II SAB/Lu 78/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Magdalena Markowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi Z. W. na bezczynność Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w przedmiocie nierozpoznania wniosku z dnia 4 lutego 2009 r. dotyczącego usług opiekuńczych oddala skargę Dnia 30 września 2009 r. Z. W. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie (za pośrednictwem Ośrodka Pomocy Społecznej) skargę na bezczynność Wójta Gminy. Skarżący podniósł, że organ ten nie wydał orzeczenia rozstrzygającego o jego żądaniu zawartym we wniosku z dnia 4 lutego 2009 r. dotyczącym przyznania zasiłku na opłacenie usług opiekuńczych. W odpowiedzi na skargę Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. W uzasadnieniu swego stanowiska wyjaśnił, iż bezspornym w sprawie jest, iż w dniu [...] wydał on decyzję Nr [...], którą odmówił skarżącemu przyznania świadczenia w postaci zasiłku na opłacenie usług opiekuńczych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...]. Dodatkowo organ podniósł, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] uznało za nieuzasadnione zażalenie skarżącego na bezczynność Wójta Gminy w ww. określonym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Bezczynność organu administracji publicznej w rozumieniu przepisu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., zachodzi wówczas, gdy organ administracji nie wydaje w terminach ustawowych decyzji, postanowień lub innych aktów albo nie podejmuje czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracji zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Z. W. przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie uczynił bezczynność Wójta Gminy polegającą na niewydaniu rozstrzygnięcia w zakresie jego wniosku z dnia 4 lutego 2009 r., w którym domagał się przyznania świadczenia z pomocy społecznej na opłacenie usług opiekuńczych. Zdaniem Sądu, co wynika z akt sprawy, zasadnie należy stwierdzić, iż wbrew zarzutowi skargi, organ administracji publicznej - Wójt Gminy - nie pozostawał w bezczynności i to nie tylko w dacie rozpatrywania skargi lecz także w dniu jej wnoszenia. O zasadności tego stanowiska przekonuje szereg poniższych argumentów. Zgodnie z art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 115 poz. 728 ze zm.) normującej zakres, organizację oraz zasady i tryb postępowania w sprawach z zakresu pomocy społecznej, świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej. Przywołana ustawa o pomocy społecznej w art. 14 stanowi, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.). Należy tutaj podkreślić, że bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy nie załatwia on sprawy w terminach wskazanych w art. 35 § 1-3 k.p.a., ani nie zawiadamia strony o niezałatwienie sprawy w terminie. Zgodnie z powołanymi przepisami organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Jednakże, na co wskazuje treść § 3 przywołanego przepisu, załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W omawianej sprawie organ podjął działania zmierzające do wydania rozstrzygnięcia, działając zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. W myśl tego przepisu decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Wywiad ten ma na celu ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i ich rodzin. W związku z takim charakterem wywiadu należy przyjąć, iż stanowi on swoiste postępowanie dowodowe (wyjaśniające w rozumieniu art.. 35 § 3 k.p.a.). Powyższe oznacza, że organ nie miał prawnego obowiązku i nie mógł załatwić sprawy w oparciu o art. 35 § 1-2 k.p.a. (tzn. niezwłocznie), z uwagi na to, że postępowanie w sprawie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przedłużyło się z przyczyn niezależnych od organu. Z akt sprawy bezspornie wynika, iż organ działając zgodnie z przepisami prawa w zakresie obowiązku wszczęcia postępowania i wydania rozstrzygnięcia w zakresie złożonego wniosku wywiązał się ze swoich obowiązków, ponieważ wniosek Z. W. z dnia 4 lutego 2009 r. został ostatecznie rozpatrzony przez Wójta Gminy w dniu [...] decyzją odmawiającą przyznanie wnioskowanego świadczenia. Ponadto decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Ubocznie w omawianej sprawie wyjaśnienia wymaga jeszcze kwestia ustalenia żądania wnioskodawcy, określonego we wniosku z dnia 4 lutego 2009 r., następnie sprecyzowanego w zażaleniu z dnia 10 lipca 2009 r. jako zasiłek w formie pieniężnej na opłacenie usług opiekuńczych. Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. 2009 r., Nr175, poz. 1362 ze zm.) w art. 36 rozróżnia świadczenia pieniężne i niepieniężne. Art. 39 pkt 1 lit. l) i m) tej ustawy wskazuje wyraźnie, że usługi opiekuńcze są świadczeniami niepieniężnymi. Organ przyznaje pomoc w postaci usług opiekuńczych samodzielnie. Różnorodność tych usług związana jest przede wszystkim z koniecznością dostosowania do indywidualnych potrzeb świadczeniobiorcy, na tej podstawie można zatem wyróżnić usługi opiekuńcze (pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę, higienę, pielęgnację i zapewnienie kontaktów z otoczeniem) oraz specjalistyczne usługi opiekuńcze, które są dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności. Należy tutaj także zwrócić uwagę, że na ich realizację ustawa nie przyznaje żadnej pomocy finansowej w postaci "zasiłku pieniężnego". W związku z faktem, iż ustawa nie przewiduje zasiłku pieniężnego na opłacenie usług opiekuńczych, organ administracji uznał, że wniosek ten należy zakwalifikować jako wniosek o przyznanie usług opiekuńczych. W świetle powyższego, niezależnie od wydanego w tej sprawie rozstrzygnięcia, nie ma wątpliwości, że organ I instancji nie pozostawał bezczynny w sprawie wszczętej wnioskiem z dnia 4 lutego 2009 r. W zakresie tego wniosku postępowanie zostało zakończone decyzją administracyjną. Zatem skoro doszło do wydania decyzji i doręczenia jej zainteresowanej stronie, brak jest jakichkolwiek argumentów, które mogłyby uzasadniać fakt, że organ administracji publicznej nie rozpatrzył sprawy. Bezspornym jest też fakt, iż skarga została złożona już po wydaniu decyzji rozstrzygającej w zakresie przedmiotowego wniosku. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji. O wynagrodzeniu adwokata z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 ppsa. Wysokość tego wynagrodzenia określono zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2002r., Nr 163, poz. 1348 ze zm.).