II SAB/Lu 8/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Referent Marzena Okoń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 marca 2010 r. sprawy ze skargi S. K. na bezczynność Starosty w przedmiocie przeniesienia własności nieruchomości oddala skargę. W dniu 15 grudnia 2009 r. S. K., wniosła bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Starosty K., polegającą na nierozpatrzeniu przez ten organ jej wniosku z dnia 18 listopada 2005 r. o nieodpłatne przeniesienie prawa własności działki położonej w S. K. Małej o numerze 94/1. Wskazała, że mimo iż postępowanie w tej sprawie toczy się od daty złożenia wniosku, dotychczas nie zostało merytorycznie ukończone. Postępowanie spadkowe po poprzednich właścicielach działki J. S., B. S. i T. S. zostało prawnie uregulowane, co oznacza, iż w sprawie nie zachodzą żadne okoliczności, które uniemożliwiałyby rozpoznanie wniosku w rozsądnym terminie. Wskazała, iż sprawa była już dwukrotnie przedmiotem rozpoznania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., który to organ uchylał niekorzystne dla niej rozstrzygnięcia. W sprawie orzekał także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, który wyrokiem z dnia 18 marca 2008 r. uchylił zaskarżone decyzje organów. W wyroku tym Sąd wskazał, iż decyzje organów zostały wydane w oparciu o niepełny materiał dowodowy. Jednakże pomimo wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku i blisko dwuletniego upływu czasu postępowanie administracyjne nie zostało zakończone. Organ zupełnie pomija wytyczne, jakie wynikają z pisemnego uzasadnienia wyroku, nie podejmując niezbędnych czynności. Z tych względów w ocenie skarżącej zarzut bezczynności jest uzasadniony. W odpowiedzi na skargę Starosta K. wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając, iż sprawa w przedmiocie nieodpłatnego przeniesienie prawa własności nieruchomości prowadzona w oparciu o art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. Nr 10, poz. 53) nie została zakończona z uwagi na fakt, iż niezbędnym do wydanie rozstrzygnięcia jest ustalenie kręgu osób uprawnionych do występowania w niniejszej sprawie (spadkobierców H. P., byłej właścicielki przedmiotowej działki), jak również ustalenie, czy pomiędzy nimi został dokonany dział spadku. Powyższy obowiązek wynika bowiem z zaleceń Sądu. Wykonując wyrok Sądu Starosta Krasnostawski w dniu 21 lipca 2009 r. i 30 grudnia 2009 r. wystąpił do Sądu Rejonowego w Krasnymstawie i Sądu Rejonowego w Chodzieży o stwierdzenie nabycia spadku po nieżyjących następcach prawnych H. P., będącej właścicielką działki, której dotyczy niniejsze postępowanie. Zdaniem organu powyższe wskazuje, iż organ podejmował niezbędne czynności w celu załatwienia sprawy, wobec czego skarga na bezczynność organu jest nieuzasadniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Bezczynność organu administracji publicznej w rozumieniu przepisu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa", zachodzi wówczas, gdy organ administracji nie wydaje w terminach ustawowych decyzji, postanowień lub innych aktów albo nie podejmuje czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracji zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Wniosek skarżącej S. K. z dnia 18 listopada 2005 r. dotyczy nieodpłatnego przeniesienia - na podstawie ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. Nr 10, poz. 53) - własności nieruchomości położonej w S. K. Małej, stanowiącej własność Skarbu Państwa, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 94/1. W świetle przepisu art. 6 powołanej ustawy o przeniesieniu własności działki gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu, na której wzniesione zostały budynki, orzeka organ administracji publicznej w drodze decyzji. Jest okolicznością bezsporną, że postępowanie w tej sprawie toczy się od 2005 r. i nie zostało do chwili obecnej zakończone. Terminy załatwiana spraw administracyjnych określają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 35 § 1 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Jest to zasada ogólna, nakładająca na organy administracji obowiązek nadawania sprawom biegu i prowadzenia postępowania bez niepotrzebnej przewlekłości. Zasada ta oznacza, że organ rozpatrujący sprawę powinien przede wszystkim dochować terminów określonych w kodeksie. W miarę możliwości organ powinien też załatwiać sprawy w terminach krótszych. Przepisy § 2 i 3 art. 35 precyzują terminy załatwiania spraw. Z treści § 2 wynika, że niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast stosownie do § 3 załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Dodać należy, że do terminów określonych w § 2 i 3 nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). Jak wynika z dołączonych do odpowiedzi na skargę dokumentów, organ pierwszej instancji nie załatwił wprawdzie sprawy z wniosku skarżącej w terminach wskazanych w art. 35 § 2 i 3 k.p.a., jednak nie można mu na obecnym etapie postępowania zarzucić bezczynności. Należy bowiem podkreślić, że organ związany jest wytycznymi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zawartymi w wyroku z dnia 18 marca 2008 r. w sprawie II SA/Lu 29/08. Wyrokiem tym Sąd uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 15 listopada 2007 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty K. odmawiającą nieodpłatnego przeniesienia własności, wskazując, że w postępowaniu przed organem administracji winni brać udział wszyscy następcy prawni nieżyjącej H. P.. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wymienionym wyroku są wiążące dla organu administracji (art. 153 ustawy). Organ ma zatem obowiązek ustalić w postępowaniu z wniosku skarżącej następców prawnych H. P., co wymaga przeprowadzenia kilku postępowań przed sądem powszechnym o stwierdzenie nabycia spadku. Jak wynika z akt sprawy, nie wszystkie postępowania spadkowe zostały już zakończone. W jednej ze spraw (I Ns 400/09), prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Krasnymstawie, dokonane zostało wezwanie spadkobierców przez ogłoszenie, które ukazało się w Monitorze Sądowym i Gospodarczym w dniu 17 listopada 2009 r. Termin zakreślony w ogłoszeniu jeszcze nie upłynął. Nie ulega wątpliwości, że organ nie może zakończyć sprawy z wniosku S. K. o nieodpłatne przeniesienie prawa własności działki przed ustaleniem wszystkich następców prawnych byłej właścicielki tej działki. Nie ma zatem podstaw do uwzględnienia skargi na bezczynność organu w sprawie z wniosku S. K. o nieodpłatne przeniesienie prawa własności działki i zobowiązania organu do wydania decyzji w tej sprawie. Wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z przepisem art. 149 ustawy, uwzględnienie skargi na bezczynność polega na zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W przypadku, gdy sprawa załatwiana jest w drodze decyzji administracyjnej uwzględnienie skargi polega na zobowiązaniu organu do wydania decyzji. W rozpoznawanej Sąd nie może jednak zobowiązać organu do wydania decyzji w określonym terminie, skoro przed ustaleniem wszystkich następców prawnych organ nie może wydać decyzji rozstrzygającej sprawę, a postępowanie zmierzające do ustalenia następców jeszcze się toczy. Podkreślić również należy, że organ podjął wszystkie czynności niezbędne do ustalenia, zgodnie z wytycznymi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, następców prawnych byłej właścicielki działki, wszczynając odpowiednie postępowania przed sądami powszechnymi. Termin zakończenia ostatniego postępowania o stwierdzenie nabycia spadku nie jest zależny od organu i w chwili obecnej nie można go z całkowitą pewnością przewidzieć. Organ powinien był wprawdzie rozważyć możliwość zawieszenia postępowania z uwagi na konieczność rozstrzygnięcia przez Sąd powszechny kwestii spadkobrania, okoliczność ta nie daje jednak podstaw do uwzględnienia skargi i zobowiązania organu do wydania decyzji w sprawie. Jakkolwiek zatem sprawa nie została załatwiona w terminach wskazanych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, brak podstaw do uwzględnienia skargi na bezczynność Starosty K. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie przepisu art. 151 ustawy.