II SAB/Lu 73/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. S. i P. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. P. w sprawie budowy i użytkowania budynku inwentarskiego postanawia: odrzucić skargę. Pismem z 9 lutego 2026 r. D. S. i P. S. (dalej także jako: skarżący), wnieśli skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: PINB lub organ). Jak wynika z treści skargi, została ona wniesiona w związku z zawiadomieniem skarżących z 14 czerwca 2022 r., dotyczącym szeregu samowoli budowlanych na działce nr [...] położonej w miejscowości S.. W piśmie procesowym z 17 marca 2026 r. (stanowiącym odpowiedź na skargę) organ wskazał, że w wyniku składanych przez skarżących wniosków, prowadził postępowania administracyjne w dwunastu sprawach dotyczących szeregu samowoli budowlanych w odniesieniu do różnych obiektów położonych na ww. działce. Jednym z tych postępowań była sprawa dotycząca zgodności z prawem budowy i użytkowania budynku inwentarskiego (gęśnika). W odpowiedzi na wezwanie Sądu, dotyczące sprecyzowania przedmiotu skargi, skarżący wyjaśnili (pismo z 31 marca 2026 r.), że ich skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez PINB w B. P. dotyczy wszystkich postępowań wskazanych w ww. piśmie organu. W tej sytuacji Sąd stwierdził, że pismo skarżących z 9 lutego 2026 r. obejmuje dwanaście skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez PINB w B. P. w sprawach dotyczących różnych obiektów budowlanych znajdujących się na działce nr [...]. Sprawy te zostały zarejestrowane pod odrębnymi sygnaturami (II SAB/Lu 71-82/26). Skarga w sprawie o sygn. II SAB/Lu 73/26 dotyczy bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania przez PINB w B. P. w sprawie dotyczącej zgodności z prawem budowy i użytkowania budynku inwentarskiego (gęśnika) na ww. działce. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna z innych przyczyn, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako: p.p.s.a.). Jak wynika z przekazanych przez organ akt administracyjnych, w sprawie dotyczącej zgodności z prawem budowy i użytkowania budynku inwentarskiego (gęśnika) na ww. działce nie było prowadzone postępowanie administracyjne. Na skutek zawiadomienia skarżącego D. S., w dniu 26 maja 2022 r. pracownicy PINB w B. P. przeprowadzili kontrolę, w toku której stwierdzili, że budynek inwentarski został wybudowany w oparciu o pozwolenie na budowę wydane w 2005 r. Nie stwierdzono nieprawidłowości, które mogłyby być podstawą wszczęcia postępowania administracyjnego. Poinformowano inwestora o konieczności złożenia zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu przed przystąpieniem do jego użytkowania. W dniu 5 stycznia 2024 r. inwestor (ówczesny właściciel działki – Z. L.) złożył zawiadomienie o zakończeniu budowy ww. obiektu. Organ nadzoru budowlanego nie zgłosił sprzeciwu w ustawowym terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia (art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane; aktualnie: Dz. U. z 2026 r., poz. 524; dalej jako: P.b.). Pismem z 19 stycznia 2026 r., odpowiadając na wniosek z 7 stycznia 2026 r., PINB w B. P. poinformował skarżącego o powyższych czynnościach i ustaleniach. Skoro postępowanie administracyjne w sprawie zgodności z prawem budowy i użytkowania budynku inwentarskiego (gęśnika) nie było prowadzone, skarżący nie mogą stawiać organowi zarzutu bezczynności czy przewlekłego prowadzenia postępowania. Nota bene, legalność budowy i użytkowania obiektu została przez organ nadzoru budowlanego zweryfikowana w trybie przyjęcia bez sprzeciwu zawiadomienia inwestora o zakończeniu budowy. Co więcej, skarżący nie mogą również w drodze skargi do sądu administracyjnego, domagać się wszczęcia z urzędu przez organ nadzoru budowlanego postępowania administracyjnego w tej sprawie. W stanie prawnym obowiązującym od września 2020 r., wszczęcie postępowania w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy (w tym postępowania legalizacyjnego – art. 48 P.b. i naprawczego – art. 50-51 P.b.) następuje wyłącznie z urzędu (art. 53a ust. 1 P.b.). Zgodnie z sentencją uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 września 2025 r. (II OPS 2/25): "Z uwagi na treść art. 53a ust. 1 i art. 72a [P.b.] nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego na wniosek osoby, która żąda od organu nadzoru budowlanego podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny. Postępowania w tych sprawach wszczyna się wyłącznie z urzędu. 2) Organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek (żądanie) wszczęcia jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a [P.b.], obowiązany jest do poinformowania wnioskodawcy, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku". Dla rozpoznawanej sprawy jeszcze istotniejszy jest następujący fragment uzasadnienia uchwały: "[...] należy również stwierdzić, że skoro organ nadzoru budowlanego nie jest zobowiązany do wydania, w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawach, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a [P.b.], to brak reakcji tego organu polegający na niezajęciu stanowiska w procesowej formie nie może być kwestionowany w drodze ponaglenia (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.), tj. środka zwalczającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W konsekwencji także skarga na bezczynność organu w tego rodzaju sprawach stanowi skargę niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Merytoryczne rozpatrzenie ponaglenia przez organ wyższego stopnia, a także skuteczne wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu jest możliwe jedynie w sytuacji toczącego się postępowania w konkretnej sprawie". Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, wniesiona przez skarżących skarga jest niedopuszczalna. Kierując się argumentacją NSA – skoro PINB w B. P. nie był zobowiązany do wydania (w odpowiedzi na żądania skarżących weryfikacji legalności budowy spornego obiektu) postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 § 1 k.p.a., z uwagi na brzmienie art. 53a i art. 72a P.b., to niedopuszczalna jest próba kwestionowania braku reakcji organu ani w drodze ponaglenia (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.), ani skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Niedopuszczalna z powyższych przyczyn skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.