II SAB/Lu 68/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Grymuza po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. W. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy w przedmiocie świadczeń z pomocy społecznej postanawia: odrzucić skargę. T. W. (dalej jako: skarżąca) pismem datowanym na dzień 15 maja 2025 r. (data stempla pocztowego: 16 maja 2025 r.) wniosła skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy (dalej jako: Wójt) w sprawie świadczeń z pomocy społecznej. Skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania dotyczy wniosku skarżącej z 7 marca 2025 r. (k. 1 akt admin.), datowanego na 6 marca 2025 r. – o przyznanie usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych oraz wniosku z 14 marca 2025 r. (k. 11 akt admin.) – o "świadczenie na bytowanie w tym żywność ze stosowaniem dietetycznej np. cukrzycowej". Decyzją z 15 kwietnia 2025 r. Wójt odmówił przyznania skarżącej usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych, o które wniosła pismem z 7 marca 2025 r. (k. 29 akt admin.). Drugą decyzją z tego samego odmówił przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych, zakupu opału i żywności, którego dotyczyło pismo z 14 marca 2025 r. (k. 33 akt admin.). W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej odrzucenie lub oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r., poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.). Zgodnie z powołanym powyżej przepisem sąd odrzuca skargę, jeżeli jej wniesienie jest niedopuszczalne z innych przyczyn niż wymienione w punktach 1-5a. Niedopuszczalność ta występuje przykładowo w sytuacji, gdy nie istnieje przedmiot zaskarżenia. Ustawodawca przewidział możliwość zaskarżenia bezczynności lub przewlekle prowadzonego postępowania (art. 3 § 2 pkt 8-9 p.p.s.a.). Bezczynność organu ma miejsce w sytuacji, gdy – jak wynika z art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2024 r., poz. 572, dalej jako: k.p.a.) – organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast przewlekłe prowadzenie postępowania ma miejsce w sytuacji, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (por. art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Niewątpliwie skarżąca wniosła ponaglenie w sprawie w dniu 15 kwietnia 2025 r. (k. 35 akt admin.). W dniu 22 czerwca 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w sprawie o sygn. II OPS 5/19 podjął następującą uchwałę: wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że termin "w każdym czasie", którym posługuje się ustawodawca w art. 53 § 2b p.p.s.a. należy wykładać w nawiązaniu do trwającego w dacie składania skargi i naruszającego czas załatwienia sprawy stanu postępowania administracyjnego. W związku z powyższym skargę można wnieść od zaistnienia stanu bezczynności i po wniesieniu ponaglenia, aż do załatwienia sprawy, której bezczynność dotyczy. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej tj. stanu bezczynności. Naczelny Sąd Administracyjny zanegował tym samym pogląd o dopuszczalności nielimitowanego żadnym terminem orzekania w przedmiocie bezczynności. W związku z powyższym kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy, musi być w dacie wniesienia tej skargi aktualny nie zaś historyczny. Szczególnego podkreślenia wymaga okoliczność, że zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadniczym celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności. Reasumując powyższe rozważania należy wskazać, że z powyżej powołanej uchwały jednoznacznie wynika, że skarga w przedmiocie bezczynności wniesiona po zakończeniu postępowania i wydaniu decyzji ostatecznej podlega odrzuceniu. Jest niedopuszczalna z tego względu, że w momencie wniesienia dotyczy stanu nieaktualnego (historycznego). Taka skarga przede wszystkim nie może osiągnąć zamierzonego rezultatu w postaci zdyscyplinowania organu do załatwienia sprawy, które już nastąpiło. Analogiczne stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 7 marca 2022 r., sygn. II OPS 1/21, zgodnie z którą: "Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi." W niniejszej sprawie skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania dotyczyła wniosków skarżącej z 7 marca 2025 r. (k. 1 akt admin.) – o przyznanie usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych oraz z 14 marca 2025 r. (k. 11 akt admin.) – o "świadczenie na bytowanie w tym żywność ze stosowaniem dietetycznej np. cukrzycowej". Decyzją z 15 kwietnia 2025 r. Wójt odmówił przyznania skarżącej usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych (k. 29 akt admin.), a drugą decyzją z tego samego odmówił przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych, zakupu opału i żywności (k. 33 akt admin.). Natomiast skarżąca wniosła skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta w dniu 16 maja 2025 r. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania nie została wniesiona (nadana na poczcie) przed dniem wydania ostatecznej decyzji w sprawie. Skarga wniesiona po wydaniu decyzji nie mogła osiągnąć zamierzonego skutku. Organ wcześniej rozpoznał sprawę i wydał (sporządził oraz podpisał) decyzję, zatem w dacie wniesienia skargi nie istniała już możliwość załatwienia sprawy – z tego względu, że organ już ją załatwił. Jeżeli w sprawie organ dopuścił się bezczynności bądź przewlekłości, to stan ten ustaje w chwili załatwienia sprawy, poprzez wydanie decyzji i od tego momentu ma charakter historyczny, a jako taki nie może zostać zaskarżony. W konsekwencji powyższych ustaleń należy stwierdzić, że w dacie wniesienia skargi nie istniał stan, który podlegałby kontroli Sądu. Warto zauważyć, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 7 marca 2022 r., sygn. II OPS 1/21, że dopuszczalność wykonania przez sąd kompetencji orzeczniczych określonych w art. 149 p.p.s.a., jest poprzedzona obowiązkiem organu rozważenia zastosowania autokontroli swojego postępowania, która może być z kolei przez organ zastosowana tylko wtedy, gdy w dniu wniesienia skargi do sądu administracyjnego nadal istnieje przedmiot zaskarżenia, tj. przewlekłość postępowania administracyjnego, która miałaby podlegać autokontrolnej ocenie organu. Ustanie tej przewlekłości do chwili wniesienia skargi oznacza bezprzedmiotowość uprawnienia autokontrolnego organu administracji. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "skoro bowiem skorzystanie przez organ administracji z uprawnienia autokontrolnego stanowi w istocie względny prejudykat dopuszczalności rozpatrzenia skargi przez sąd administracyjny, to bezprzedmiotowość, a nie subiektywna - w ocenie organu administracji - niezasadność wykonania tego uprawnienia, powoduje w konsekwencji konieczność uznania także braku przedmiotu skargi". Rozważania te zachowują aktualność w sprawach dotyczących bezczynności organu. Nie budzi wątpliwości Sądu fakt, że organ wydał i doręczył dwie decyzje z 15 kwietnia 2025 r. (które dotyczyły wniosków strony z 7 i 14 marca 2025 r.) przed dniem wniesienia przez skarżącą skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w tej sprawie (ZPO – k. 30 i 34 akt admin.) . Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że decyzja rozpoczyna swój byt prawny w chwili ogłoszenia lub podpisania aktu zawierającego wszystkie wymagane prawem elementy, wówczas sprawę administracyjną należy uznać za załatwioną, co dezaktualizuje możliwość wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W niniejszej sprawie skarga na bezczynności i przewlekłe prowadzenie postępowania została wniesiona po dacie wydania i doręczenia decyzji, którymi rozpoznano wnioski strony, zatem taka skarga, jako niedopuszczalna, podlegała odrzuceniu. Końcowo należy zauważyć, że z uwagi na niedopuszczalność skargi, która stanowi nieusuwalną przeszkodę prowadzenia postępowania, nie było celowe wzywanie skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd skargę odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.