II SAB/Lu 79/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Protokolant Asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi Z. W. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie niezałatwienia wniosku z dnia [...] dotyczącego specjalistycznych usług opiekuńczych I. oddala skargę; II. przyznaje [...] D. S.-N. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) należnego podatku od towarów i usług; III. przyznaje [...] A. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) należnego podatku od towarów i usług. W dniu 25 września 2007 r. Z. W. złożył za pośrednictwem Wójta Gminy .skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na bezczynność tego organu. W lakonicznej skardze zarzucił, iż jego wniosek z dnia .6 sierpnia 2007 r. nie został załatwiony w trybie pilnym, co stanowi naruszenie przepisów art. 35 ust. 1 i 2 k.p.a. oraz § 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 19 kwietnia 2005 r. Ponadto skarżący podniósł, iż w dniu 13 września 2007 r. złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zażalenie, które nie zostało również rozpatrzone. W tym samym dniu, tj. 25 września 2007 r. Z. W. złożył za pośrednictwem Wójta Gminy drugie pismo zatytułowane "skarga", adresowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając niezałatwienie jego wniosku z dnia 6 sierpnia 2007 r. w ciągu jednego miesiąca, co stanowi naruszenie art. 35 ust. 3 k.p.a. Skarga ta zarejestrowana została pod sygnaturą II SAB/Lu 82/07. Na rozprawie w dniu 18 stycznia 2007 r. Sąd postanowił połączyć sprawę II SAB/Lu 82/07 ze sprawą niniejszą do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzić obie sprawy pod sygnaturą II SAB/Lu 79/07, ponieważ obie skargi dotyczą tego samego wniosku, co do którego skarżący zarzuca organowi pozostawanie w bezczynności. W odpowiedzi na skargę Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, działający w imieniu Wójta Gminy wyjaśnił, że w dniu 6 sierpnia 2007 r. Z. W. złożył wniosek o specjalistyczne usługi opiekuńcze, który był aneksem do wniosku z dnia 4 sierpnia 2007 r. W dniu 8 sierpnia 2007 r. skarżący złożył kolejne pismo dotyczące wniosku o specjalistyczne usługi opiekuńcze. W związku z niemożnością skontaktowania się z wnioskodawcą, organ pierwszej instancji przedłużył termin załatwienia sprawy do dnia 6 października 2007 r. Decyzją z dnia 5 października 2007 r., nr [...], organ pierwszej instancji odmówił skarżącemu świadczenia w postaci specjalistycznych usług opiekuńczych. Od tej decyzji skarżący złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Ponadto organ wyjaśnił, że postanowieniem z dnia 9 października 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpatrując zażalenie Z. W. na niezałatwienie w terminie wniosku z dnia 6 sierpnia 2007 r. uznało zażalenie za nieuzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Bezczynność organu administracji publicznej w rozumieniu przepisu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zachodzi wówczas, gdy organ administracji nie wydaje w terminach ustawowych decyzji, postanowień lub innych aktów albo nie podejmuje czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracji zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Skarżący zarzuca organowi administracji publicznej bezczynność polegającą na niewydaniu decyzji w sprawie jego wniosku specjalistyczne usługi opiekuńcze. Jak wynika z akt postępowania administracyjnego, w dniu 6 sierpnia 2007 r. skarżący złożył w Urzędzie Gminy wniosek o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych (jako datę tego wniosku skarżący wskazał dzień 4 sierpnia 2007 r.) oraz pismo nazwane aneksem do wniosku o specjalistyczne usługi opiekuńcze, natomiast w dniu 7 sierpnia 2007 r. złożył pismo do wniosku datowanego 4 sierpnia 2007 r., który wpłynął do organu dnia 6 sierpnia 2007 r. Przedmiotem rozpoznania organu pierwszej instancji był zatem wniosek o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych, noszący datę 4 sierpnia 2007 r., który wpłynął do organu w dniu 6 sierpnia 2007 r., uzupełniony dwoma pismami: z dnia 6 sierpnia i z dnia 7 sierpnia 2007 r. (w obu pismach data wskazana przez skarżącego pokrywa się z datą wpływu do organu). Wniosek ten powinien być rozpoznany przez organ administracji w trybie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), która określa rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania. Przepisy ustawy nie wskazują terminów, w jakich sprawy o świadczenia z pomocy społecznej powinny być załatwiane. W tym zakresie stosuje się zatem przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (art. 14 ustawy). Przepis art. 35 § 1 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Jest to zasada ogólna, nakładająca na organy administracji obowiązek nadawania sprawom biegu i prowadzenia postępowania bez niepotrzebnej przewlekłości. Zasada ta oznacza, że organ rozpatrujący sprawę powinien przede wszystkim dochować terminów określonych w kodeksie. W miarę możliwości organ powinien też załatwiać sprawy w terminach krótszych. Przepisy § 2 i 3 art. 35 precyzują terminy załatwiania spraw. Z treści § 2 wynika, że niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast stosownie do § 3 załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Dodać należy, że do terminów określonych w § 2 i 3 nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 1 i 2 k.p.a.). Z przytoczonych przepisów wynika, że organ pozostaje w bezczynności, jeżeli nie załatwia sprawy w terminie wynikającym z art. 35 k.p.a. Jeżeli jednak organ zawiadomił stronę o nowym terminie załatwienia sprawy, stosownie do przepisu art. 36 k.p.a., nie można mu zarzucić bezczynności przed upływem wyznaczonego terminu. Jak wynika z akt postępowania administracyjnego, organ pierwszej instancji nie załatwił wprawdzie sprawy z wniosku skarżącego w terminach wskazanych w art. 35 § 2 i 3 k.p.a., jednak pismem z dnia 6 września 2007 r. zawiadomił skarżącego, że z uwagi na brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z powodu nieobecności skarżącego w miejscu zamieszkania wyznaczony zostaje – zgodnie z przepisem art. 36 k.p.a. – nowy termin załatwienia sprawy (6 października 2007 r.). Sformułowany w skardze z dnia 25 września 2007 r. zarzut bezczynności jest więc całkowicie nieuzasadniony. W dacie wniesienia skargi nie upłynął bowiem jeszcze termin załatwienia sprawy wskazany przez organ. Dodać należy, że wyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy nie narusza przepisów art. 35 i 36 k.p.a. Brak możliwości przeprowadzenia wywiadu w miejscu zamieszkania skarżącego w terminie wskazanym w rozporządzeniu uzasadniał wyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy. Nie ma także podstaw do przyjęcia, że wniosek skarżącego powinien być załatwiony w trybie art. 35 § 2 k.p.a., czyli niezwłocznie. Nie zachodziła bowiem sytuacja określona w tym przepisie. Sprawa skarżącego nie należy do spraw, które mogą być załatwione w oparciu o dowody przedstawione przez stronę wraz z żądaniem lub powszechnie organowi znane albo możliwe do ustalenia na podstawie danych, posiadanych przez organ. Wprawdzie skarżący od lat ubiega się o pomoc społeczną i otrzymuje różne świadczenia z pomocy społecznej, nie oznacza to jednak, że organ dysponował dowodami umożliwiającymi przyznanie świadczenia w postaci specjalistycznych usług opiekuńczych niezwłocznie, bez przeprowadzenia postępowania przewidzianego przepisami. Sposób postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej regulują przepisy art. 100 i nast. ustawy. W myśl przepisu art. 106 ust. 4 decyzję o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej (art.107 ust. 1 ustawy). W przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu (art. 107 ust. 4). Sposób, miejsce i terminy przeprowadzania wywiadów środowiskowych określa rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz.U. Nr 77, poz.672). Z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia wynika, że wywiad środowiskowy przeprowadza się w terminie 14 dni od dnia powzięcia wiadomości o potrzebie przyznania świadczenia z pomocy społecznej. W sprawach niecierpiących zwłoki, wymagających pilnej interwencji ośrodka pomocy społecznej, wywiad przeprowadza się w terminie 2 dni od dnia powzięcia wiadomości o potrzebie przyznania świadczenia (§ 2 ust. 2 rozporządzenia). W rozpoznawanej organ podjął próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu 16 sierpnia 2007 r., a więc w terminie wskazanym w § 2 ust. 1 rozporządzenia. Sprawa o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych nie jest sprawą niecierpiacą zwłoki, nie było więc podstaw do przeprowadzania wywiadu środowiskowego w terminie dwóch dni. Organ administracji nie dopuścił się bezczynności, rozpoznał bowiem sprawę w terminie wynikającym z przepisu art. 36 kodeksu postępowania administracyjnego, Organ nie miał obowiązku rozpoznania sprawy niezwłocznie, stosownie do przepisu art. 35 § 2 kodeksu . Skarga na bezczynność została złożona przed upływem terminu załatwienia sprawy. Była więc nieuzasadniona już w dacie jej wniesienia. Ponadto wyjaśnić należy, że decyzja załatwiająca wniosek wydana została w dniu 5 października 2007 r. Brak jest w tej sytuacji podstaw do uwzględnienia skargi. Podkreślić należy, że postanowieniem z dnia 9 października 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało zażalenie na bezczynność organu za nieuzasadnione. Z tych względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 ustawy w zw. z § 19 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 litera "c" w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz.1348 z późn. zmianami) oraz § 14 ust. 2 pkt 1 litera "c" i § 15 w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). W obu połączonych sprawach wyznaczeni byli w ramach prawa pomocy pełnomocnicy: adwokat i radca prawny. W tej sytuacji przyznanie obu pełnomocnikom wynagrodzenia jest w świetle przepisu art. 250 ustawy uzasadnione.