II SAB/Lu 39/25
WyrokWSA w Lublinie2025-05-20
Skład orzekający: Jerzy Parchomiuk, Grzegorz Grymuza, Bartłomiej Pastucha
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Burmistrz Kazimierza Dolnego dopuścił się bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wnioski złożone przez P. W. w dniach od 31 października 2024 r. do 23 listopada 2024 r., pomimo że organ uznał te wnioski za nadużycie prawa do informacji publicznej i odmówił ich udostępnienia w formie zwykłego pisma?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, który uznaje wnioski o udostępnienie informacji publicznej za nadużycie prawa, nie może odmówić ich udostępnienia w formie zwykłego pisma. Powinien wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej, która spełnia wymogi formalne i merytoryczne określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Brak wydania takiej decyzji, pomimo nieudostępnienia informacji i nieotrzymania odpowiedzi w ustawowym terminie, stanowi bezczynność organu.Stan faktyczny
Skarżący P. W. wniósł skargę na bezczynność Burmistrza Kazimierza Dolnego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej umów zawartych przez Urząd Miasta, zarządzania majątkiem komunalnym, organizacji wydarzeń kulturalnych oraz realizacji budżetu obywatelskiego. Burmistrz odmówił udostępnienia informacji, uznając wnioski za nadużycie prawa do informacji publicznej, jednak uczynił to w formie zwykłego pisma, a nie decyzji administracyjnej. Skarżący zarzucił naruszenie Konstytucji RP i ustawy o dostępie do informacji publicznej.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zobowiązał Burmistrza Kazimierza Dolnego do załatwienia wniosków P. W. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od doręczenia odpisu wyroku. Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i zasądził od Burmistrza na rzecz P. W. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 maja 2025 r. sprawy ze skargi P. W. na bezczynność Burmistrza Kazimierza Dolnego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Burmistrza Kazimierza Dolnego do załatwienia wniosków P. W. o udostępnienie informacji publicznej, przesłanych w dniach: 31 października 2024 r., 5 listopada 2024 r., 6 listopada 2024 r., 10 listopada 2024 r., 14 listopada 2024 r., 15 listopada 2024 r., 17 listopada 2024 r. i 23 listopada 2024 r. - w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. stwierdza, że bezczynność Burmistrza Kazimierza Dolnego w załatwieniu wniosków wskazanych w punkcie I, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Burmistrza Kazimierza Dolnego na rzecz P. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
P. W. (dalej także jako "skarżący" lub "wnioskodawca") wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na bezczynność Burmistrza Kazimierza Dolnego (dalej także jako "organ" lub "Burmistrz") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W treści skargi skarżący zarzucił organowi, że wskutek bezczynności dopuścił się naruszenia:
1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek;
2) art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1429 ze zm., dalej jako "u.d.i.p.") w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek.
Wskazując na powyższe, skarżący zwrócił się o zobowiązanie organu do załatwienia jego wniosków o udostępnienie informacji publicznej, złożonych w następujących datach: 31 października 2024 r. - dwa wnioski; 5 listopada 2024 r.; 6 listopada 2024 r.; 10 listopada 2024 r.; 14 listopada 2024 r. - dwa wnioski; 15 listopada 2024 r. - cztery wnioski; 17 listopada 2024 r. - 2 wnioski; 23 listopada 2024 r. Ponadto wniósł o zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że ww. wnioski o udostępnienie informacji publicznej, co do których zarzucił organowi bezczynność, związane były z umowami zawartymi przez Urząd Miasta Kazimierz Dolny i szczegółowymi dyspozycjami wynikającymi z treści tych umów. Zakres wniosków dotyczył:
- informacji związanej z umowami zawartymi przez Gminę Kazimierz Dolny w trybie zamówienia z wolnej ręki z Miejskim Zakładem Komunalnym w [...] W ramach wniosków skarżący sformułował pytania o przychody, jakie generowane są przez obiekty, które na podstawie umów administrowane są przez Miejski Zakład Komunalny w [...];
- umów zawieranych przez Gminę Kazimierz Dolny z organizatorami wydarzeń kulturalnych, w tym festiwali - m.in. [...] Sp. z o.o. oraz [...] Sp. z o.o.. zgodnie z którymi Gmina Kazimierz Dolny nieodpłatnie użyczała miejsce wydarzenia, parkingi na działkach miejskich, teren Dużego Rynku wraz ze stoiskami wystawienniczymi, a także nieodpłatnie realizowała działania promujące wydarzenia. Jedocześnie Gmina Kazimierz Dolny otrzymywała odpowiednią pulę biletów na ww. wydarzenia, nie udostępniła jednak informacji o możliwości pozyskania biletów przez mieszkańców, jak również nie udostępniła zasad, w jaki sposób można bezpłatnie skorzystać z obiektów gminy czy też z bezpłatnych działań promocyjnych realizowanych przez Gminę;
- informacji związanych z realizacją budżetu obywatelskiego na rok 2024; skarżący wyjaśnił, że zgodnie z pozyskanymi z Urzędu Miasta Kazimierz Dolny informacjami, projekt finansowany w ramach budżetu obywatelskiego nie był realizowany zgodnie z założeniami przestawionymi we wniosku o dofinansowanie projektu; celem pozyskania szczegółowych informacji z realizacji projektu finansowanego z budżetu obywatelskiego jest ewentualne złożenie zawiadomienia do rzecznika dyscypliny finansów publicznych;
- wskazanych we wnioskach umów zawartych w 2024 r., w tym umów na realizację wydarzeń kulturalnych w 2024 r. oraz umowy z byłym Zastępcą Burmistrza Miasta.
Skarżący wskazał, że w odpowiedzi na powyższe wnioski otrzymał dwa pisma z Urzędu Miasta w Kazimierzu Dolnym: z dnia 14 listopada 2024 r. (znak: KS.1431.25.2024) i z dnia 27 listopada 2024 r. (znak: OR.1431.45.2024). W pismach tych wskazano, że organ nie udzieli odpowiedzi na złożone wnioski, ponieważ stanowią one jaskrawy przejaw nadużywania prawa do informacji publicznej.
W ocenie skarżącego, odmowa udzielenia informacji publicznej nie nastąpiła w sposób, o którym mowa w art. 16 u.d.i.p. Skarżący podkreślił, że wnioskowane informacje nie stanowią informacji przetworzonych i większość z nich powinna być publikowana w Biuletynie Informacji Publicznej. Ponadto zwrócił uwagę, że organ nie skorzystał z "instytucji opóźnienia w odpowiedzi na wniosek, o której mowa w art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej".
Odpowiadając na skargę Burmistrz wniósł o jej oddalenie w całości. Organ wskazał, że w okresie od początku roku 2024 do dnia 8 marca 2025 r. do Urzędu Miasta w Kazimierzu Dolnym wpłynęło 59 wniosków złożonych przez skarżącego. Wnioski te, pomimo wielokrotnych odpowiedzi na wcześniejsze zapytania, często dotyczyły tych samych lub bardzo podobnych zagadnień. Odpowiadając na kolejne zapytania, Urząd Miasta udostępniał dokumenty, które wcześniej już były przekazane lub udostępnione w odpowiedzi na inne wnioski. Mimo to skarżący wielokrotnie ponawiał swoje żądania o te same informacje, co zaczęło zakłócać płynność i efektywność pracy urzędników. Pracownicy urzędu musieli bowiem poświęcać dużo czasu na udzielanie odpowiedzi na zapytania, które w zasadzie nie wnosiły nic nowego, a dotyczyły powtarzających się kwestii. Wobec powyższych działań i aktywności skarżącego, w dniu 14 listopada 2024 r. przesłano do niego odpowiedź informującą, iż podejmowane przez niego czynności potraktowane zostają jako nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej. W ocenie organu, z uwagi na liczbę, częstotliwość, tematykę wniosków oraz ich negatywny wpływ na funkcjonowanie Urzędu Miasta w Kazimierzu Dolnym, powyższe stanowisko było w pełni uzasadnione. Postępowanie wnioskodawcy nie mogło zyskać akceptacji, gdyż nacechowane było nadmiarem, przerostem, niepowszechnością, zwyczajną uciążliwością i przejawiało cechy natarczywości, co nie mogło zasługiwać na prawną ochronę. Skoro zaś działania wnioskodawcy wykraczały poza standardowe korzystanie z prawa do informacji publicznej, uzasadniało to decyzję o odmowie udzielenia dalszych informacji. W związku z powyższym, zdaniem organu, skarga powinna zostać oddalona, ponieważ "decyzja o odmowie udzielenia informacji była zgodna z obowiązującymi przepisami prawa oraz uzasadniona szczególnymi okolicznościami związanymi z nadużywaniem prawa do informacji publicznej".
Dla potwierdzenia zasadności uznania działań skarżącego za przejaw nadużycia prawa do informacji publicznej, organ przedstawił tabelaryczne zestawienie 59 wniosków skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, złożonych w okresie od 20 lutego 2024 r. do 8 marca 2025 r. W tabeli zawarto informacje o tematach poszczególnych wniosków oraz datach udzielenia na nie odpowiedzi.
Sprawa został rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.").
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna. Burmistrz Kazimierza Dolnego nie załatwił bowiem w sposób prawidłowy objętych skargą wniosków skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, przesłanych do organu za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniach: 31 października 2024 r., 5 listopada 2024 r., 6 listopada 2024 r., 10 listopada 2024 r., 14 listopada 2024 r., 15 listopada 2024 r., 17 listopada 2024 r., 23 listopada 2024 r. W konsekwencji organ popadł w bezczynność w zakresie rozpatrzenia powyższych wniosków.
Na wstępie podkreślić trzeba, że Burmistrz Kazimierza Dolnego – jako organ władzy publicznej – należy z mocy art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. do podmiotów obowiązanych do udostępniania informacji publicznej na zasadach określonych w tej ustawie.
W świetle przepisów u.d.i.p., złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej do podmiotu objętego zakresem art. 4 ust. 1 i 2 u.d.i.p. inicjuje postępowanie, w ramach którego podmiot taki zobowiązany jest w pierwszej kolejności ocenić charakter żądanej informacji pod kątem uznania jej za informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., a następnie – w zależności od wyników tej oceny - w razie uznania, że żądana informacja nie spełnia kryteriów informacji publicznej - powiadomić o tym wnioskodawcę w formie zwykłego pisma, natomiast w razie uznania żądanej informacji za publiczną - informację tę udostępnić bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 u.d.i.p. - z zastrzeżeniem art. 13 ust. 2, art. 14 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p.), lub w tym terminie wydać na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzję o odmowie jej udostępnienia. Przy czym w przypadku odmowy udostępniania informacji publicznej, podmiot zobowiązany winien mieć na względzie treść art. 16 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym do decyzji takiej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 16 ust. 2 u.d.i.p.), z tym że: 1) odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni; 2) uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji. Oznacza to, że decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej winna spełniać wymogi decyzji administracyjnej, a więc musi zawierać wszystkie niezbędne elementy wymienione w art. 107 § 1 k.p.a., zaś jej uzasadnienie powinno odpowiadać wymogom z art. 107 § 3 k.p.a., a nadto zawierać elementy, o których mowa w art. 16 ust. 2 pkt 2 u.d.i.p. Zastosowanie art. 16 ust. 2 u.d.i.p. do decyzji odmownej oznacza nadto, że k.p.a. ma zastosowanie do całego procesu wydawania decyzji, a więc także do kwestii usuwania braków formalnych wniosku o dostęp do informacji publicznej, a także ma zastosowanie na etapie doręczania takiej decyzji.
Oceniając, czy w niniejszej sprawie sposób załatwienia wniosków skarżącego wymienionych w skardze odpowiada powyższym standardom, należy w pierwszej kolejności zauważyć, że odpowiadając na przedmiotowe wnioski organ nie zakwestionował publicznego charakteru objętych nimi informacji. Podstaw do zanegowania stanowiska wnioskodawcy, iż przedmiotowe informacje mają charakter informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p., nie znajduje również Sąd.
Wyjaśnić w tym miejscu należy, że w myśl art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Tę ogólną definicję doprecyzowuje art. 6 u.d.i.p., który w ust. 1 zawiera przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej podlegających udostępnieniu, pośród których znalazły się między innymi informacje o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, zasadach ich funkcjonowania oraz majątku, którym dysponują. Na gruncie tych regulacji w orzecznictwie ukształtował się pogląd, iż za informację publiczną należy uznać każdą wiadomość wytworzoną lub odnoszoną do władz publicznych, a także wytworzoną lub odnoszoną do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. (por. np. wyrok NSA z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 2352/13, dostępny w CBOSA). Przy czym zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 lit "e" u.d.i.p., udostępnieniu podlega w szczególności informacja o stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania, zaś w myśl pkt 5 lit. "c" ww. unormowania, udostępnieniu podlega w szczególności informacja o majątku jednostek samorządu terytorialnego oraz samorządów zawodowych i gospodarczych oraz majątku osób prawnych samorządu terytorialnego, a także kas chorych. Podkreślić trzeba, że wobec braku w treści art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. "c" u.d.i.p. ograniczeń w co do zakresu pojęcia "majątek", przyjmuje się, że pojęcie to należy odnosić nie tylko do nieruchomości, ale i zasobów pieniężnych, mienia ruchomego oraz innych składników majątku w szerokim rozumieniu.
Analiza treści zawartych w aktach sprawy wniosków skarżącego skierowanych do Urzędu Miasta w Kazimierzu Dolnym w okresie od 31 października 2024 r. do 23 listopada 2024 r., prowadzi do uznania, że przedmiotem tych wniosków są informacje wpisujące się w ww. kategorie informacji publicznych. Zapytania skarżącego sprowadzają się bowiem do udzielenia informacji dotyczących publicznej sfery działalności organu, w tym zwłaszcza informacji dotyczących sposobu gospodarowania przez organ majątkiem jednostki samorządu terytorialnego. Publiczny charakter mają również objęte żądaniami skarżącego umowy zawarte przez Gminę Kazimierz Dolny. Treść umowy cywilnoprawnej zawartej przez jednostkę samorządu terytorialnego również bowiem jest informacją dotyczącą majątku tej jednostki, tj. informacją mającą wpływ na stan tego majątku i sytuację prawną jego składników. Sposób zarządzania tym majątkiem oraz sposób gospodarowania środkami publicznymi powinien być zaś transparentny (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2022 r., sygn. akt III OSK 2424/21).
Jak wynika z akt sprawy, pomimo niezakwestionowania publicznego charakteru informacji objętych wnioskami skarżącego złożonymi w okresie od dnia 31 października 2024 r. do dnia 23 listopada 2024 r., organ nie załatwił tych wniosków ani poprzez podjęcie czynności materialno-technicznej polegającej na udostepnieniu żądanych informacji w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 u.d.i.p.), ani też poprzez wydanie decyzji administracyjnej o odmowie udostepnienia informacji publicznej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) Organ odpowiedział natomiast na przedmiotowe wnioski pismami z 14 i 27 listopada 2024 r., przesłanymi skarżącemu na jego adres e-mail, w których poinformowano skarżącego, że żądane informacje nie zostaną udostępnione, bowiem działania skarżącego - w ocenie organu - stanową przejaw nadużywania prawa do informacji publicznej. W ocenie Sądu, taki sposób załatwienia spornych wniosków nie może być uznany za prawidłowy, a tym samym nie może chronić organu przed zarzutem bezczynności.
Przede wszystkim podkreślić należy, że żadnego z ww. pism organu wystosowanych do skarżącego w odpowiedzi na jego wnioski, nie sposób zakwalifikować jako decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Wprawdzie w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że zakwalifikowanie danego pisma jako decyzji administracyjnej nie wymaga, aby zawierało ono wszystkie składniki decyzji przewidziane w art. 107 § 1 k.p.a. i w pewnych okolicznościach za decyzję administracyjną można uznać dokument obarczony pewnymi brakami (o ile zawiera on minimum elementów koniecznych dla zakwalifikowania pisma jako decyzji, tj. oznaczenie organu administracji wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ – zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 1981 r., sygn. akt SA 791/81, ONSA 1981, nr 2, poz. 91). Nie można jednak takich sytuacji zrównywać z takimi, w których pismo miałoby zostać uznane za decyzję wbrew interesowi strony, a dodatkowo wbrew uzewnętrznionej intencji organu (por. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2024 r., sygn. akt III OSK 866/23; wyrok WSA w Łodzi z dnia 10 stycznia 2025 r., sygn. akt II SAB/Łd 153/24; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 14 stycznia 2025 r., sygn. akt II SAB/Rz 201/24). Tymczasem wskazane wyżej pisma organu z 14 i 27 listopada 2024 r. nie zawierają w swej treści żadnych elementów które wskazywałyby, że intencją organu przy ich sporządzaniu było wydanie decyzji administracyjnej. Ponadto pisma te nie zostały poprzedzone uzupełnieniem braków formalnych wniosków skarżącego wynikających z zastosowania przepisów k.p.a., a także nie zostały doręczone zgodnie z wymogami k.p.a. Korzystanie ze środków komunikacji elektronicznej nie jest bowiem dopuszczalną na gruncie k.p.a. metodą doręczenia, o ile nie mamy do czynienia z doręczeniem na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 39 i art. 391 k.p.a. Korespondencja mailowa nie wyczerpuje zaś warunków technicznych takiego doręczenia.
Powyższe okoliczności nie pozwalają, wbrew sugestiom zawartym w odpowiedzi na skargę, na przypisanie odpowiedziom organu z 14 i 27 listopada 2024 r. waloru decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, o której mowa w art. 16 u.d.i.p. - zwłaszcza, że przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby bezpośrednio do pokrzywdzenia skarżącego, który nie wiedząc o takim charakterze ww. pism, nie miał możliwości, aby się od nich skutecznie odwołać.
Skoro organ nie udzielił skarżącemu wnioskowanych informacji publicznych pomimo upływu terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. (a przy tym nie zastosował ust. 2 tego artykułu) i jednocześnie nie załatwił wniosków skarżącego w drodze wydanej na podstawie art. 16 u.d.i.p. decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, a jedynie pisemnie poinformował skarżącego, że nie udzieli mu żądanych informacji, stwierdzić trzeba, że organ popadł w bezczynność w sprawie spornych wniosków. Irrelewantna zaś dla tego stwierdzenia pozostaje ocena słuszności stanowiska organu, iż wnioski skarżącego były przejawem nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej.
Jakkolwiek co do zasady nie można odmówić racji twierdzeniu, iż zachowania mające cechy nadużywania prawa, w tym publicznego prawa dostępu do informacji publicznej, nie powinny korzystać z ochrony prawej (por. wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2012 r., I OSK 799/12)., tak jednak zauważyć trzeba, że odmowa takiej ochrony nie następuje poprzez zakwestionowanie przedmiotu określonego prawa, lecz wiąże się z odmową realizacji roszczenia, które z niego wynika, co w przypadku prawa dostępu do informacji publicznej powinno następować poprzez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Tym samym nie jest właściwą formą realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej - w sytuacji, gdy wnioskodawca nadużywa prawa do informacji publicznej - poinformowanie wnioskodawcy o braku woli udostępnienia wnioskowanej informacji w formie zwykłego pisma. Forma taka nie daje przy tym gwarancji przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie okoliczności świadczących o nadużyciu prawa, a także nie daje gwarancji prawidłowego przedstawienia przez organ powodów kwalifikacji określonego zachowania jako nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej. Gwarancję taką daje natomiast zastosowanie w takim przypadku formy decyzji administracyjnej, która zgodnie z art. 107 § 1 pkt 6 i § 2 k.p.a. powinna zawierać uzasadnienia faktyczne i prawne, przy czym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Forma decyzji czyni tym samym również realną kontrolę instancyjną odmowy udostępnienia informacji publicznej w przypadku nadużywania prawa dostępu do takiej informacji, jak i kontrolę sądowoadministracyjną. Dotarcie do motywów, jakimi kierował się organ kwalifikując określone zachowanie jako nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej, jest niewątpliwie bardziej realne w przypadku analizy motywów decyzji administracyjnej niż lektury pisma informującego o nieudzieleniu informacji. Z tych powodów w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane staje się stanowisko, które skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, iż odmowa udostępnienia informacji publicznej w sytuacji nadużywania przez wnioskodawcę publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej powinna następować poprzez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej (por. wyroki NSA: z dnia 26 marca 2024 r., sygn. akt III OSK 1586/22; z dnia 22 marca 2024 r., sygn. akt III OSK 320/22; z dnia 20 marca 2024 r., sygn. akt III OSK 711/23; z dnia 20 lutego 2024 r., sygn. akt III OSK 2916/22; z dnia 17 października 2023 r., sygn. akt III OSK 2285/22; z dnia 29 września 2023 r., sygn. akt III OSK 5517/21; z dnia 24 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 7440/21; dnia 12 lipca 2024 r.; sygn. akt III OSK 2604/23; z dnia 9 stycznia 2025 r., sygn. akt III OSK 2508/23).
W związku z powyższym kwestia ewentualnego nadużywania przez skarżącego prawa do informacji publicznej nie może być przedmiotem badania w sprawie bezczynności organu w udostępnieniu informacji publicznej. Na tym etapie postępowania argumentacja organu związana z nadużyciem przez wnioskodawcę prawa do informacji nie może być uznana za skuteczną.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał Burmistrza do załatwienia wniosków skarżącego przesłanych w dniach: 31 października 2024 r., 5 listopada 2024 r., 6 listopada 2024 r., 10 listopada 2024 r., 14 listopada 2024 r., 15 listopada 2024 r., 17 listopada 2024 r., 23 listopada 2024 r. z dnia 25 kwietnia 2024 r. - w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Podkreślić trzeba, że zobowiązanie to nie przesądza o udostępnieniu skarżącemu żądanych informacji, bowiem - jak już wyżej wskazano - załatwienie wniosku w trybie u.d.i.p. może nastąpić również poprzez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Taką decyzję organ winien wydać w przypadku podtrzymania stanowiska, iż wnioski skarżącego wypełniają znamiona nadużycia prawa do informacji publicznej. Przy czym ewentualne wydanie takiej decyzji wymagać będzie uprzedniego uzupełnienia wniosków skarżącego w zakresie wymagań formalnych określonych w k.p.a.
Uwzględniając skargę Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Wyjaśnić należy, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12). Rażące naruszenie prawa to zatem naruszenie wyraźne oraz bezsporne. W niniejszej sprawie bezczynność organu nie miała takiego charakteru, albowiem nie wynikła z zaniechania jakichkolwiek działań w sprawie przedmiotowych wniosków skarżącego, lecz stanowiła konsekwencję niezachowania właściwej formy dla odmowy udostępniania informacji publicznej z powodu nadużycia prawa. W tej sytuacji zaistniałej w sprawie bezczynności nie można przypisać rażącego charakteru.
O zwrocie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, które w niniejszej sprawie ograniczają się do uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 100 złotych, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
Z tych wszystkich względów orzeczono, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło