowego w sprawie bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie rozpatrzenia odwołania skarżącego. O wynagrodzeniu adwokata z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 ppsa. Wysokość tego wynagrodzenia określono zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2002r., Nr 163, poz. 1348 ze zm.).