II SAB/Lu 62/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz,, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Protokolant Referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi Z. W. na bezczynność Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w przedmiocie nierozpoznania wniosku z dnia [...] r. dotyczącego odstąpienia od zwrotu odpłatności za usługi opiekuńcze I. oddala skargę; II. przyznaje [...] P. K. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292, 80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) należnego podatku od towarów i usług. W dniu 9 sierpnia 2010 r. Z. W. złożył za pośrednictwem Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, na bezczynność tego organu. W uzasadnieniu skargi wywodził, że doszło do świadomej i celowej bezczynności w zakresie złożonych przez niego wniosków. Zarzucił, iż pracownicy organu nie wykonują należycie swoich obowiązków, działając na jego szkodę. W odpowiedzi na skargę Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że wniosek skarżącego z dnia 30 czerwca 2010 r. inicjujący postępowanie dotyczył odstąpienia (zwolnienia) z odpłatności za przyznane skarżącemu usługi opiekuńcze. Organ wskazał, iż w sprawie zwolnienia z odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze ostateczną decyzję z dnia 9 lipca 2010 r. wydało Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 12 kwietnia 2010 r. W związku tym wniosek skarżącego z dnia 30 czerwca 2010 r. postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2010 r. przekazano Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu jako organowi właściwemu do jego rozpatrzenia. W tych okolicznościach skarga na bezczynność - zdaniem organu - jest bezzasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie zaś art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola legalności obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Uwzględniając skargę na bezczynność sąd administracyjny zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa - art. 149 p.p.s.a. W tym zakresie stwierdzić należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym w prawie terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (por. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wydawnictwo Prawnicze "Lexis Nexis", Warszawa 2005, str. 86). Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Innymi słowy bezczynność organu administracyjnego można najogólniej określić jako taki stan rzeczy, w którym zawisła przed organem sprawa nie została załatwiona, mimo upływu przewidzianych w przepisach prawa terminów, a organ nie podejmuje w tym zakresie żadnych działań. Przechodząc od ogólnych uwag do realiów badanej sprawy stwierdzić należy, że przedmiotem postępowania sądowego jest skarga na bezczynność Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Niemcach, polegająca na nie rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia 30 czerwca 2010 r., w którym żądał on zwolnienia go z odpłatności za przyznane specjalistyczne usługi opiekuńcze w miesiącu lutym 2010 r. Zasady i tryb postępowania w sprawach świadczeń z pomocy społecznej reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.), której przepis art. 106 ust. 5 przewiduje możliwość dokonania zmiany decyzji dotyczącej przyznanych ż pomocy społecznej świadczeń. Zgodnie z jego treścią decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Jak wskazał organ w sprawie zwolnienia skarżącego za przyznane mu usługi opiekuńcze było już prowadzone postępowanie administracyjne. Mianowicie decyzją z dnia 12 kwietnia 2010 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił odstąpienia od żądania zwrotu odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze. Decyzja ta - w wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego - została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 czerwca 2010 r. (a nie jak błędnie podaje organ decyzja z dnia 9 lipca 2010 r.). Zgodnie natomiast z art. 14 ustawy o pomocy społecznej, w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Przepisy k.p.a. stanowią natomiast, iż po wniesieniu przez osobę fizyczną żądania wszczęcia określonego postępowania administracyjnego, obowiązkiem organu administracji publicznej do którego podanie to zostało złożone jest dokonanie oceny formalnej i procesowej wniesionego podania. Przez ocenę formalną należy rozumieć sprawdzenie, czy podanie odpowiada wymaganiom formalnym dla tego rodzaju pisma, art. 63 § 1 k.p.a. Natomiast przez ocenę procesową, należy rozumieć stwierdzenie istnienia przesłanek koniecznych do wszczęcia postępowania w tym także ustalenie zdolności organu do prowadzenia postępowania w tej sprawie i wydania stosownej decyzji (art. 19). Z kolei w przypadku negatywnej oceny złożonego podania (wniosku), a zwłaszcza w przypadku ustalenia, iż wniosek został skierowany do organu niewłaściwego, obowiązkiem organu administracji publicznej jest przekazanie sprawy do organu właściwego zgodnie z treścią art. 65 k.p.a. Należy bowiem pamiętać, iż sprawę administracyjną rozpoczyna prawidłowo złożony wniosek do organu właściwego. Zgodnie natomiast z treścią art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Jak wskazał organ, w sprawie odmowy odstąpienia od żądania zwrotu opłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze decyzję ostateczną wydało Samorządowe Kolegium Odwoławcze i to ten organ jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 30 czerwca 2010 r. Z tych względów Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2010 r. wydanym na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. przekazał Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu wniosek Z. W. z dnia 30 czerwca 2010 r. jako organowi właściwemu do jego rozpatrzenia. W tych okolicznościach nie można mówić o bezczynności Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej. Bezczynnością jest wyłącznie sytuacja w której organ będąc niewłaściwym w sprawie, nie przekazuje jej niezwłocznie do właściwego organu w trybie art. 65 § 1 k.p.a. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie występuje. Bezspornym bowiem jest, iż wniosek skarżącego z dnia 30 czerwca 2010 r. został niezwłocznie przekazany organowi właściwemu. Natomiast to co stało się po jego przekazaniu, nie wchodzi w zakres rozpoznawanej przez Sąd sprawy. Konkludując, przekazanie przez organ wniosku strony według właściwości innemu organowi wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność, choćby nawet przekazanie to było wadliwe. W tym stanie rzeczy, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. O wynagrodzeniu adwokata, ustanowionego dla skarżącego z urzędu, Sąd orzekł stosownie do art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).