II SAB/Lu 85/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Protokolant Starszy referent Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 marca 2008 r. sprawy ze skargi Z. W. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie nierozpoznania wniosku z 16.09.2007 r. o przyznanie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] A. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) wynagrodzenie w kwocie 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote 80/100) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa złote 80/100) podatku od towarów i usług. W dniu [...] października 2007 r. Z. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Wójta Gminy. Skarżący podniósł, że organ ten nie wydał orzeczenia rozstrzygającego o jego żądaniu zawartym we wniosku z dnia [...] września 2007 r. (złożonym w siedzibie organu w dniu [...] września 2007 r.) dotyczącym przyznania zasiłku celowego na zakup pralki. Ponadto skarżący dołączył do akt sprawy zażalenie złożone w dniu [...] września 2007 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego na bezczynność Wójta Gminy w zakresie tego wniosku. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Wskazał, że w sprawie wniosku Z. W. z dnia [...] września 2007 r. organ podjął działania zmierzające do rozstrzygnięcia wniosku. W dniu [...] września 2007 r. pracownik socjalny udał się do miejsca zamieszkania wnioskodawcy celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Czynność ta nie została przeprowadzona z uwagi na odmowę podjęcia przez wnioskodawcę rozmowy z pracownikiem organu. Następnie w dniu [...] października 2007 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej (działający z upoważnienia Wójta Gminy) wezwał wnioskodawcę do osobistego stawiennictwa w siedzibie Ośrodka celem ustalenia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w związku ze złożonym wnioskiem. Z uwagi na brak możliwości skontaktowania się z wnioskodawcą organ administracyjny przedłużył termin rozpoznania powyższego wniosku do dnia [...] listopada 2007 r. Odnośnie dołączonego do skargi zażalenia organ wskazał, iż postanowieniem z dnia [...] października 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało wniesione zażalenie za nieuzasadnione. Powyższy stan faktyczny - zdaniem organu - wskazuje na brak jego bezczynności w zakresie przedmiotowego wniosku o przyznanie zasiłku celowego na zakup pralki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. W rozpoznawanej sprawie nie można bowiem zarzucić organowi administracji bezczynności. Zgodnie z zapisem art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej - "ppsa", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach m. in. dotyczących bezczynności tych organów w przypadkach określonych w pkt 1-4 cyt. przepisu. Z tego unormowania wynika, że skarga na bezczynność może dotyczyć działalności każdego organu administracji publicznej. Jednakże dla rozstrzygnięcia kwestii, czy dany organ administracji pozostaje w bezczynności czy też nie, należy uprzednio stwierdzić, czy miał on prawny obowiązek załatwienia danej sprawy administracyjnej. Tylko wówczas, gdy pomimo istnienia takiego obowiązku organ nie podjął wymaganych czynności koniecznych dla załatwienia danej sprawy, bądź nie załatwił jej w terminach określonych przez prawo, można mówić o bezczynności. W przekonaniu Sądu, co wynika z lektury akt sprawy, zasadnie należy stwierdzić, iż wbrew zarzutowi skargi, organ administracji publicznej – Wójt Gminy – nie pozostawał w bezczynności. O zasadności tego stanowiska przekonuje szereg istotnych argumentów. Z. W. przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uczynił bezczynność wskazanego organu administracji publicznej polegającą na niewydaniu rozstrzygnięcia administracyjnego zgodnie z jego wnioskiem z dnia [...] września 2007 r., w którym domagał się przyznania świadczenia z pomocy społecznej z przeznaczeniem na pokrycie kosztów zakupu pralki. Zgodnie z art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) normującej zakres, organizację oraz zasady i tryb postępowania w sprawach z zakresu pomocy społecznej, świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej (art. 106 ust 1 przywołanej ustawy). Jednakże, co istotne dla sprawy, przywołana ustawa o pomocy społecznej w art. 14 stanowi, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Odesłanie to odnosi się również do terminów załatwienia spraw w postępowaniu administracyjnym przez organy administracji publicznej. Długość terminów tj. czas jaki ma organ na wydanie rozstrzygnięcia normuje treść art. 35 § 1-3 k.p.a. Zgodnie z powołanymi przepisami organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Jednakże, na co wskazuje treść § 3 przywołanego przepisu, załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Do wskazanych terminów jednakże nie wlicza się okresów opóźnień z przyczyn niezależnych od organu. Okresy opóźnień spowodowane mogą być działaniem czynników, na które organ nie miał wpływu. W tym kontekście powtórzyć należy, iż bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy nie załatwia on sprawy w terminach wskazanych w art. 35 § 1-3 k.p.a., ani nie wykonuje czynności o których mowa w art. 36 k.p.a. O bezczynności organu administracji publicznej możemy mówić także, gdy organ w ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie. Na gruncie rozpatrywanej sprawy nie można czynić zasadnie organowi tego zarzutu, bowiem podjął on działania zmierzające do wydania rozstrzygnięcia, Okoliczności i przedmiot sprawy pozwalają przyjąć, iż postępowanie przed organem pomocy społecznej wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. O powyższym obowiązku świadczy treść art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, w myśl którego decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Wywiad ten ma na celu ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i ich rodzin (art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). W związku z takim charakterem wywiadu należy przyjąć, iż stanowi on swoiste postępowanie dowodowe (wyjaśniające w rozumieniu art.. 35 § 3 k.p.a.). Powyższe oznacza, że organ nie miał prawnego obowiązku i nie mógł załatwić sprawy w oparciu o przepis art. 35 § 1-2 k.p.a. Z tych względów zarzut naruszenia art. 35 § 1 i 2 k.p.a. nie zasługiwał na uwzględnienie. Podkreślenia wymaga, iż działanie organu "bez zbędnej zwłoki" należy rozumieć jako zakaz nieuzasadnionego przetrzymywania spraw bez nadawania im biegu oraz obowiązek przeprowadzenia postępowania bez niepotrzebnych zahamowań i przewlekłości w działaniu. Podkreślić jednakże należy, iż obowiązek niezwłocznego załatwienia sprawy nie może naruszać obowiązków spoczywających na organie z mocy innych przepisów w szczególności wynikających z art. 106 ust. 4 oraz zapisów rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77, poz. 672 ze zm.). W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie Wójt Gminy podjął niezwłocznie po złożeniu wniosku działania zmierzające do wydania rozstrzygnięcia w jego przedmiocie. Z analizy akt sprawy bezspornie wynika, iż wypełniając wyżej wskazane normy prawne w zakresie obowiązku wszczęcia postępowania i wydania rozstrzygnięcia w zakresie złożonego wniosku Wójt Gminy w dniu [...] września 2007 r. wysłał pracownika socjalnego w miejsce zamieszkania skarżącego celem przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Jak wynika ze sporządzonej przez tego pracownika notatki służbowej Z. W. odmówił wpuszczenia pracownika do domu i przeprowadzenia stosownego wywiadu. W związku z tym pismem z dnia [...] października 2007 r. skarżący został wezwany do osobistego stawiennictwa się w siedzibie Ośrodka Pomocy Społecznej celem ustalenia dogodnego dla niego terminu przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Powyższe wezwanie nie zostało przez skarżącego odebrane. Organ administracji państwowej z uwagi na brak kontaktu ze skarżącym pismem z dnia [...] października 2007 r. zawiadomił go, że przedmiotowa sprawa zostanie rozpatrzona w terminie do dnia [...] listopada 2007 r., a powodem przedłużenia terminu załatwienia sprawy jest wspomniany brak kontaktu ze skarżącym celem przeprowadzenia niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia czynności. W żadnym wypadku skutki działania wnioskodawcy utrudniające lub uniemożliwiające przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego nie mogą stanowić o opieszałości organu w załatwieniu sprawy. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż skarga Z. W. jako przedwczesna nie mogła zostać uwzględniona, co stanowi o braku podstaw do zobowiązania organu do wydania decyzji w oparciu o przepisy art. 149 ppsa. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji. O wynagrodzeniu adwokata z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 ppsa. Wysokość tego wynagrodzenia określono zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2002r., Nr 163, poz. 1348 ze zm.).