II SAB/Lu 54/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi G. L. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Wójt Gminy dopuścił się bezczynności w sprawie rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] kwietnia 2021 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy do załatwienia wniosku wskazanego w pkt I; IV. zasądza od Wójta Gminy na rzecz skarżącego G. L. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. . W dniu [...] kwietnia 2021 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej G. L. (dalej jako: skarżący) wystąpił do Wójta Gminy o udostępnienie informacji publicznej w postaci skanów: pism kierowanych do Gminy Z. od pierwotnych wierzycieli T. S., którego spadek przejęła z mocy prawa Gmina oraz odpowiedzi udzielonych przez Gminę na ww. pisma. W przypadku braku wspomnianych odpowiedzi, wnioskodawca wystąpił o przedstawienie stanowiska Gminy co do roszczeń przedstawionych przez wierzycieli. Pismem z [...] kwietnia 2021 r. Gmina poinformowała skarżącego, że z uwagi na obszerny zakres żądanych danych odpowiedź zostanie udzielona w terminie do dnia [...] czerwca 2021 r. W tej sytuacji, pismem z [...] maja 2021 r. G. L. wniósł do sądu administracyjnego skargę na bezczynność Wójta [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zarzucając naruszenie: (1) art. 13 ust. 1 zw. z art. 4 ust. 3 i art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176, ze zm.; dalej jako: u.d.i.p.), w zakresie, w jakim przepisy te ustanawiają zasadę szybkości postępowania w sprawach o udostępnienie informacji publicznej, poprzez bezzasadne przedłużenie terminu rozpatrzenia wniosku; (2) art. 13 ust. 2 u.d.i.p., w zakresie, w jakim przepis ten dopuszcza przedłużenie terminu odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji wówczas, gdy organ planuje udostępnić informacje, a także, w zakresie, w jakim nakłada na organ obowiązek uzasadnienia niemożności udostępnienia informacji w terminie, którego to obowiązku organ nie dopełnił. Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie bezczynności organu w rozpatrzeniu wniosku skarżącego oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Wójta Gminy wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania od skarżącego. W uzasadnieniu pełnomocnik stwierdził, że Wójta jako organ władzy publicznej jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, a żądana informacja zawarta we wniosku skarżącego jest informacją publiczną, gdyż jako informacja o sporach finansowych Gminy, jest informacją o majątku jednostki samorządu terytorialnego. W dalszych wywodach pełnomocnik wyjaśnił, że postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z [...] grudnia 2015 r. stwierdzono nabycie spadku po T. S., na podstawie ustawy, na rzecz Gminy Z. (ze względu na brak innych spadkobierców ustawowych lub testamentowych). Ponieważ spadkodawca pozostawił długi, na wniosek Gminy został sporządzony spis inwentarza. W sierpniu 2016 r. komornik sądowy dokonał spisu inwentarza. W ramach spisu zostały ustalone wierzytelności. Żądanie skarżącego dotyczy pism kierowanych do Gminy od pierwotnych wierzycieli spadkodawcy, którego spadek z mocy prawa przejęła Gmina. Wójt [...] przedłużył termin na załatwienie sprawy ze względu na okoliczność, że został zgromadzony obszerny zakres danych. Dodatkowo do rozstrzygnięcia pozostała kwestia, która zgromadzona dokumentacja dotyczy wierzytelności pierwotnych, a które wierzytelności zostały przelane. Ponieważ Wójt nie dysponuje wszystkimi dokumentami, będącymi podstawą stosunków prawnych, które zawierał spadkodawca, tym samym rozstrzygnięcie sprawy wymagało dodatkowego czasu, stąd zasadne było wydłużenie terminu załatwienia sprawy do [...] czerwca 2021 r. Pełnomocnik zwrócił również uwagę ba fakt, że skarżący był Wójtem Gminy w latach [...], tj. w okresie, kiedy Gmina nabywała spadek i kiedy następowała wymiana korespondencji z wierzycielami spadkodawcy. W piśmie procesowym z [...] czerwca 2021 r. pełnomocnik organu poinformował, że pismem z [...] czerwca 2021 r. Wójt Gminy udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej (pismo organu wraz z dowodem wysłania wiadomości e-mail dołączono do ww. pisma procesowego). Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Skarga zasługuje w części na uwzględnienie, gdyż Wójt Gminy dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącego z [...] kwietnia 2021 r. Należy na wstępie przypomnieć, że bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej będzie miała miejsce w sytuacji, w której podmiot ten w ustawowo określonym terminie nie podejmie w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji żadnej z czynności określonych w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej, tj. nie udostępni informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), nie wyda decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej albo o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), nie powiadomi pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskaże, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). Okoliczność, że Wójt Gminy był zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej na żądanie skarżącego zasadniczo jest niesporna. Wójt jest organem władzy publicznej, a żądane informacje odnosiły się do majątku jednostki samorządu terytorialnego, dotyczyły bowiem kwestii odpowiedzialności Gminy jako spadkobiercy ustawowego za długi spadkowe (art. 4 ust. 1 pkt 1 i art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c u.d.i.p.). Wyjątek dotyczy jedynie trzeciego punktu wniosku skarżącego z 16 kwietnia 2021 r. W punkcie tym skarżący wnioskował o przedstawienie stanowiska Gminy co do roszczeń, do których odnosiły się pozostałe punkty wniosku. Informacja to opis rzeczywistości, utrwalony w dowolny sposób komunikat, wiedza, świadomość o jakimś fakcie. W związku z tym wnioskiem o udzielenie odpowiedzi może być objęte pytanie o określony stan istniejący na dzień udzielania odpowiedzi. Wniosek nie może zmierzać do inicjowania działań ani dotyczyć przyszłych niesprecyzowanych zamierzeń (por. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, 3 wyd., Warszawa 2016, s. 22). Treść wniosku wskazuje jednoznacznie, że skarżący w punkcie 3 oczekuje przygotowania i przedstawienia przez Wójta Gminy stanowiska, które jeszcze nie istnieje. Wniosek w tym zakresie zmierzał do zainicjowania nowych działań przez Gminę, a nie do poinformowania o stanie już istniejącym. W zakresie punktu 3 wniosek skarżącego nie dotyczył zatem informacji publicznej. W świetle powyższych rozważań Wójt Gminy miał obowiązek udzielenia odpowiedzi na wniosek skarżącego z 16 kwietnia 2021 r. (w zakresie pierwszych dwóch punktów), w terminie ustawowym, tj. bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Jest to podstawowy termin rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, jego przedłużenie stanowi zatem wyjątek, który nie może być interpretowany rozszerzająco i stosowany wyłącznie w rzeczywiście uzasadnionych przypadkach. W rozpoznawanej sprawie Wójt Gminy powołał się na taki wyjątek i przedłużył termin rozpatrzenia wniosku skarżącego do 2 miesięcy, na podstawie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. (jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku). W ocenie Sądu działanie Wójta w okolicznościach rozpoznawanej sprawy było nieprawidłowe. Przedłużenie terminu załatwienia wniosku o udostępnienie informacji aż do dwóch miesięcy to rozwiązanie wyjątkowe, sięgnięcie po rozwiązanie wyjątkowe należy starannie uzasadnić, używając konkretnych (a nie abstrakcyjnych) argumentów, odnoszących się do uwarunkowań konkretnej sprawy. W piśmie z 29 kwietnia 2021 r. Wójt Gminy uzasadnił przedłużenie terminu aż do dwóch miesięcy argumentem "obszernego zakresu żądanych danych". Podniesiony przez organ argument ma charakter ogólnikowy, nie sposób uznać, że poszukiwanie dokumentów jest czynnością, która powinna była zająć aż dwa miesiące. Chodziło wszak o dokumenty skierowane bezpośrednio do Wójta Gminy, zakres czasowy poszukiwań był w istocie ograniczony, gdyż powiązany z postępowaniem w sprawie długów spadkowych pozostawionych przez spadkodawcę, po którym odziedziczyła Gmina. Argumentację Wójta podważa fakt, że w rzeczywistości istniał tylko jeden taki dokument, który udostępniono skarżącemu. Nie sposób zatem uznać argumentu podniesionego przez Wójta za uzasadniający przedłużenie terminu załatwienia wniosku aż do dwóch miesięcy. Chybione są też dodatkowe argumenty podniesione w odpowiedzi na skargę. Argument, że "Wójt nie dysponuje wszystkimi dokumentami, będącymi podstawą stosunków prawnych, które zawierał spadkodawca", abstrahuje od treści wniosku, w którym mowa była przecież o pismach kierowanych do Gminy, a nie o dokumentach spadkodawcy. Podobnie chybiony jest argument dotyczący konieczności ustalenia, które z wierzytelności zostały przelane. Wniosek nie odnosił się do takich kwestii, skarżący żądał tylko udostępnienia pism kierowanych do Gminy przez wierzycieli spadkodawcy. Całkowicie irrelewantny jest też argument, że skarżący był Wójtem Gminy w okresie, w którym doszło do spadkobrania i kiedy następowała wymiana korespondencji z wierzycielami spadkodawcy. Takie okoliczności nie mają znaczenia dla obowiązku Wójta udzielenia odpowiedzi na wniosek, chociażby ze względu na treść art. 2 ust. 2 u.d.i.p. (od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego). Niezasadne przedłużenie przez Wójta Gminy terminu do udzielenia odpowiedzi na wniosek przesądza o zasadności zarzutu bezczynności organu – przy zachowaniu należytej staranności organ mógł udzielić odpowiedzi na wniosek w terminie znacznie krótszym, jeśli nie podstawowym – 14 dniowym, to na pewno w miesięcznym. Konstatacja ta uzasadnia treść punktu I sentencji wyroku. Uwzględniając skargę na bezczynność, Sąd, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego. Zwłoka organu w prawidłowym załatwieniu sprawy nie wynikała z lekceważenia obowiązków nałożonych na organ przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej i dążenia do ograniczenia prawa do strony do dostępu do informacji. Świadczy o tym udzielenie odpowiedzi na wniosek przed upływem przedłużonego m(choć niezasadnie) przez organ terminu. Rozpatrując skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania sąd bierze zasadniczo pod uwagę stan sprawy istniejący w dacie wniesienia skargi do sądu, jednakże w zakresie ewentualnego zobowiązania organu do załatwienia sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), sąd musi uwzględniać stan istniejący w dacie wyrokowania. Bezprzedmiotowe stało się zobowiązywanie organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego z 16 kwietnia 2021 r., biorąc pod uwagę fakt, że już po wniesieniu skargi do sądu, pismem z 14 czerwca 2021 r. Wójt Gminy udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego. W ramach odpowiedzi przesłano skarżącemu pisma, o których mowa w punkcie 1 wniosku. W zakresie punktu 2 wniosku Wójt poinformował, że Gmina nie udzielała odpowiedzi na pisma wskazane w punkcie 1 wniosku. Z kolei w odniesieniu do punktu 3 Wójt stwierdził, że informacje, o których mowa w tym punkcie nie stanowią informacji publicznej. Stanowisko Wójta w tym zakresie jest prawidłowe, o czym była już mowa w przedstawionych wcześniej wywodach. W tej sytuacji Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. Zwrot kosztów objął uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 złotych. Skarżący nie wykazał, aby poniósł inne koszty postępowania, które mogą być objęte rozstrzygnięciem o zwrocie kosztów.