II SAB/Lu 57/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Asystent sędziego Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi Z. W. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie nierozpoznania wniosku z dnia 12 maja 2008 r. dotyczącego zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] A. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) należnego podatku od towarów i usług. Dnia 14 sierpnia 2008 r. Z. W. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie (za pośrednictwem Ośrodka Pomocy Społecznej) skargę na bezczynność Wójta Gminy N.. Skarżący podniósł, że organ ten nie wydał orzeczenia rozstrzygającego o jego żądaniu zawartym we wniosku z dnia 12 maja 2008 r. dotyczącym przyznania zasiłku celowego na zakup opału na okres od grudnia 2007 r. do kwietnia 2008 r. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy N. wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. W uzasadnieniu swego stanowiska wyjaśnił, iż bezspornym w sprawie jest, iż w dniu 12 sierpnia 2008 r. wydał on decyzję nr OPS [...], którą odmówił skarżącemu przyznania świadczenia w postaci zasiłku celowego między innymi na zakup opału. Zatem wniosek skarżącego został rozpatrzony we właściwej formie. Decyzja ta została doręczona skarżącemu 18 sierpnia 2008 r. Odnośnie zaś daty rozpatrzenia wniosku wskazał, iż niezwłocznie przystąpiono do rozpatrzenia wniosku skarżącego, jednakże z uwagi na ujawnienie się nowych okoliczności istotnych dla sprawy organ dwukrotnie przedłużał termin załatwienia sprawy – początkowo do dnia 12 lipca 2008 r. i następnie do dnia 12 sierpnia 2008 r. Dodatkowo organ podniósł, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2008 r. uznało za nieuzasadnione zażalenie skarżącego na bezczynność Wójta Gminy N. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. W rozpoznawanej sprawie nie można bowiem zarzucić organowi administracji bezczynności. Zgodnie z zapisem art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) -przywoływanej w dalszym ciągu jako - "ppsa", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach m. in. dotyczących bezczynności tych organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a cyt. przepisu. Innymi słowy kontrola sądu dotyczy także niepodejmowania przez organ administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych, czyli sytuacji, gdy mimo ciążącego na nim obowiązku, organ nie wydał w określonym przez prawo terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu albo nie podjął właściwych czynności. W przekonaniu Sądu, co wynika z lektury akt sprawy, zasadnie należy stwierdzić, iż wbrew zarzutowi skargi, organ administracji publicznej – Wójt Gminy Niemce – nie pozostawał w bezczynności i to nie tylko w dacie rozpatrywania skargi lecz także w dniu jej wnoszenia. O zasadności tego stanowiska przekonuje szereg poniższych argumentów. Z. W. przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Lublinie uczynił bezczynność Wójta Gminy N. polegającą na niewydaniu rozstrzygnięcia w zakresie jego wniosku z dnia 12 maja 2008 r., w którym domagał się przyznania świadczenia z pomocy społecznej z przeznaczeniem na pokrycie kosztów zakupu opału. Zgodnie z art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 115 poz. 728 ze zm.) normującej zakres, organizację oraz zasady i tryb postępowania w sprawach z zakresu pomocy społecznej, świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej (art. 106 ust. 1 przywołanej ustawy). Jednakże, co istotne dla sprawy, przywołana ustawa o pomocy społecznej w art. 14 stanowi, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.). Odesłanie to odnosi się również do terminów załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym przez organy administracji publicznej właściwe do udzielania pomocy społecznej. Długość terminu tj. czas jaki ma organ na wydanie rozstrzygnięcia normuje treść art. 35 § 1-3 k.p.a. Zgodnie z powołanymi przepisami organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Jednakże, na co wskazuje treść § 3 przywołanego przepisu, załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Do wskazanych terminów jednakże nie wlicza się okresów opóźnień z przyczyn niezależnych od organu. Okresy opóźnień spowodowane mogą być działaniem czynników, na które organ nie miał wpływu. W tym kontekście powtórzyć należy, iż bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy nie załatwia on sprawy w terminach wskazanych w art. 35 § 1-3 k.p.a., ani nie wykonuje czynności o których mowa w art. 36 k.p.a. tj. nie zawiadamia strony o niezałatwienie sprawy w terminie. O bezczynności organu administracji publicznej możemy mówić także, gdy organ w ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie. Jednakże na gruncie rozpatrywanej sprawy nie można czynić zasadnie organowi tego zarzutu, bowiem podjął on działania zmierzające do wydania rozstrzygnięcia. Okoliczności i przedmiot sprawy pozwalają przyjąć, iż postępowanie przed organem pomocy społecznej wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. O powyższym obowiązku świadczy treść art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, w myśl którego decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Wywiad ten ma na celu ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i ich rodzin (art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). W związku z takim charakterem wywiadu należy przyjąć, iż stanowi on swoiste postępowanie dowodowe (wyjaśniające w rozumieniu art.. 35 § 3 k.p.a.). Powyższe oznacza, że organ nie miał prawnego obowiązku i nie mógł załatwić sprawy w oparciu o przepis art. 35 § 1-2 k.p.a. (tzn. niezwłocznie). Podkreślenia wymaga, iż działanie organu "bez zbędnej zwłoki" należy rozumieć jako zakaz nieuzasadnionego przetrzymywania spraw bez nadawania im biegu oraz obowiązek przeprowadzenia postępowania bez niepotrzebnych zahamowań i przewlekłości w działaniu. Zaznaczyć jednakże należy, iż obowiązek niezwłocznego załatwienia sprawy nie może naruszać obowiązków spoczywających na organie z mocy innych przepisów w szczególności wynikających z art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej oraz zapisów rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77, poz. 672 ze zm.). W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie Wójt Gminy Niemce podjął po złożeniu wniosku niezbędne działania zmierzające do jego rozstrzygnięcia. Z analizy akt sprawy bezspornie wynika, iż wypełniając wyżej wskazane normy prawne w zakresie obowiązku wszczęcia postępowania i wydania rozstrzygnięcia w zakresie złożonego wniosku pracownik organu już w dniu 14 maja 2008 r. (zatem dwa dni po złożeniu wniosku) udał się w miejsce zamieszkania skarżącego celem aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego. Z uwagi na nieobecność wnioskodawcy aktualizacja ta nie została przeprowadzona. Następnie w dniu 26 maja 2008 r. skarżący złożył oświadczenie określające jego sytuację bytową. Uznając przedstawione w oświadczeniu okoliczności za nowe a nadto istotne dla sprawy organ pismem z dnia 13 czerwca 2008 r. zawiadomił skarżącego, że przedmiotowa sprawa zostanie rozpatrzona w terminie do dnia 12 lipca 2008 r. O kolejnym przedłużeniu terminu rozpatrzenia wniosku (do 12 sierpnia 2008 r.) skarżący został zawiadomiony pismem z dnia 14 lipca 2008 r. W piśmie tym organ wskazał, iż wydłużenie terminu rozpatrzenia wniosku wynika ze skomplikowanego charakteru sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz zebrania dowodów. Jednakże, co najistotniejsze dla oceny zasadności skargi, wniosek Z. W. z dnia 12 maja 2008 r. został ostatecznie rozpatrzony przez Wójta Gminy Niemce w dniu 12 sierpnia 2008 r. decyzją odmawiająca przyznania wnioskowanego świadczenia. W świetle powyższego, niezależnie od oceny przeprowadzonego postępowania i wydanego w tej sprawie rozstrzygnięcia, nie ma wątpliwości, że organ I instancji nie pozostaje bezczynny w sprawie wszczętej wnioskiem z dnia 12 maja 2008 r. W zakresie tego wniosku postępowanie zostało zakończone. Ponadto, jak wynika z zestawienia dat - decyzji i skargi - Wójt Gminy N. nie był bezczynny nie tylko w dacie rozpatrywania skargi ale również w dniu jej składania. Bezspornym jest, iż skarga została złożona już po wydaniu decyzji rozstrzygającej w zakresie przedmiotowego wniosku. W tym stanie rzeczy, zważywszy na wyżej wskazane niesporne fakty, zwłaszcza zaś fakt wszczęcia z wniosku skarżącego postępowania administracyjnego i zakończenia tego postępowania decyzją administracyjną, nie sposób zasadnie bronić tezy, iż Wójt Gminy N. pozostawał w jakiejkolwiek bezczynności odnośnie przedmiotowego wniosku. Skoro bowiem doszło do wydania decyzji i doręczenia jej zainteresowanej stronie, brak jest jakichkolwiek argumentów, które mogłyby uzasadniać tezę przeciwną, a mianowicie, że organ administracji publicznej nie rozpatrzył sprawy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji. Wyjaśnienia również wymaga, iż z uwagi na brak bezczynności organu już w dacie wnoszenia skargi sądowej, w sprawie nie mogła mieć zastosowanie uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2008 r. I OPS 6/08, opubl. LEX nr 463487. Uchwała ta przesądzająca o treści rozstrzygnięcia sądu badającego skargę na bezczynność organu administracji publicznej odnosi się do sytuacji ustania bezczynności organu w toku postępowania sądowego (tj. po wniesieniu skargi) wskazując, iż wówczas sąd winien umorzyć postępowanie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa a nie oddalać skargę jako bezzasadną. Jednakże w przedmiotowej sprawie - jak wykazano – zdarzenie, w następstwie którego przestała istnieć sprawa sądowoadministracyjna (wydanie decyzji) nie wystąpiło w toku postępowania sądowego lecz przed jego wszczęciem. Zatem stwierdzenie (wbrew zarzutom strony skarżącej), iż organ nie pozostawał w bezczynności w dacie wniesienia skargi skutkuje oddaleniem skargi jako bezzasadnej. O wynagrodzeniu adwokata z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 ppsa. Wysokość tego wynagrodzenia określono zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2002r., Nr 163, poz. 1348 ze zm.).