II SAB/Lu 74/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. S. i P. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Inspektor Nadzoru Budowlanego w przedmiocie samowolnej budowy wiaty gospodarczej p o s t a n a w i a odrzucić skargę. Pismem z dnia 9 lutego 2026 r. D. S. i P. S. (dalej jako: skarżący) wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: PINB, organ) w sprawie robót budowlanych wykonanych samowolnie na działce nr ewid.[...] w miejscowości S., gmina D., polegających na budowie (m.in.) wiaty gospodarczej o wymiarach zewnętrznych w rzucie poziomym ok 3,10 x 19,25 m. W odpowiedzi na skargę PINB wniósł o oddalenie skargi w całości. Wskazał, że postępowanie w sprawie samowolnej budowy ww. wiaty gospodarczej - w związku z ustaleniem podczas oględzin, że obiekt ten został rozebrany - zostało umorzone decyzją z dnia 30 października 2025 r. znak: [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Na wstępie zaznaczyć należy sądy administracyjne, stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a ww. przepisu. Stosownie natomiast do treści art. 149 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1 pkt 1-3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Pojęcia bezczynności i przewlekłości zdefiniowane zostały w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. Bezczynność zdefiniowana została jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy, zaś przewlekłość określono jako prowadzenie postępowania dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Bezczynność jest zatem stanem, w którym mimo upływu określonego prawem terminu, właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, ewentualnie terminu wskazanego na podstawie art. 36 § 1 k.p.a., rozstrzygniecie nie zostało wydane. Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód. Uwzględniając powyższe definicje bezczynności i przewlekłości postępowania, a także wynikający z art. 149 p.p.s.a. cel skarg na te formy naruszenia prawa, Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 (opubl. ONSAiWSA 2020/6/79) przyjął, że "wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a." Rozwijając powyższą tezę NSA w uzasadnieniu uchwały stwierdził, że za niedopuszczalną należy każdorazowo uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. Kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi bowiem – jak wyjaśnił NSA – być w dacie wniesienia skargi aktualny, nie zaś historyczny. Odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby zasadniczo z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu. Analogiczne stanowisko NSA zajął następnie w uchwale siedmiu sędziów z dnia 7 marca 2022 r., sygn. akt II OPS 1/21 (opubl. ONSAiWSA 2022/3/34), rozstrzygając w kwestii dopuszczalności skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, złożonej już po jego zakończeniu. NSA przyjął bowiem, że "skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a." W świetle stanowiska przyjętego w powołanych wyżej uchwałach, którym Sąd orzekający w niniejszej sprawie jest związany z mocy art. 269 § 1 p.p.s.a., warunkiem dopuszczalności zarówno skargi na bezczynność organu, jak i skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, jest zatem złożenie skargi przed ostatecznym zakończeniem przez organ postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie warunek ten nie został zachowany. Jak wskazano na wstępie, rozpoznawana skarga na bezczynność oraz przewlekłość postępowania PINB w sprawie samowolnej budowy wiaty gospodarczej na działce nr ewid.[...] w miejscowości S., została wniesiona pismem z dnia 9 lutego 2026 r. złożonym do Sądu w dniu 10 lutego 2025 r. (data nadania – k. 4 akt sądowych). Jak natomiast wynika z przekazanych Sądowi akt sprawy, postępowanie w sprawie ww. inwestycji budowlanej zostało zakończone przez organ decyzją z dnia 30 października 2025 r. o umorzeniu postępowania. Decyzja ta została doręczona stronom postępowaniach w dniach 3 i 4 listopada 2025 r. (k. 54-55 akt adm.). Żadna ze stron nie wniosła od niej odwołania, a więc decyzja ta stała ostateczna wraz z upływem 14 dni od dnia jej najpóźniejszego doręczenia. Przedmiotowa skarga na bezczynność oraz przewlekłość postępowania została zatem wniesiona już po ostatecznym zakończeniu przez PINB postępowania odwoławczego, do którego skarga ta się odnosi. Oznacza to, że w dacie wniesienia skargi zarzucony organowi stan naruszenia prawa nie mógł już istnieć. W tym stanie rzeczy skarga podlega odrzuceniu, jako niedopuszczalna, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.