II SAB/Lu 477/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący – sędzia WSA Jacek Czaja po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. H. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej - w zakresie wniosku J. H. o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący J. H. w dniu 11 lutego 2015 r. złożył – na urzędowym formularzu – wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Zarządzeniem z dnia 25 lutego 2015 r. Sąd wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień oraz dokumentów potwierdzających sytuację finansową i majątkową jego rodziny. Wezwanie Sądu z dnia 3 marca 2015 r. dotyczące wykonania powyższego zarządzenia doręczono stronie w dniu 13 marca 2015 r. W piśmie złożonym w dniu 19 marca 2015 r. (datowanym na 15 marca 2015 r.) skarżący złożył odcinek renty za miesiąc luty 2015 r. oraz oświadczył, że nie jest użytkownikiem żadnego gospodarstwa rolnego. Ponadto skarżący zarzucił, że skierowane do niego przez Sąd wezwanie nie zawiera wymaganej podstawy prawnej, a ponadto – w jego ocenie - podstawy takiej nie zawierają obowiązujące przepisy prawa. W związku z tym zażądał uchylenia w całości opisanego wezwania z dnia 3 marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wskazania wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej także: "P.p.s.a.") zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Stąd też, jak również z uwagi na kryteria sformułowane w przepisie art. 246 § 1 P.p.s.a., zasadnicze znaczenie ma ustalenie kondycji finansowej strony. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym wtedy, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym w przypadku gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Należy podkreślić, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne, leży po jego stronie, zaś rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przez niego udowodnione (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2012, s. 618-619). Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). W celu wyjaśnienia wątpliwości dotyczących sytuacji majątkowej skarżącego, zarządzeniem z dnia 25 lutego 2015 r. Sąd, działając na podstawie art. 255 P.p.s.a., wezwał skarżącego do złożenia – w terminie 14 dni: - aktualnego dokumentu źródłowego (np. decyzji, odcinka wypłaty/odbioru, wyciągi z rachunków bankowych, na które przelewane są renty) wskazującego wysokość renty skarżącego oraz renty rodzinnej przyznanej jego córce - w kwotach brutto i netto; - dokumentów źródłowych wskazujących wysokość stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego oraz kosztów remontów bieżących nieruchomości, w której zamieszkuje (np. faktur VAT, rachunków - paragonów) za okres grudzień 2014 r. oraz styczeń i luty 2015 r.; - oświadczenia wyjaśniającego, jak często i w jakiej wysokości ponosi skarżący koszty zakupu węgla i drzewa do ogrzewania domu i ogrzania wody; - aktualnego zaświadczenia z właściwego urzędu gminy wskazującego, jakie nieruchomości i o jakiej powierzchni należą do skarżącego bądź aktualnej decyzji wymiarowej podatku od nieruchomości. Jednocześnie Sąd pouczył skarżącego, że brak zastosowania się do wezwania w wyżej zakreślonym terminie może zostać potraktowany jako brak należytego wykazania przez stronę istnienia przesłanki przyznania prawa pomocy, określonej w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Pomimo upływu zakreślonego terminu (w dniu 27 marca 2015 r.) skarżący – poza odcinkiem renty za miesiąc luty 2015 r. - nie złożył żądanych przez Sąd dokumentów i oświadczeń. Oznacza to, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nienadesłanie przez skarżącego wskazanych w zarządzeniu z dnia 25 lutego 2015 r. dokumentów oraz oświadczeń nie pozwoliło Sądowi na wyjaśnienie wątpliwości dotyczących jego stanu majątkowego, a w konsekwencji uniemożliwiło dokonanie oceny zasadności wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Niezależnie od tego wskazać trzeba, że w świetle powołanych przepisów założeniem postępowania o przyznanie prawa pomocy jest oczekiwanie, że strona poda informacje prawdziwe i wyczerpujące, bez zatajania czegokolwiek, kierując się zasadą lojalności w stosunku do sądu rozpatrującego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Niespełnienie tych wymogów powoduje, że wniosek strony nie może być uwzględniony. W uzasadnieniu wniosku złożonego na urzędowym formularzu skarżący podał, że przez około 5 lat był bezrobotny, a obecnie oprócz renty z ZUS nie uzyskuje żadnych innych dochodów. Podniósł, że przeszedł dwa udary mózgu, które spowodowały u niego "trwałą niepełnosprawność". Wykazał, że na stałe miesięczne wydatki składa się: podatek od nieruchomości i bieżące opłaty (woda, wywóz nieczystości, gaz, energia) – 350 zł; zakup opału (węgiel, drewno) – ok. 800 zł; koszty leczenia – 200 zł; remonty bieżące nieruchomości – 100 zł. W dalszej części wniosku skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze studiującą córką, nie posiada majątku nieruchomego (w tym żadnej nieruchomości rolnej), jak również żadnych zasobów finansowych. Wraz z córką zamieszkuje w wynajętym domu o pow. 67 m2. Wskazał, że jego córka jest właścicielem działki rolnej o pow. 0,34 ha, co nie stanowi gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów ustawy o podatku rolnym. Oświadczył, że na dochód rodziny w łącznej kwocie 1 108,19 zł składa się jego renta w wysokości 1 108,19 zł. Skarżący zaznaczył, że jego córka, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, studiuje w W., a koszty jej studiowania i utrzymania ponoszą wspólnie. Nie budzi wątpliwości Sądu, że w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie ujawnił, że jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 5,9043 ha (3,7782 ha przeliczeniowych) oraz 0,0528 ha lasu, co wynika ze znajdującej się w aktach sprawy I SA/Lu 455/14 (akta administracyjne) decyzji z dnia 6 lutego 2014 r., nr FN: 3123.70064.2014.LZP.1, wydanej w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego. We wniosku tym oraz w piśmie z dnia 15 marca 2015 r. skarżący podał: "nie posiadam nieruchomości rolnej", "nie posiadam innych nieruchomości" oraz "nie jestem użytkownikiem żadnego gospodarstwa rolnego", co stoi w oczywistej sprzeczności z opisanymi wyżej danymi. W świetle powyższego uznać należy, że skarżący nie przedstawił rzeczywistej sytuacji materialnej swojej rodziny. Skarżący podając informacje niepełne i sprzeczne z jego rzeczywistym stanem majątkowym, nie wykazał wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Odnosząc się ubocznie do zawartego w piśmie z dnia 15 marca 2015 r. wniosku o uchylenie wezwania Sądu z dnia 3 marca 2015 r., sporządzonego w wykonaniu zarządzenia Sądu z dnia 25 lutego 2015 r., wskazać należy, że przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie dają podstaw do złożenia środka zaskarżenia od takiego wezwania, a więc nie podlega ono zaskarżeniu, zaś jego zasadność została oceniona w ramach niniejszego postanowienia. Mając powyższe na względzie Sąd orzekł, jak w postanowieniu.