II SAB/Lu 53/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi S. P. na bezczynność Koła Łowieckiego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, skarżący pismem z dnia 4 maja 2018 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) zwrócił się o udzielenie pomocy prawnej poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi i ustanowienie adwokata. Na wezwanie sądu skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu "PPF", a następnie uzupełnił jego braki poprzez złożenie własnoręcznego podpisu. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, że jego możliwości finansowe pogorszyły się z uwagi na ciężką chorobę żony, a następnie jej śmierć. Skarżący poniósł koszty leczenia na kwotę ok. [...] zł i koszty pogrzebu żony (wykupienie miejsca na cmentarzu [...] zł oraz koszty posiłku dla osób przybyłych na pogrzeb [...] zł). Zaznaczył, że posiada zadłużenie na karcie kredytowej ok. [...] zł, zadłużenie z tytułu kosztów sądowych ok. [...] zł i zadłużenie z tytułu alimentów ok. [...] zł. W dalszej części urzędowego formularza skarżący podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku nieruchomego, jak również żadnych zasobów finansowych. Źródłem jego utrzymania jest renta w wysokości [...] zł netto. Na wezwanie referendarza skarżący nadesłał kserokopię aktu zgonu, z którego wynika, że jego żona zmarła [...] r. Dodatkowo w piśmie z dnia 2 lipca 2018 r. skarżący oświadczył, że nadal pełni funkcję prezesa "[...]" sp. z o.o., za co nie pobiera wynagrodzenia oraz że właścicielem nieruchomości przy ul. [...] w [...], w której zamieszkuje, jest "[...]" sp. z o.o. i spółka ponosi koszty jej utrzymania. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Wpis sądowy od skargi w sprawie niniejszej wynosi 100 zł - § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Natomiast stawka minimalna ustanowienia adwokata z wyboru w przedmiotowej sprawie wynosi 480 zł - § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. : Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Mając na względzie z jednej strony przedstawioną w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentach sytuację materialną skarżącego, z drugiej zaś strony wielkość obciążeń finansowych w sprawie niniejszej, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak też częściowym. Podnieść przy tym należy, że użyte w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. sformułowanie "wykaże" oznacza, że ciężar wykazania spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na osobie, która ubiega się o udzielenie tego prawa. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, bądź częściowym ma zastosowanie w przypadku osób ubogich, które ze względu na sytuację życiową, mimo największych starań, nie są w stanie wygospodarować środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza sytuacja materialna skarżącego nie jest szczególnie trudna. Skarżący ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, a spółka, której jest prezesem ponosi wszelkie koszty eksploatacji zajmowanego przez niego lokalu. Mając na uwadze, że skarżący dysponuje stałym dochodem z renty w kwocie [...] zł netto i nie ponosi kosztów utrzymania zajmowanego mieszkania stwierdzić należy, że jest on w stanie zabezpieczyć środki finansowe na uiszczenie wpisu sądowego od wniesionej skargi, jak również koszty na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika. Oceniając możliwości płatnicze skarżącego nie można pominąć, że pełni funkcję prezesa zarządu spółki kapitałowej, której sprawowanie co do zasady łączy się z otrzymywaniem stosownego wynagrodzenia. Jednakże nawet jeśli skarżący takowego wynagrodzenia nie pobiera, to potencjalnie jako prezes zarządu spółki posiadającej określony majątek, ma możliwość wygenerowania dla siebie takiego dochodu. W ocenie referendarza, skarżący mając świadomość ciążących na nim zobowiązań finansowych, powinien był, w ramach wymaganej przeciętnej dbałości o własne interesy, zagwarantować sobie takie dochody. Skoro dobrowolnie wyzbył się prawa do należnych mu środków finansowych, to nie może oczekiwać, że koszty prowadzonych przez niego postępowań sądowych zostaną przerzucone na Skarb Państwa, a w praktyce na współobywateli. Fakt leczenia, a następnie śmierci żony niewątpliwie wiąże się z ponoszeniem wydatków finansowych, jednakże należy zauważyć, że podstawowe potrzeby w tym zakresie są pokrywane przez instytucje publiczne (NFZ – koszty leczenia, ZUS – zasiłek pogrzebowy). Należy zauważyć, że zona skarżącego zmarła 3 marca 2018 r., natomiast wniosek o prawo pomocy został złożony 4 maja 2018 r., a zatem wykazane powyżej wydatki nie obciążają obecnie skarżącego. Prawo pomocy jest wyjątkiem od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Obowiązek zagwarantowania dostępu do sądu nie oznacza bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, chodzi bowiem o zapewnienie dostępu tym osobom, którym brak środków ten dostęp uniemożliwia, przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku (por. postanowienie NSA z 13 listopada 2014 r., sygn. I OZ 1007/14,CBOSA). Zdaniem referendarza, taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie zachodzi. Mając powyższe na uwadze uznać należy, że skarżący nie wykazał przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak też częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.