II SAB/Lu 66/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca),, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi Z. W. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie świadczenia z pomocy społecznej I. oddala skargę; II. przyznaje [...] D. S. – N. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy) należnego podatku od towarów i usług. II SAB/Lu 66/07 U Z A S A D N I E N I E W dniu 1 sierpnia 2007 r. Z. W. złożył za pośrednictwem Wójta Gminy skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na bezczynność organu pomocy społecznej co do wniosku z dnia 5 czerwca 2007 r., dotyczącego obligatoryjnego świadczenia z pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Wójta Gminy wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej i wyjaśnił, że w dniu 6 czerwca 2007 r. skarżący złożył w organie pomocy społecznej wniosek, datowany 5 czerwca 2007 r., o świadczenia z pomocy społecznej, w którym domagał się świadczeń na: specjalistyczne usługi opiekuńcze- schorzenie "P", leczenie kardiologiczne, opłacenie wywozu szamba i zakup maszynki elektrycznej dwupalnikowej. Organ wyjaśnił, że w dniu 18 czerwca 2007 r. pracownicy socjalni nie zastali skarżącego w domu, został więc on wezwany pisemnie do stawienia się w Ośrodku Pomocy Społecznej, nie odebrał jednak adresowanej do niego korespondencji. W tej sytuacji organ wydłużył termin do załatwienia sprawy, o czym powiadomił skarżącego. W dniu 16 lipca 2007 r. wydane zostały dwie decyzje: nr [...]/23/[...] i [...]/24/[...], odmawiające świadczeń wskazanych we wniosku z dnia 5 czerwca 2007 r. (druga z wymienionych decyzji dotyczy także wniosku z dnia 8 czerwca 2007 r.). Od decyzji tych skarżący złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W tej sytuacji w ocenie organu nie można mówić o jego bezczynności przy rozpatrywaniu wniosku Z. W. z dnia 5 czerwca 2007 r. W dniu 28 stycznia 2008 r. skarżący złożył pismo procesowe z załącznikami. Skarżący powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie I OSK 59/07, zarzucając organowi pomocy społecznej, że naruszył przepis art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, ponawiając próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Podniósł ponadto, że nie było podstaw do wydłużania terminów załatwienia spraw, zarzucił również, że organ wydaje decyzje w sprawach, w których złożono skargi na bezczynność, bezpośrednio przed rozprawą sądową. Działanie organu pomocy społecznej określił skarżący działaniem na jego szkodę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Bezczynność organu administracji publicznej w rozumieniu przepisu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zachodzi wówczas, gdy organ administracji nie wydaje w terminach ustawowych decyzji, postanowień lub innych aktów albo nie podejmuje czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracji zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Skarżący zarzuca organowi administracji publicznej bezczynność polegającą na niewydaniu decyzji w sprawie jego wniosku o świadczenie z pomocy społecznej. Jak wynika z akt postępowania administracyjnego, w dniu 5 czerwca 2007 r. skarżący złożył w Urzędzie Gminy wniosek o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych oraz świadczeń na leczenie kardiologiczne, na opłacenie wywozu szamba oraz zakup kuchenki elektrycznej dwupalnikowej. Wniosek ten powinien być rozpoznany przez organ administracji w trybie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), która określa rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania. Przepisy ustawy nie wskazują terminów, w jakich sprawy o świadczenia z pomocy społecznej powinny być załatwiane. W tym zakresie stosuje się zatem przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (art. 14 ustawy). Przepis art. 35 § 1 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Jest to zasada ogólna, nakładająca na organy administracji obowiązek nadawania sprawom biegu i prowadzenia postępowania bez niepotrzebnej przewlekłości. Zasada ta oznacza, że organ rozpatrujący sprawę powinien przede wszystkim dochować terminów określonych w kodeksie. W miarę możliwości organ powinien też załatwiać sprawy w terminach krótszych. Przepisy § 2 i 3 art. 35 precyzują terminy załatwiania spraw. Z treści § 2 wynika, że niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast stosownie do § 3 załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 1 i 2 k.p.a.) Jeżeli organ zawiadomił stronę o nowym terminie załatwienia sprawy, nie można mu zarzucić bezczynności przed upływem wyznaczonych terminów. Jak wynika z akt postępowania administracyjnego, organ pierwszej instancji nie załatwił wprawdzie sprawy z wniosku skarżącego w terminach wskazanych w art. 35 § 2 i 3 k.p.a., jednak pismem z dnia 5 lipca 2007 r. zawiadomił skarżącego, że z uwagi na brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z powodu nieobecności skarżącego w miejscu zamieszkania wyznaczony zostaje – zgodnie z przepisem art. 36 k.p.a. – nowy termin załatwienia sprawy (16 lipca 2007 r.). Wyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy nie narusza przepisów art. 35 i 36 k.p.a. Brak możliwości przeprowadzenia wywiadu w miejscu zamieszkania skarżącego w terminie wskazanym w rozporządzeniu uzasadniał wyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy. Ubocznie podnieść należy, że nie ma także podstaw do przyjęcia, że wniosek skarżącego powinien być załatwiony w trybie art. 35 § 2 k.p.a., czyli niezwłocznie. Nie zachodziła bowiem sytuacja określona w tym przepisie. Sprawa skarżącego nie należy do spraw, które mogą być załatwione w oparciu o dowody przedstawione przez stronę wraz z żądaniem lub powszechnie organowi znane albo możliwe do ustalenia na podstawie danych, posiadanych przez organ. Wprawdzie skarżący od lat ubiega się o pomoc społeczną i otrzymuje różne świadczenia z pomocy społecznej, nie oznacza to jednak, że organ dysponował dowodami umożliwiającymi przyznanie świadczenia niezwłocznie. Prawo do świadczeń z pomocy społecznej uzależnione jest od kryterium dochodowego wskazanego w ustawie. Dochód rodziny wymaga więc ustalenia w postępowaniu o przyznanie świadczeń. Przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych wymaga ustalenia szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności. Sposób postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej regulują przepisy art. 100 i nast. ustawy. W myśl przepisu art. 106 ust. 4 decyzję o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej (art.107 ust. 1 ustawy). W przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu (art. 107 ust. 4). Sposób, miejsce i terminy przeprowadzania wywiadów środowiskowych określa rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77, poz.672). Z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia wynika, że wywiad środowiskowy przeprowadza się w terminie 14 dni od dnia powzięcia wiadomości o potrzebie przyznania świadczenia z pomocy społecznej. W sprawach niecierpiących zwłoki, wymagających pilnej interwencji ośrodka pomocy społecznej, wywiad przeprowadza się w terminie 2 dni od dnia powzięcia wiadomości o potrzebie przyznania świadczenia (§ 2 ust. 2 rozporządzenia). Sprawa o przyznanie świadczeń wskazanych we wniosku z dnia 5 czerwca 2007 r. nie jest sprawą niecierpiącą zwłoki, nie było więc podstaw do przeprowadzania wywiadu środowiskowego w terminie dwóch dni. W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie dopuścił się bezczynności, rozpoznał bowiem sprawę i wydał decyzję stosownie do przepisu art. 104 § 1 kodeksu (są to dwie decyzje: decyzja z dnia 16 lipca 2007 r. nr [...]/23/[...], dotycząca usług opiekuńczych i decyzja z dnia 16 lipca 2007 r. nr [...]/24/[...], dotycząca pozostałych świadczeń wymienionych we wniosku z dnia 5 czerwca 2007 r.). Organ nie miał obowiązku rozpoznania sprawy niezwłocznie, stosownie do przepisu art. 35 § 2 kodeksu. Skarga na bezczynność została złożona mimo załatwienia sprawy przez organ. Była więc nieuzasadniona już w dacie jej wniesienia. Brak jest w tej sytuacji podstaw do uwzględnienia skargi. Stosownie bowiem do przepisu art. 149 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postępowanie w sprawie skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania przez organ decyzji lub innego aktu. Uwzględniając skargę na bezczynność sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Brzmienie tego przepisu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi w sytuacji, gdy organ wydał już decyzję lub inny akt albo podjął określone czynności, nawet jeżeli nastąpiło to z naruszeniem terminu przewidzianego do ich wydania. Z tych względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 powołanej ustawy w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 litera "c" i § 15 w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).