II SAB/Lu 77/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor sądowy Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie w przedmiocie rozpoznania odwołania p o s t a n a w i a odrzucić skargę. Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga B. K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie w przedmiocie rozpoznania odwołania skarżącej od decyzji Wójta Gminy Wysokie z 18 kwietnia 2022 r. W jej treści skarżąca wskazała, że 1 czerwca 2022 r. wniosła odwołanie od decyzji Wójta Gminy Wysokie z 18 kwietnia 2022 r., które zostało przekazane Kolegium 2 czerwca 2022 r. W związku z tym organ odwoławczy powinien rozpatrzyć odwołanie w terminie jednego miesiąca. Do dnia wniesienia skargi - 17 kwietnia 2023 r. - postępowanie odwoławcze nie zostało jednak zakończone, co wskazuje, że organ odwoławczy dopuścił się bezczynności. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej odrzucenie, wskazując, że skarga nie została poprzedzona wniesieniem ponaglenia, a ponadto Kolegium 19 kwietnia 2023 r. wydało decyzję uchylającą w całości decyzję organu I instancji i zwalniającą częściowo skarżącą z ponoszenia odpłatności za pobyt męża w Domu Pomocy Społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. W myśl art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 - dalej jako "p.p.s.a.") skarga podlega odrzuceniu, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Jak stanowi przepis art. 58 § 3 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Sąd doszedł do przekonania o niedopuszczalności skargi z uwagi na niewyczerpanie środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi na bezczynność Kolegium, co zasadnie podniesiono w odpowiedzi na skargę. Zważyć bowiem należy, że przedmiotem sprawy nie jest aktywność organu administracji publicznej w postaci konkretnego aktu administracyjnego, którego wydania oczekiwała skarżąca, ale jest nim zaniechanie. Zaskarżanie bezczynności jest dopuszczone przez przepisy prawa, jednakże w tym zakresie obowiązuje niezmiennie zasada konieczności wyczerpania środków zaskarżenia (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Tymi środkami są: zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, a także inny środek przewidziany w ustawie. Z przepisem art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. koresponduje przepis art. 53 § 2b p.p.s.a., który stanowi: "Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu". Sąd w składzie orzekającym podkreśla wyrażenie "po wniesieniu ponaglenia". Ponaglenie jest środkiem dyscyplinującym organ administracji publicznej, któremu zarzuca się zaniechanie w postaci bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zasady i tryb wnoszenia ponaglenia reguluje przepis art. 37 k.p.a. W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. należy najpierw wnieść ponaglenie, aby ten stan rzeczy mógł otworzyć drogę do wniesienia skargi na bezczynność. Jak wynika z akt sprawy skarżąca w dniu 17 kwietnia 2023 r. (data nadania) złożyła za pośrednictwem Kolegium skargę na jego bezczynność zatytułowaną "ponaglenie". Przed złożeniem skargi nie wniosła natomiast skierowanego do Kolegium ponaglenia o jakim mowa powyżej. Nawet gdyby przyjąć, że złożona do Sądu skarga stanowi jednocześnie ponaglenie skierowane do Kolegium, to i tak sytuacja taka nie stanowi o wyczerpaniu środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi. W orzecznictwie podkreśla się jednolicie, że jednoczesne wniesienie ponaglenia i skargi na bezczynność nie spełnia określonego w art. 52 § 1 p.p.s.a. warunku wyczerpania środków zaskarżenia (postanowienie NSA z 18 czerwca 2015 r., I OSK 1579/15). Pogląd ten został wyeksponowany również w uchwale siedmiu sędziów NSA z 27 czerwca 2016 r., I FPS 1/16, gdzie wskazano, że "Przepis art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) należy rozumieć w ten sposób, że w przypadku skargi na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 tej ustawy, skargę można wnieść najwcześniej następnego dnia po dniu wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, nie czekając na doręczenie odpowiedzi organu na to wezwanie." Współczesne orzecznictwo nie zmieniło poglądu o konieczności złożenia skargi na bezczynność lub przewlekłość prowadzenia postępowania najwcześniej dzień po wniesieniu ponaglenia. Podkreśla się, że gdyby dopuszczono taką sytuację, że jednego dnia można wnieść ponaglenie i skargę, podważałoby to racjonalność ustawodawcy, który wprowadzając do k.p.a. instytucję ponaglenia wyposażył stronę w dodatkowy instrument mający na celu dyscyplinowanie organów administracji w zakresie sprawności i szybkości załatwienia sprawy. Nie można postrzegać ponaglenia wyłącznie jako środka warunkującego dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Należy uwzględnić, że ratio legis do wprowadzenia wymogu uprzedniego wyczerpania środka w postaci ponaglenia, było zapewnienie kontroli terminowości w postępowaniu administracyjnym z jednoczesnym ograniczeniem obciążania sądu sprawami, które mogą być załatwione przez organy administracji. Oczywiście sposób załatwienia ponaglenia przez właściwy organ nie ma żadnego znaczenia dla oceny dopuszczalności skargi na bezczynność organu (zob. postanowienie NSA z 20 stycznia 2022 r., II OSK 2772/21). Wobec konstatacji o de facto jednoczesnym złożeniu ponaglenia i skargi na bezczynność i przewlekłość SKO, należy uznać, że wymóg wniesienia skargi po złożeniu ponaglenia nie został spełniony. Jeżeli natomiast procedura z art. 53 § 2b p.p.s.a. nie została dochowana, skarga jest niedopuszczalna i nie może zostać ona poddana merytorycznej ocenie. Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania o konieczności odrzucenia skargi. O odrzuceniu orzeczono na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 58 § 3 p.p.s.a. Dla porządku należy przy tym wskazać, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie 19 kwietnia 2023 r. zakończyło postępowanie odwoławcze wydając decyzję uchylającą w całości decyzję organu I instancji i zwalniającą częściowo skarżącą z ponoszenia odpłatności za pobyt męża w Domu Pomocy Społecznej. Ustał zatem zarzucany w skardze stan bezczynności organu.