II SAB/Lu 67/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 8 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. W. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie usług opiekuńczych I. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie wniosku Z. W. z dnia 25 stycznia 2018 r. o wznowienie postępowania, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze do załatwienia wniosku wskazanego w pkt I, w terminie 30 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku z aktami sprawy; III. oddala skargę w części dotyczącej bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. Z. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] stycznia 2018 r. (zatytułowanego jako "skarga") o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją ww. Kolegium z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania usług opiekuńczych. W treści skargi Z. W. zarzucił organowi (cyt.) "brak postanowień w trybie niezwłocznym". Zaznaczył, ze w dniu [...] marca 2018 r. skierował do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie jako bezzasadnej. Kolegium wyjaśniło, że po otrzymaniu "skargi" Z. W. z dnia [...] stycznia 2018 r. o wznowienie postępowania, pismem z dnia [...] lutego 2018 r. wezwało skarżącego do sprecyzowania wniosku poprzez wskazanie podstawy wznowienia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Skarżący w zakreślonym terminie, który upłynął w dniu [...] marca 2018 r., nie udzielił jednak żadnej odpowiedzi na wezwanie, w związku z czym Kolegium jego "skargę" z dnia [...] stycznia 2018 r., na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., pozostawiło bez rozpoznania, o czym poinformowało skarżącego w piśmie z dnia [...] marca 2018 r. Powołując się na przytoczony wyżej stan faktyczny Kolegium stwierdziło, że w sprawie "skargi" z dnia [...] stycznia 2018 r. o wznowienie postępowania nie pozostaje w bezczynności, ani też nie działało w sposób przewlekły. Korzystając z uprawnienia przewidzianego w art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej jako "p.p.s.a."), Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga częściowo jest zasadna. Na wstępie należy wyjaśnić, że w dniu 1 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935). Mocą art. 1 pkt 9 powołanej ustawy nowelizującej zmieniono treść art. 37 k.p.a., który do tego momentu jako środki zwalczania bezczynności i przewlekłości postepowania organu administracji przewidywał zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Środki te zostały zastąpione ponagleniem, którego złożenie (do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie lub do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia) – jako środka zaskarżenia służącego w administracyjnym toku instancji – winno poprzedzać złożenie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (art. 53 § 2b p.p.s.a. dodany mocą art. 9 pkt 3 lit. "b" ww. ustawy nowelizującej). Wniosek Z. W. z dnia [...] stycznia 2018 r. o wznowienie postepowania został złożony w stanie prawnym ukształtowanym powyższą nowelizacją. Skarga Z. W. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie tego wniosku winna zatem zostać poprzedzona skierowaniem przez skarżącego ponaglenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Tymczasem skarżący, przed złożeniem przedmiotowej skargi, w dniu [...] marca 2018 r. (data wpływu) skierował do Kolegium pismo oznaczone jako "Wezwanie do usunięcia naruszeń prawa". W ocenie Sądu okoliczność ta jest jednak wystarczająca dla uznania, że skarżący spełnił wymóg wyczerpania środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi. Pomimo bowiem błędnego (nieodpowiadającego aktualnemu stanowi prawnemu) oznaczenia rodzaju pisma z dnia [...] marca 2018 r., jego przedmiotem skarżący jednoznacznie uczynił niezałatwienie sprawy w terminie i przewlekłe prowadzenie postepowania, nadto pismo to spełniało wymogi niezbędne, by uznać je za ponaglenie w rozumieniu art. 37 k.p.a. (zawierało uzasadnienie oraz zostało złożone do właściwego organu). Rozpoznając skargę merytorycznie Sąd doszedł natomiast do wniosku, że jest ona częściowo zasadna. Rację ma bowiem skarżący zarzucając Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie wniosku z dnia [...] stycznia 2018 r. Stosownie do art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Natomiast zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W świetle poglądów doktryny, jeżeli organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy nie wydaje decyzji (postanowienia) w prawem przewidzianym terminie, przy czym zwłoka w rozpatrzeniu sprawy nie jest w żaden sposób uzasadniona, wówczas mamy do czynienia z "bezczynnością" organu. Z kolei pojęcie "przewlekle prowadzonego postępowania" należy wiązać z nieefektywnym, rozwlekłym i długotrwałym prowadzeniem przez organ postępowania, trwającym ponad potrzebę wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, przy czym owa rozwlekłość i długotrwałość postępowania musi wynikać wyłącznie z przyczyn leżących po stronie organu (por. T. Woś [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, W. 2012 r., s. 116-119). W niniejszej sprawie bezsporne jest, że po złożeniu przez Z. W. przedmiotowego wniosku z dnia [...] stycznia 2018 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze podejmowało określone czynności zmierzające do jego załatwienia (w dniu [...] lutego 2018 r. zwróciło się do organu pierwszej instancji o udostępnienie akt sprawy, a następnie w dniu [...] lutego 2018 r. wezwało skarżącego do sprecyzowania wniosku poprzez podanie podstawy wznowienia). Nadto przed wniesieniem skargi Kolegium – wobec niewykonania przez skarżącego powyższego wezwania – poinformowało go o pozostawieniu przedmiotowego wniosku bez rozpoznania. W tej sytuacji brak jest podstaw do uwzględnienia skargi w części dotyczącej bezczynności organu. Orzekając natomiast w zakresie dotyczącym oceny, czy postępowanie zainicjowane wnioskiem z dnia [...] stycznia 2018 r. było prowadzone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przewlekle, Sąd uznał, że zaistniałe w sprawie okoliczności przemawiają za takim stwierdzeniem. Należy bowiem zauważyć, że w przedmiotowym wniosku skarżący wprawdzie nie wskazał wprost przepisu zawierającego podstawę wznowienia, na którą się powołuje, jednak w ramach określenia podstawy wznowienia wskazał na (cyt.) "I OZ [...] z 1.12.17". W ocenie Sądu, stwierdzenie to było wystarczające dla ustalenia, że skarżący domaga się wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję). W konsekwencji późniejsze skierowanie do skarżącego w dniu [...] lutego 2018 r. wezwania do sprecyzowania wniosku poprzez określenie podstawy wznowienia, uznać należy za czynność zbędną dla rozstrzygnięcia sprawy, która skutkowała nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, czyniąc je przewlekłym. Bezzasadne w tej sytuacji było zatem również pozostawienie wniosku skarżącego bez rozpatrzenia, na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., ze względu na niewykonanie powyższego wezwania. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a., stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie wniosku Z. W. z dnia [...] stycznia 2018 r. o wznowienie postępowania i mając na względzie wadliwość pozostawienia tego wniosku bez rozpatrzenia – zobowiązał Kolegium do jego załatwienia, co też organ winien uczynić z zachowaniem terminu jednego miesiąca określonego w art. 35 § 3 k.p.a. Jednocześnie, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd stwierdził, że przewlekłość postępowania nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, albowiem wynikała jedynie z podjęcia zbędnej dla rozstrzygnięcia sprawy czynności, nie zaś z lekceważącego traktowania obowiązków nałożonych na ten organ z mocy ustawy. O oddaleniu skargi w części dotyczącej bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego orzeczono natomiast na podstawie art. 151 p.p.s.a.