II SAB/Lu 445/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. H. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej; w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić J. H. przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt II SAB/Lu 445/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił przyznania J. H.prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OZ 381/15 uchylił powyższe postanowienie WSA. I wskazał, że stanowisko Sądu pierwszej instancji uznał za przedwczesne, bowiem nie można było odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy przed wezwaniem go, w zakreślonym terminie, do złożenia dodatkowego oświadczenia i dokumentów źródłowych, o których mowa w art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. w związku z wątpliwościami w przedmiocie rzeczywistego stanu majątkowego, co do posiadanej nieruchomości rolnej. Zauważył, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy został złożony 10 miesięcy po wydaniu decyzji, w której wskazano, że jest właścicielem nieruchomości rolnej, a więc stan majątkowy skarżącego mógł w tym czasie ulec zmianie. NSA wskazał, że dopiero po przeprowadzeniu prawidłowego postępowania wyjaśniającego w trybie powołanego przepisu, Sąd pierwszej instancji będzie mógł w sposób miarodajny ocenić rzeczywisty stan majątkowy i możliwości płatnicze skarżącego i rozpoznać przedmiotowy wniosek. Ponownie rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy – zgodnie z wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego - Sąd zarządzeniem z dnia 13 maja 2015 r. wezwał skarżącego do nadesłania aktualnych dokumentów źródłowych tj. zaświadczenia właściwego urzędu gminy o wielkości nieruchomości rolnej położonej w miejscowości S. w ha fizycznych i ha przeliczeniowych należącej do J. H. lub decyzji w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2014 r., bądź kserokopii tych dokumentów poświadczonych za zgodność z oryginałem; 2) decyzji właściwej jednostki Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o przyznaniu płatności do posiadanych przez J. H. w miejscowości S. gruntów rolnych, a w przypadku nieubiegania się o takie płatności stosownego oświadczenia; 3) umowy najmu nieruchomości, w której zamieszkuje J. H., bądź kserokopii tego dokumentu poświadczonego za zgodność z oryginałem; 4) dokumentów potwierdzających wydatki dotyczące stałych miesięcznych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, bądź ich kserokopii poświadczonych za zgodność z oryginałem; 5) zaświadczenia z uczelni, na której studiuje K. H. potwierdzającego rok studiów, tryb nauczania, niepobieranie stypendiów, bądź kserokopii tego dokumentu poświadczonego za zgodność z oryginałem; 6) czy w skład majątku córki wchodzi nieruchomość rolna wraz z zabudowaniami, jeśli tak, to jakie są to budynki, jaka jest ich powierzchnia, czy jest to tylko nieruchomość rolna. Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 25 maja 2015 r. Termin określony w wezwaniu upłynął bezskutecznie w dniu 1 czerwca 2015 r., gdyż skarżący nie ustosunkował się do wezwania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Jak wynika z akt sprawy J. H. w dniu 10 grudnia 2014 r. na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy druk PPF zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez ustanowienie dla adwokata oraz zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że przez ok. 5 lat był bezrobotny, a obecnie oprócz renty z ZUS nie uzyskuje żadnych innych dochodów. Podniósł, że przeszedł dwa udary mózgu, które spowodowały u niego "trwałą niepełnosprawność". Wykazał, że na stałe miesięczne wydatki składa się: podatek od nieruchomości i bieżące opłaty (woda, wywóz nieczystości, gaz, energia) – 350 zł; zakup opału (węgiel, drewno)– ok. 700 zł; koszty leczenia – 200 zł; remonty bieżące nieruchomości – 100 zł. W dalszej części wniosku skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze studiującą córką, nie posiada majątku nieruchomego (w tym żadnej nieruchomości rolnej), jak również żadnych zasobów finansowych. Wraz z córką zamieszkuje w wynajętym domu o pow. 67 m2. Wskazał, że jego córka jest właścicielem działki rolnej o pow. 0,34 ha, co nie stanowi gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów ustawy o podatku rolnym. Oświadczył, że na dochód rodziny w łącznej kwocie 1.108,19 zł składa się jego renta w wysokości 1.108,19 zł. Skarżący zaznaczył, że jego córka z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym studiuje w W., a koszty jej studiowania i utrzymania ponoszą wspólnie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako P.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W niniejszej sprawie zdaniem sądu skarżący nie wykazał we wniosku PPF, by jego sytuacja materialna dawała podstawy do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stanowisko to nie oznacza jednak, że w ocenie Sądu skarżący jest osobą majętną. Sąd nie kwestionuje, że sytuacja bytowa skarżącego jest trudna, jednak okoliczność ta samoistnie nie czyni jego wniosku zasadnym. Niezbędnym dla uwzględnienia przedmiotowego żądania jest bowiem wykazanie przez skarżącego, że jego możliwości finansowe są aż tak ograniczone, iż niemożliwym jest poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, co stanowi przesłankę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Oczywistym jest, że aby możliwym było zweryfikowanie istnienia określonej przez ustawodawcę, niezbędnej przesłanki, skarżący winien dostarczyć przede wszystkim wszelkie dokumenty niezbędne dla ustalenia wysokości jego dochodów oraz wysokości kosztów koniecznego utrzymania. W przedmiotowej sprawie wezwanie skarżącego do przedłożenia takich dokumentów było w pełni uzasadnione oraz niezbędne dla rzetelnej oceny jego wniosku i jego ewentualnego uwzględnienia. Należy bowiem wskazać, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. spoczywa na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, wysokości dochodów i obciążeń finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Stąd też wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy wyżej wymienione oświadczenie strony jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) oraz porównania ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona ma ponieść w konkretnym postępowaniu sądowym. Założeniem tak skonstruowanego postępowania o przyznanie prawa pomocy jest oczekiwanie, że strona poda informacje prawdziwe i wyczerpujące, bez zatajania czegokolwiek, kierując się zasadą lojalności w stosunku do sądu rozpatrującego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Nie sprostanie tym wymaganiom powoduje, że wniosek strony nie może być oceniony w sposób pozwalający na przyznanie prawa pomocy. Przede wszystkim we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym w przedmiotowej sprawie skarżący nie ujawnił – mimo wezwania - że jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 5,9043 ha fiz. (3.7782 ha przeliczeniowych) oraz 0,0528 ha fiz. lasu, która to okoliczność wynika ze znajdującej się w aktach sprawy I SA/Lu 455/14 (akta administracyjne) decyzji z dnia [...] r., nr [...] w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego. W przedmiotowym wniosku, w części dotyczącej majątku skarżący podał "nie posiadam nieruchomości rolnej", "nie posiadam innych nieruchomości", co stoi w ewidentnej sprzeczności z opisanymi wyżej danymi. W świetle podanych przez skarżącego informacji i braku reakcji na wezwanie sądu uznać należy, że skarżący nie wykazał w pełni rzeczywistej sytuacji materialnej. Skarżący podając informacje niepełne i sprzeczne z jego rzeczywistym stanem majątkowym, nie wykazał wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Biorąc pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy.