II SAB/Lu 86/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Jerzy Parchomiuk po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. O. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie usług opiekuńczych postanawia: odrzucić skargę. Pismem z [...] października 2019 r. R. O. (dalej jako: skarżąca) wniosła skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego "w związku z wniesieniem ponaglenia z dnia 19.IX.2019 r. na niezałatwienie przez Kolegium rzeczywistego przedmiotu ponaglenia z dnia 4.VII.2019 r.", którą to bezczynność zdaniem skarżącej potwierdziło samo Kolegium w postanowieniu z [...] września 2019 r., nr [...] W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu Kolegium zauważyło, że wskazanym w skardze postanowieniem z [...] września 2019 r., nr [...], w przedmiocie ponaglenia R. O. z [...] września 2019 r. na niezałatwienie przez Kolegium ponaglenia z [...] lipca 2019 r., dotyczącego bezczynności organu pierwszej instancji w sprawie przyznania usług opiekuńczych, Kolegium uznało ponaglenie za nieuzasadnione. W motywach uzasadnienia postanowienia Kolegium stwierdziło, że w przedmiotowej sprawie pismo strony z [...] lipca 2019 r. zatytułowane "ponaglenie" w części dotyczącej przyznania usług opiekuńczych z urzędu od dnia [...] lipca 2019 r. zostało uznane przez organ pomocy społecznej jako wniosek strony o wszczęcie postępowania w przedmiotowej sprawie. W związku z tym organ pismem z [...] lipca 2019 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie. Ponaglenie strony z [...] lipca 2019 r. Kolegium rozpoznało postanowieniem z [...] lipca 2019 r., uznając ponaglenie za nieuzasadnione. Z kolei postanowieniem z [...] września 2019 r. Kolegium uznało za nieuzasadnione kolejne ponaglenie strony z [...] sierpnia 2019 r. na niezałatwienie przez Kolegium jej ponaglenia z [...] lipca 2019 r.. Skarżąca pismem z [...] września 2019 r. wniosła kolejne ponaglenie w tej samej sprawie, na niezałatwienie jej ponaglenia z [...] lipca 2019 r., skierowanego do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. w przedmiocie bezczynności organu pierwszej instancji w sprawie przyznania usług opiekuńczych. Kolegium postanowieniem z [...] września 2019 r. uznało ponaglenie za nieuzasadnione. W tych realiach sprawy w ocenie Kolegium skarga na bezczynność nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ ponaglenie strony z [...] września 2019 r. Kolegium załatwiło w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania ponaglenia (art. 37 § 5 k.p.a.). Odnosząc się do zarzutu pozostawania w bezczynności polegającej na nierozpoznaniu ponaglenia z [...] lipca 2019 r., Kolegium uznało zarzut za nieuzasadniony, ponieważ rozpoznało ponaglenie postanowieniem z [...] lipca 2019 r., uznając ponaglenie na bezczynność organu pierwszej instancji za nieuzasadnione. Kolegium zauważyło przy tym, że skarżąca nie zgadza się z treścią postanowienia Kolegium z [...] września 2019 r., nr [...], które to postanowienie, wydane na podstawie art. 37 k.p.a., jest niezaskarżalne do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga podlega odrzuceniu ze względu na to, że jest niedopuszczalna. Należy przypomnieć, że działalność sądów administracyjnych polega na sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości poprzez kontrolę zgodności z prawem działań administracji publicznej (art. 184 Konstytucji RP, art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. z 2019 r., poz. 2167; art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli sądu są określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. lub przepisach odrębnych przejawy (formy) działalności organów administracji publicznej, w tym m.in. postanowienia wydawane w toku postępowania administracyjnego, ale wyłącznie te, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2). Art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. pozwala również na zaskarżenie bezczynności lub przewlekłości postępowania prowadzonego przez organ administracji publicznej, jeśli miał on zająć stanowisko w jednej z form prawnych określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Ponadto ustawodawca przewidział również możliwość zaskarżenia bezczynności lub przewlekle prowadzonego postępowania w sprawach dotyczących innych iż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a.). Z powyższych regulacji wynika, że skarga na bezczynność jest dopuszczalna wówczas, gdy żądane przez stronę skarżącą działanie miałoby przybrać formę decyzji administracyjnej; postanowienia, na które służy zażalenie, kończącego postępowanie lub rozstrzygającego sprawę co do istoty; innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w zakresie rozpoznania ponaglenia skarżącej na bezczynność organu I instancji (Dyrektora MOPR w L., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta L.) w sprawie przyznania usług opiekuńczych. Kolegium rozpoznało to ponaglenie postanowieniem z [...] września 2019 r. (znak: [...]), uznając je za bezzasadne. Ponieważ zainicjowane wniesieniem ponaglenia postępowanie wpadkowe, toczące się przed organem wyższej instancji (w rozpoznawanej sprawie – przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym) kończy się postanowieniem, na które nie służy zażalenie, w świetle wyżej przytoczonych regulacji art. 3 § 2 pkt 2, 8 i 9 p.p.s.a., należy uznać, że nie jest dopuszczalna zarówno skarga do sądu administracyjnego na postanowienie kończące to wpadkowe postepowanie, jak również nie jest dopuszczalna skarga na bezczynność czy też przewlekłość organu wyższego stopnia w zakresie rozpatrzenia ponaglenia. Nie oznacza to jednak pozbawienia jednostki środków ochrony prawnej. Ponaglenie do organu wyższego stopnia stanowi formalną przesłankę wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ I instancji (art. 53 § 2b p.p.s.a.). W związku z tym, po wniesieniu ponaglenia, stronie otwiera się droga do wniesienia ewentualnej skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłość postępowania organu I instancji w zakresie rozpoznania meritum sprawy. Obrazowo rzecz ujmując: ponaglenie i zainicjowane jego wniesieniem postępowanie wpadkowe przed organem wyższego stopnia jest wyłącznie środkiem do celu, a nie celem samym w sobie. Celem tym jest zaś zagwarantowanie stronie rozpoznania jej sprawy w postępowaniu administracyjnym w ustawowo określonym terminie i z przestrzeganiem zasady szybkości i prostoty postępowania (art. 12 k.p.a.). Kluczowa z punktu widzenia skutecznej ochrony prawnej jest zatem sądowa kontrola bezczynności (przewlekłości postępowania) organu I instancji, który rozstrzyga sprawę merytorycznie. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Skoro zatem rozstrzyganie tego rodzaju spraw nie wchodzi w zakres kognicji sądów administracyjnych, złożona skarga nie może być rozpoznana i podlega odrzuceniu na podstawie powołanego przepisu. Mając powyższe na uwadze należało orzec jak w sentencji postanowienia.