II SAB/Lu 42/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński ( del. spr.) Sędziowie : NSA Leszek Leszczyński (del.) Asesor Sądowy Jerzy Drwal Protokolant: st. sekr. sąd. Magdalena Flis po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2004r. sprawy ze skargi Z. L. na bezczynność Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich I. zobowiązuje Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek skarżącego o przyznanie mu uprawnień kombatanckich w terminie miesiąca od daty otrzymania odpisu niniejszego wyroku wraz z uzasadnieniem; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz Z. L. kwotę 5 (pięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania Z.L. wniósł w dniu 8 września 2003r. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na bezczynność organu administracji państwowej - Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, któremu zarzucił rażące zaniedbania obowiązków przy załatwianiu spraw. Skarżący wyjaśnił, że wyrokiem z dnia 25 marca 2003r. Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie uchylił w jego sprawie decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2001r. [...]. Po upływie pół roku od ogłoszenia wyroku nie została wydana decyzja. Skarżący zwrócił się pisemnie w czerwcu 2003 r. do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o wydanie decyzji. W odpowiedzi poinformowano go, że sprawa zostanie rozpoznana w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Do dnia wniesienia skargi nie otrzymał jednak żadnej decyzji. W konkluzji Z.L. domagał się zobowiązania organu administracji do wydania decyzji w określonym terminie. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wyjaśniono, że realizując zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 25 marca 2003r. zobowiązujące Kierownika Urzędu do przeprowadzenia stosownych dowodów, w tym przesłuchania strony, wystosowano pismo do skarżącego z prośbą o nadesłanie wszelkich dokumentów (np. zeznań świadków) potwierdzających doznane przez niego represje z tytułu udziału w wystąpieniach wolnościowych na W. w grudniu 1970 r. W odpowiedzi skarżący podał, że świadkowie już nie żyją, a przy piśmie z dnia 16.09.2003r. przesłał oświadczenia dwóch innych świadków bez notarialnie poświadczonych podpisów. Pismem z dnia 17.10.2003r. Kierownik Urzędu zwrócił się do Urzędu Miasta L. z prośbą o przesłuchanie Z.L. oraz notarialne potwierdzenie podpisów osób zeznających w jego sprawie. Wobec nie zakończenia postępowania w niniejszej sprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym do dnia 31 grudnia 2003r. , podlegała ona rozpoznaniu na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. § 3 tego przepisu przewiduje zaś, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, natomiast w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W sprawie niniejszej bezsporne jest, że po uchyleniu decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2001r. dotyczącej odmowy przyznania Z.L. uprawnień kombatanckich wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 25 marca 2003r., akta sprawy zostały zwrócone do organu administracji dnia 12 czerwca 2003r. (dowód doręczenia - k.46 akt adm.). Od tej daty należy zatem liczyć termin do zakończenia ponownego postępowania w sprawie i wydania nowej decyzji. Upływał on w świetle cyt. art. 35 § 3 k.p.a , 12 lipca 2003 r. a gdyby nawet uznać, że sprawa ma charakter szczególnie skomplikowany (do czego jednak, jak się wydaje, brak jest podstaw), to wydanie decyzji powinno nastąpić nie później niż 12 sierpnia 2003r. Tymczasem do chwili wniesienia skargi ( 8 września 2003r.) decyzja nie została podjęta, a nawet do czasu rozpoznania skargi Sąd nie został zawiadomiony, by to nastąpiło. Powyższe oznacza, że organ administracji pozostaje dotychczas w zwłoce w załatwieniu sprawy. Stanu tego nie usprawiedliwiają okoliczności wskazane w odpowiedzi na skargę. Obowiązkiem organu, w przypadku niemożności załatwienia sprawy w terminie ustawowym, nawet jeśli wynika to z przyczyn od niego niezależnych , jest bowiem zawiadomienie o tym strony z podaniem przyczyn zwłoki i wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy (art. 36 § 1 i 2 k.p.a.). W rozpoznawanej sprawie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych czynności powyższej nie dokonał. W tych warunkach zarzut bezczynności organu jest zasadny a skarga zasługiwała na uwzględnienie. W przypadku skargi na bezczynność naczelnego bądź centralnego organu administracji publicznej (a z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie) nie stosuje się przepisu art. 52 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnym uzależniającego dopuszczalność skargi od wyczerpania środków zaskarżenia na drodze administracyjnej. Naczelne i centrale organy administracji publicznej są bowiem ostatnim ogniwem w toku instancji administracyjnych, a zatem nie przysługują od rozstrzygnięć tych organów środki zaskarżenia oparte na bezwzględnej dewolucji kompetencji. Wyjątki od tej zasady mogą być tylko expressis verbis ustanowione przepisami prawa. Takim wyjątkiem jest rozwiązanie szczególne w zakresie decyzji przyjęte w art. 127 § 3 k.p.a. (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy). W prawie procesowym nie został zaś przewidziany środek odwoławczy (zażalenie) w razie bezczynności naczelnych bądź centralnych organów administracji publicznej. Stosowanie art. 37 § 1 k.p.a. nie może w tym przypadku wchodzić w grę, skoro w stosunku do tych organów nie ma organów wyższego stopnia. Z przedstawionych wyżej względów i na podstawie art. 149 oraz art. 200 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.