II SAB/Lu 52/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Asesor sądowy Anna Ostrowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi W. S. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w Opolu Lubelskim w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Dyrektor Zakładu Karnego w Opolu Lubelskim dopuścił się bezczynności w sprawie rozpatrzenia punktu drugiego wniosku W. S. z dnia 25 września 2022 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora Zakładu Karnego w Opolu Lubelskim do załatwienia punktu drugiego wniosku z dnia 25 września 2022 r.; IV. zasądza od Dyrektora Zakładu Karnego w Opolu Lubelskim na rzecz skarżącego W. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 27 lutego 2023 r. W. S. wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w Opolu Lubelskim w zakresie nierozpatrzenia punktu 2 jego wniosku z dnia 25 września 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej w postaci kserokopii odpisu sprawozdania z lustracji Zakładu Karnego w Opolu Lubelskim przeprowadzonej w dniu 3 lutego 2011 r. za okres od 1 stycznia 2008 r. do 14 kwietnia 2020 r. przez sędziego penitencjarnego Sądu Okręgowego w Lublinie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zakładu Karnego w Opolu Lubelskim wniósł o oddalenie skargi i wyjaśnił, że pismem z dnia 11 października 2022 r. (S/P.0143.9.2022.EC) poinformował wnioskodawcę, że sprawozdanie z lustracji Zakładu Karnego w Opolu Lubelskim przeprowadzonej w 2011 r. przez sędziego penitencjarnego Sądu Okręgowego w Lublinie było już przedmiotem złożonego przez niego wniosku z dnia 31 marca 2020 r. o udzielenie informacji publicznej. Dyrektor Zakładu Karnego w Opolu Lubelskim decyzją z dnia 19 marca 2021 r. odmówił udostępnienia żądanej informacji. Dodatkowo w dniu 20 marca 2023 r. Dyrektor Zakładu Karnego przesłał skarżącemu żądane sprawozdanie. Tym samym zarzut dotyczący bezczynności organu jest, według organu, niezasadny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 e. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Skarga jest częściowo zasadna, ponieważ organ dopuścił się bezczynności polegającej na nieudostępnieniu skarżącemu w ustawowym terminie informacji publicznej objętej punktem drugim wniosku z 25 września 2022 r., tj. kserokopii odpisu sprawozdania z lustracji Zakładu Karnego w Opolu Lubelskim przeprowadzonej w dniu 3 lutego 2011 r. za okres od 1 stycznia 2008 r. do 14 kwietnia 2020 r. przez sędziego penitencjarnego Sądu Okręgowego w Lublinie. Bezczynność podmiotu obowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce w sytuacji, w której podmiot ten w ustawowo określonym terminie nie udostępnia informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej; Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej: u.d.i.p.), nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej albo o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), nie powiadamia pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). Nie ulega wątpliwości, że Dyrektor Zakładu Karnego w Zamościu jest podmiotem obowiązanym do udzielenia informacji publicznej jako podmiot wykonujący zadania publiczne. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 1 i 5 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej oraz podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Areszt śledczy i zakład karny są niewątpliwie podmiotami publicznym w rozumieniu ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2470 ze zm.), a zgodnie z art. 7 pkt 3 tej ustawy, dyrektor zakładu karnego i dyrektor aresztu śledczego są organami Służby Więziennej. Z kolei, przepis art. 6 tej ustawy stanowi, że koszty związane z funkcjonowaniem Służby Więziennej są pokrywane z budżetu państwa. Dyrektor Zakładu Karnego jest zatem podmiotem reprezentującym jednostkę realizującą zadania publiczne na zasadach określonych w ustawie Kodeks karny wykonawczy - zadania w zakresie wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności, dysponuje też funduszami publicznymi, a tym samym jest podmiotem publicznym zobligowanym do udzielenia informacji, jakie są w jego posiadaniu, a mają charakter informacji publicznej (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Poza sporem jest również to, że informacja co do wyników lustracji zakładu karnego przeprowadzonej przez sędziego penitencjarnego stanowi informację publiczną. Pojęcie informacji publicznej ustawodawca zdefiniował w art. 1 ust. 1 u.i.d.p., zgodnie z którym każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych. Dokumenty takie muszą wiązać się ze sferą faktów zaistniałych po stronie podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej. Informacją publiczną są zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych, jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań (także te, które tylko w części ich dotyczą), nawet gdy nie pochodzą wprost od nich. (tak m. in. wyrok NSA z 29 kwietnia 2020 r., I OSK 3117/19). Sporna informacja dotyczy sprawozdania z lustracji zakładu karnego, która jest prowadzona w ramach nadzoru penitencjarnego w celu zbadania określonej problematyki z zakresu działalności jednostki, w tym w przypadku, gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie występowania uchybień w funkcjonowaniu jednostki (§ 4 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu, zakresu i trybu sprawowania nadzoru penitencjarnego, Dz. U. nr 152, poz. 1496). Z lustracji sporządza się sprawozdanie, które przechowuje się we właściwym sądzie okręgowym lub wojskowym sądzie garnizonowym, jego odpis zaś przesyła się dyrektorowi kontrolowanej jednostki (§ 7 ust. 1 i 2 w zw. z § 7a powyższego rozporządzenia). Informacja obejmująca powyższe kwestie stanowi zatem informację o sprawach publicznych i jest informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Stanowisko Dyrektora, że nie dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego, ponieważ żądanie określone w punkcie drugim wniosku było już przedmiotem rozpatrywania, nie jest zasadne. Poprzedni wniosek skarżącego z 31 marca 2020 r., choć dotyczył sprawozdań z lustracji przeprowadzonych w Zakładzie Karnym, to jednak obejmował okres od 1 stycznia 2008 r. do 14 kwietnia 2020 r. Organ odmówił jej udzielenia, gdyż uznał, że ma ona charakter informacji przetworzonej, a skarżący nie wykazał, że jej udostępnienie jest uzasadnione ważnym interesem publicznym. Poprzedni wniosek był więc innym wnioskiem niż wniosek będący przedmiotem sporu w niniejszej sprawie, w której skarżący domagał się udostępnienia kopii jednego sprawozdania, nie zaś sprawozdań z okresu kilku lat, które organ uznał za żądanie udostępnienia informacji przetworzonej. Nie zachodzi więc tożsamość faktyczna i prawna tych spraw, gdyż wnioski miały różny charakter (informacja prosta i informacja przetworzona) i podlegały załatwieniu w oparciu o różne przepisy. Wydanie decyzji z dnia 19 marca 2021 r. nie zwalniało więc organu z konieczności merytorycznego załatwienia wniosku skarżącego z dnia 25 września 2022 r. Z akt sprawy wynika zresztą, że Dyrektor zmienił stanowisko, ponieważ po wniesieniu niniejszej skargi na bezczynność, w dniu 20 marca 2023 r. udostępnił skarżącemu żądany dokument. Dyrektor uwzględnił zatem wniosek skarżącego i udostępnił mu żądaną informację, jednak nastąpiło to z opóźnieniem i już po skierowaniu do Sądu skargi na bezczynność. Okoliczność udostępnienia żądanej informacji po wniesieniu skargi, lecz przed rozpoznaniem sprawy przed Sąd, czyni w oczywisty sposób zbędnym zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) wobec ustania bezczynności na dzień rozpatrywania skargi i uzasadnia umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku, stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku). Nie zwalnia to jednak Sądu od dokonania oceny, czy bezczynność, której dopuścił się organ (pkt I sentencji wyroku), miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Bezczynność, której w rozpoznawanej sprawie dopuścił się dyrektor zakładu karnego, nie miała charakteru rażącego (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W działaniach organu nie ma złej woli, czy też próby bezprawnego uchylenia się od wypełnienia ustawowego obowiązku udzielenia informacji publicznej. Nie bez znaczenia jest również fakt, że udostępnianie informacji publicznej, jakkolwiek istotne, nie jest jednak głównym zadaniem organu, a sądowi z urzędu znany jest fakt, że skarżący kieruje setki wniosków o udostępnienie informacji publicznej do organów Służby Więziennej w całym kraju. Istotna pozostaje także okoliczność, że dyrektor zakładu karnego udostępnił skarżącemu żądaną informację niezwłocznie po wpłynięciu skargi. Argumenty te uzasadniają rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a., przyznając skarżącemu zwrot kosztów w kwocie 100 zł, obejmującej uiszczony wpis od skargi (pkt IV sentencji wyroku). Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, jak w sentencji.