II SAB/Lu 87/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca),, Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 20 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy [...] w przedmiocie wniosku z dnia 16 kwietnia 2015 r. w sprawie zasiłku celowego oddala skargę. W dniu 21 maja 2015 r. Z. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjna w Lublinie na przewlekłe prowadzenie postępowanie przez Wójta Gminy w przedmiocie wniosku z dnia 16 kwietnia 2015 r. dotyczącego zasiłku celowego. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o oddalenie skargi. Organ w uzasadnieniu wskazał, że wnioskiem z dnia 16 kwietnia 2015 r. Z. W. wystąpił do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przyznanie zasiłku celowego. Pismami datowanymi na dzień 20 kwietnia 2015 r. Nr [...] i [...] Z. W. i T. W. zostali poinformowani przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej o terminie przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego w dniu 4 maja 2015 r. Korespondencję doręczono dnia 22 kwietnia 2015 r. W wyznaczonym dniu 4 maja 2015 r. pracownicy socjalni przeprowadzili aktualizację wywiadu środowiskowego. z żoną wnioskodawcy. Tego samego dnia Z. W. złożył pisma zatytułowane " uzupełnienie do aktualizacji wywiadu z dnia 4 maja 2015 r. Dnia 5 maja 2015 r. Kierownik wezwał Z. W. do sprecyzowania wniosku z dnia 16 kwietnia 2015 r. Dnia 6 i 11 maja 2015 r. Z. W. złożył wniosek o wyłączenie pracowników i kierownika. Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] i [...] odmówiono wyłączenia pracowników i kierownika. Następnie Z. W. i T. W. zostali poinformowani przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej o terminie kolejnej wizyty pracowników socjalnych w miejscu zamieszkania w dniu 28 maja 2015 r. (pisma doręczone w dniu 15 maja 2015 r.). Wobec będącego w trakcie postępowania wyjaśniającego Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] pismem z dnia 13 maja 2015 r. Nr [...] przedłużył termin załatwienia sprawy do dnia 15 czerwca 2015 r. Dnia 17 maja 2015 r, Z. W. złożył wniosek, zatytułowany "żądanie". Dnia 18 maja 2015 r. Z. W. złożył zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L.. Kierownik pismem z dnia 29 maja 2015 r. Nr [...] r. udzielił odpowiedzi. W wyznaczonym dniu 28 maja 2015 r. pracownicy socjalni w asyście funkcjonariuszy Policji przybyli w celu doprecyzowania aktualizacji wywiadu środowiskowego (w związku ze złożonym wnioskiem o wyłączenie pracowników). Wnioskodawcy Z. W. nie było w domu, a jego żona T. W. oświadczyła, że nie ma nic do dodania w sprawie wywiadu. Dnia 16 czerwca 2015 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] przedłużył termin załatwienia sprawy do dnia 15 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że Z. W. wnioskiem z dnia 16 kwietnia 2015 r. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przyznanie zasiłku celowego. Bezspornym jest również to, że do dnia wniesienia skargi (tj. do dnia 21 maja 2015 r., prezentata) organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Niemniej jednak zauważyć należy, że ostatecznie Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] pismem z dnia 16 czerwca 2015 r., nr [...] poinformował wnioskodawcę, że "z uwagi na skomplikowany charakter sprawy powstała obiektywna niemożność załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., stąd w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki przewidziane w art. 36 § 1 k.p.a." i na tej podstawie ustalił nowy termin załatwienia sprawy do dnia 15 lipca 2015 r. Przy czym należy zauważyć, że w dniu wniesienia skargi do Sądu termin ten jeszcze nie upłynął. Należy wskazać, że podstawą orzekania przez sąd administracyjny w sprawie skarg na bezczynność lub przewlekłość postępowania jest przepis art. 149 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) dalej p.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z § 2 art, 149 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W odniesieniu do skargi na przewlekłość wskazać należy, iż instytucja ta wprowadzona została do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2011 r., Nr [...], poz. 18 ze zm.). Pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania nie zostało zdefiniowane ustawowo. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwi sprawy w terminie nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 K.p.a., ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nie istotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Za postępowanie prowadzone przewlekle uznać należy postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (vide: J. P. Tamo, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz Wydanie 5, W. 2012, str. 44; J. Drachal J. Jagielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, W. 2011, str. 69-70). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym. Stwierdzenie, że w określonej dacie - a tą będzie data orzekania przez sąd administracyjny - można zakwalifikować postępowanie organu jako dotknięte przewlekłością jego prowadzenia, wymaga zbadania sprawy pod wieloma względami, dokonania oceny czynności procesowych, analizy faktów i okoliczności zależnych od działania organu i jego pracowników oraz stanu zastoju procesowego sprawy wynikającego zaniechania lub wadliwości działań podejmowanych przez strony lub innych uczestników postępowań (vide: J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz Wydanie 11, W. 2011, str. 238, także wyrok NSA z 13 sierpnia 2013 r. sygn. akt II OSK 549/13, wyrok NSA z dnia 7 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 34/13 - CBOSA). Dokonując oceny według powyżej przedstawionych kryteriów postępowania prowadzonego przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], stwierdzić należy, że organ ten w żadnym wypadku nie prowadził postępowania w sposób przewlekły. Nie ulega wątpliwości, że sprawa miała wyjątkowy charakter chociażby z tego powodu, że wnioskodawca na każdym etapie ustalania przez organ stanu faktycznego sprawy nie podejmował współpracy z organem, a wręcz utrudniał podjęcie jakichkolwiek działań przez niego (np. utrudniał przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego, tj. nie można było go zastać w domu, mimo wcześniejszego zawiadomienia o terminie wizyty pracowników socjalnych). Już ta okoliczność skutkowała trudnościami w zgromadzeniem dokumentów, na co zwracał uwagę organ informując wnioskodawcę o kolejnych terminach załatwienia sprawy (pismo z dnia 13 maja i 16 czerwca 2015 r.). Zdaniem sądu podejmowane działania i przedstawiony tok postępowania nie może być oceniany w kategoriach czynności zbędnych, względnie pozorujących gromadzenie materiału dowodowego. Należy bowiem wyjaśnić, że także składane przez Z. W. wnioski z dnia 6 i 11 maja 2015 r. o wyłączenie pracowników i kierownika organu, powodowały, że organ nie mógł załatwić wniosku skarżącego z dnia 16 kwietnia 2015 r. w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Stwierdzić należy zatem, że wszystkie czynności podejmowane przez organ pozostają ze sobą w czasowym związku, a mając na uwadze postawę wnioskodawcy w gromadzeniu materiału dowodowego nie można doszukiwać się opieszałości organu, której można byłoby przypisać cechę przewlekłości postępowania. Biorąc pod uwagę żądanie skargi oraz oceniając postępowanie organu - w ocenie sądu - należało skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalić.