II SAB/Lu 47/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Protokolant Starszy asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2013 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. D. i M. D. na bezczynność P. D. S.A. Oddział [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej p o s t a n a w i a I. odrzucić skargę; II. zwrócić A. D. i M. D. całość uiszczonego wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 (sto) złotych. M. i A. D., reprezentowani przez pełnomocnika – radcę prawnego Ł. B., wnieśli do Sądu skargę na bezczynność "A" S.A. Oddział w Z., polegającą na nieudostępnieniu informacji publicznej obejmującej wszelkie decyzje stanowiące podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych przebiegających przez działki nr nr ewid. "x" i "y" w D., zgodnie z wnioskiem zawartym w pismach z dnia 18 stycznia 2012 r. i z dnia 30 maja 2012 r. W odpowiedzi na skargę "A" S.A. Oddział Z. wniosła o odrzucenie skargi podnosząc, że nie Oddział Spółki nie posiada zdolności sądowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, albowiem strona, przeciwko której została wniesiona skarga, to jest "A" S.A. Oddział w Z., nie posiada zdolności sądowej. Zgodnie z art. 25 § 1-4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona, to jest zdolność sądowa, przysługuje osobie fizycznej i osobie prawnej, państwowym i samorządowym jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej oraz organizacjom społecznym nieposiadającym osobowości prawnej, a także innym jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej, o ile przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków, przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, jak również stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Zdolność sądową mają także organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. W myśl art. 12 oraz art. 306 pkt 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. nr 94, poz. 1037 ze zm.), spółka akcyjna uzyskuje osobowość prawną z momentem wpisu do rejestru, to jest Krajowego Rejestru Sądowego – Rejestru Przedsiębiorców. Kodeks spółek handlowych nie reguluje kwestii tworzenia oddziałów spółek akcyjnych mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jednak na możliwość tworzenia przez przedsiębiorcę (spółkę akcyjną) oddziałów wskazują przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. nr 220, poz. 1447 ze zm.). W świetle bowiem art. 5 pkt 4 tej ustawy przez oddział rozumie się wyodrębnioną i samodzielną organizacyjnie część działalności gospodarczej, wykonywaną przez przedsiębiorcę poza siedzibą przedsiębiorcy lub głównym miejscem wykonywania działalności. W myśl art. 38 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2007 r. nr 168, poz. 1186 ze zm) w przypadku, gdy przedsiębiorca posiada oddziały, to w rejestrze przedsiębiorców obok danych dotyczących przedsiębiorcy powinny być ujawnione także siedziby i adresy jego oddziałów. Oddział przedsiębiorstwa, w tym spółki akcyjnej, stanowi zatem wyodrębnioną i samodzielną organizacyjnie część działalności gospodarczej, wykonywaną przez przedsiębiorcę poza siedzibą przedsiębiorcy lub głównym miejscem wykonywania działalności. Pomimo jednak organizacyjnego, technicznego, kadrowego i finansowego wyodrębnienia oddział nie posiada odrębnej podmiotowości (zdolności) prawnej ani zdolności sądowej, albowiem podstawą aktywności oddziału jest zawsze osobowość (zdolność) prawna i zdolność sądowa przedsiębiorcy – spółki akcyjnej (por. E. Gniewek [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 105; A. Janiak, Komentarz do art. 43(6) Kodeksu cywilnego [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. A. Kidyba, System Informacji Prawnej LEX 2012). Żaden przepis prawa nie przyznaje zatem osobowości prawnej ani zdolności sądowej oddziałowi spółki akcyjnej, mającej siedzibę na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Oddział spółki stanowi zorganizowaną część przedsiębiorstwa spółki, która nie posiada samodzielnej podmiotowości prawnej. Skoro oddział spółki akcyjnej nie posiada podmiotowości prawnej, to nie może być on uznany za podmiot, wskazany w art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), zobligowanym do udzielania informacji publicznej (por. postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 4 lutego 2013 r., II SAB/Rz 6/13 oraz postanowienia WSA w Lublinie z dnia 19 marca 2013 r., II SAB/Lu 31/13 oraz II SAB/Lu 32/13 – niepubl. dostępne w CBOSA). Oddział spółki akcyjnej nie stanowi bowiem podmiotu reprezentującego państwową osobę prawną albo osobę prawną samorządu terytorialnego, podmiotu reprezentującego inną państwową jednostkę organizacyjną albo jednostkę organizacyjną samorządu terytorialnego. Oddział spółki akcyjnej nie jest podmiotem reprezentującym inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, nie jest także osobą prawną, w której Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego lub zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Oddział tej spółki nie jest organem władzy publicznej ani jakimkolwiek z innych podmiotów wymienionych w przepisach powołanej ustawy, obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. W świetle powyższego stroną w niniejszym postępowaniu może być wyłącznie osoba prawna wpisana do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, a więc "A" S.A. z siedzibą w L., a nie Oddział tej Spółki, wskazany przez stronę skarżącą. Skarga skierowana przeciwko "A" S.A. Oddział w Z. nie może więc być merytorycznie rozpoznana, lecz podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a. Przepis ten zobowiązuje bowiem Sąd do odrzucenia skargi, gdy jedna ze stron nie ma zdolności sądowej. Jednocześnie stwierdzić należy, że wskazanie przez skarżących jako strony postępowania sądowoadministracyjnego Oddziału Spółki nie jest brakiem w zakresie zdolności sądowej lub procesowej, który da się uzupełnić na wezwanie sądu w trybie art. 31 P.p.s.a. Wezwanie takie jest bowiem uzasadnione, gdy nabycie zdolności sądowej związane jest z dokonaniem określonej czynności, takiej jak np. wpis do rejestru, a dokonanie czynności jest uzależnione od woli podmiotu niemającego zdolności sądowej (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2011, s. 118). W niniejszej sprawie skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wskazali wprost jako stronę postępowania sądowoadministracyjnego "A" S.A. Oddział w Z., co świadczy o ich świadomym wyborze jako strony postępowania tego Oddziału. Z tych wszystkich względów Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.