II SAB/Lu 410/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.H. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej; w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić J. H. przyznania prawa pomocy. Sygn. akt II SAB/Lu 41014 UZASADNIENIE J. H. w dniu 20 kwietnia 2015 r. na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy druk PPF zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez ustanowienie dla doradcy podatkowego oraz zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że przez ok. 5 lat był bezrobotny, a obecnie oprócz renty z ZUS nie uzyskuje żadnych innych dochodów. Podniósł, że przeszedł dwa udary mózgu, które spowodowały u niego "trwałą niepełnosprawność". Wykazał, że na stałe miesięczne wydatki składa się: podatek od nieruchomości i bieżące opłaty (woda, wywóz nieczystości, gaz, energia) – 350 zł; zakup opału (węgiel, drewno)– ok. 800 zł; koszty leczenia – 200 zł; remonty bieżące nieruchomości – 100 zł. W dalszej części wniosku skarżący podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada majątku nieruchomego (w tym żadnej nieruchomości rolnej), jak również żadnych zasobów finansowych. Wskazał, że zamieszkuje w wynajętym domu o pow. [...]². Oświadczył, że na jego dochód składa się renta w wysokości 1.108,19 zł. Zarządzeniem z dnia 29 kwietnia 2015 r. sąd wezwał skarżącego do nadesłania aktualnych dokumentów źródłowych wskazujących na wysokość renty w kwotach brutto i netto, na wysokość stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego ponoszonych w miesiącach luty, marzec, kwiecień 2015 r. oraz wskazujących, czy skarżący w miejscowości S. posiada nieruchomość rolną, a jeżeli tak, to jaka jest jej powierzchnia. Ponadto poinformowano skarżącego, że doradca podatkowy nie może być ustanowiony w przedmiotowej sprawie, w związku z tym, czy podtrzymuje wniosek o jego ustanowienie. W piśmie z dnia 20 maja 2015 r. J. H. wskazał, że powyższe wezwanie jest niezgodne "z treścią rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16.12.2003 r. w sprawie określenia wzoru ...oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego..". Oświadczył, że w całości podtrzymuje treść wniosku zawartego w formularzu PPF. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako P.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W niniejszej sprawie zdaniem sądu skarżący nie wykazał we wniosku PPF, by jego sytuacja materialna dawała podstawy do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stanowisko to – wbrew interpretacji skarżącego – nie oznacza jednak, że w ocenie Sądu skarżący jest osobą majętną. Sąd nie kwestionuje, że sytuacja bytowa skarżącego jest trudna, jednak okoliczność ta samoistnie nie czyni jego wniosku zasadnym. Niezbędnym dla uwzględnienia przedmiotowego żądania jest bowiem wykazanie przez skarżącego, że jego możliwości finansowe są aż tak ograniczone, iż niemożliwym jest poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, co stanowi przesłankę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Oczywistym jest, że aby możliwym było zweryfikowanie istnienia określonej przez ustawodawcę, niezbędnej przesłanki, skarżący winien dostarczyć przede wszystkim wszelkie dokumenty niezbędne dla ustalenia wysokości jego dochodów oraz wysokości kosztów koniecznego utrzymania. W niniejszej sprawie wezwanie skarżącego do przedłożenia takich dokumentów było w pełni uzasadnione oraz niezbędne dla rzetelnej oceny jego wniosku i jego ewentualnego uwzględnienia. Należy bowiem wskazać, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. spoczywa na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, wysokości dochodów i obciążeń finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Stąd też wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy wyżej wymienione oświadczenie strony jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) oraz porównania ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona ma ponieść w konkretnym postępowaniu sądowym. Założeniem tak skonstruowanego postępowania o przyznanie prawa pomocy jest oczekiwanie, że strona poda informacje prawdziwe i wyczerpujące, bez zatajania czegokolwiek, kierując się zasadą lojalności w stosunku do sądu rozpatrującego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Nie sprostanie tym wymaganiom powoduje, że wniosek strony nie może być oceniony w sposób pozwalający na przyznanie prawa pomocy. Przede wszystkim we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym w przedmiotowej sprawie skarżący nie ujawnił, że jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. [...] ha fiz. (3[...] ha przeliczeniowych.) oraz [...] ha fiz. lasu, która to okoliczność wynika ze znajdującej się w aktach sprawy I SA/Lu 455/14 (akta administracyjne) decyzji z dnia [...] r., nr [...] w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego. W przedmiotowym wniosku, w części dotyczącej majątku skarżący podał "nie posiadam nieruchomości rolnej", "nie posiadam innych nieruchomości", co stoi w ewidentnej sprzeczności z opisanymi wyżej danymi. W świetle podanych przez skarżącego informacji uznać należy, że skarżący nie wykazał w pełni rzeczywistej sytuacji materialnej. Skarżący podając informacje niepełne i sprzeczne z jego rzeczywistym stanem majątkowym, nie wykazał wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Nadto, wobec zakresu rozpatrywanego wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego także żądanie ustanowienia z urzędu doradcy podatkowego, wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (Dz.U. z 2011 r. nr 41, poz. 213 ze zm.) działalność doradców podatkowych ogranicza się do spraw dotyczących zobowiązań podatkowych i celnych, a także prowadzenia ksiąg rachunkowych, podatkowych i innych ewidencji prowadzonych na potrzeby postępowań podatkowych. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie w rozpatrywanej sprawie, ze względu na jej przedmiot, nie może być zatem uwzględniony. Biorąc pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy.