II SAB/Lu 87/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący – sędzia WSA Bogusław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 12 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. H. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej - w zakresie sprzeciwu skarżącego od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SAB/Lu 87/16 Postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SAB/Lu 87/16 starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił J. H. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Referendarz ustalił, że skarżący na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy druk PPF wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał ponadto, że analiza oświadczeń złożonych przez skarżącego na druku PPF w sprawach o sygnaturach akt IV SAB/Wa 130/12 (data wniosku 18 października 2012 r.), II SA/Lu 911/13 (data wniosku 13 listopada 2013 r.), II SO/Lu 14/14 i II SO/15/14 (datowane na dzień 8 kwietnia 2014 r.) oraz wniosków złożonych w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 718/15 (z dnia 12 listopada i z dnia 9 lipca 2014 r.) wykazała, że na przestrzeni lat 2012 – 2016 skarżący uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy podawał niemal te same informacje dotyczące wysokości i rodzaju stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego. Zaliczał do nich wydatki związane z kosztami swojego leczenia w wysokości [...] złotych, koszty bieżących remontów w wysokości [...] złotych, koszt zakupu węgla i drzewa w kwocie [...]złotych – [...] złotych oraz koszt za media (zużycia wody, wywozu szamba, koszy zużycia gazu w butlach oraz zużycia energii elektrycznej) w łącznej wysokości [...] złotych miesięcznie. Ponadto zsumowanie wykazanych przez skarżącego w niniejszej sprawie miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego wykazało, że są one wyższe ([...]) od jego realnych miesięcznych dochodów ([...] złotych netto). Z tych powodów ustalenia wymagała wysokość stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego skarżącego. Jednak odpowiadając na wezwanie skarżący nie nadesłał tych dokumentów źródłowych, co w ocenie referendarza sądowego - uniemożliwiło dokonanie oceny tego, czy nie ma możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania bądź, czy poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego dla niego. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący wskazał, że referendarz sądowy nie dokonał oceny zgromadzonych w sprawie dokumentów, tylko powielił argumentację wskazaną w poprzednich rozstrzygnięciach z lat poprzednich. W ocenie skarżącego powołane przez referendarz orzecznictwo sądów administracyjnych nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie jest związane z tą sprawą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 P.p.s.a., w tym postanowienia w przedmiocie prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu, referendarz sądowy zasadnie uznał, że strona skarżąca nie wykazała tych przesłanek, pomimo, że w świetle powołanego przepisu to na niej, jako wnioskodawcy, spoczywał ten obowiązek. Należy bowiem podkreślić, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne, leży po jego stronie, zaś rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przez niego udowodnione (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2012, s. 618-619). Wnioskodawca powinien zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, na które powołał się w swym wniosku o przyznanie prawa pomocy. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości – co miało miejsce w niniejszej sprawie - strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie dokumenty źródłowe dotyczące swego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego w trybie art. 255 P.p.s.a. Niedopełnienie obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z akt sprawy wynika, że w rozpatrywanej sprawie referendarz sądowy wezwał skarżącego do złożenia dokumentów źródłowych wskazujących na wysokość stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego (np. faktur VAT, rachunków) za okres maj, czerwiec i lipiec 2016 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wskazał, że – w jego ocenie – nie ma przepisu prawa, który zobowiązywałby go do zbierania faktur i rachunków, a następnie przedkładania ich na wezwanie referendarzowi sądowemu. Wyjaśnił także, że nie prowadzi działalności gospodarczej i przeszedł dwa udary mózgu. Wobec tych ustaleń należy wskazać, że skarżący w rzeczywistości nie wykonał wezwania referendarza. Postępowanie skarżącego, w kontekście powyższego, należy ocenić jako uchylanie się od podania informacji niezbędnych dla wszechstronnej i właściwej oceny, czy sytuacja majątkowa wnioskodawcy w pełni odpowiada przesłankom wymienionym w art. 246 P.p.s.a. Podkreślić bowiem należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinna być stosowana tylko wobec osób, które w sposób przekonujący wykazały, że spełniają przesłanki do otrzymania pomocy. Do wykazania w sposób rzetelny swojej rzeczywistej sytuacji finansowej skarżący w tej sprawie nie dążył. Nie ma podstaw do uwzględnienia żądania osoby, która nie wykaże, że spełnia warunki do otrzymania wnioskowanego prawa pomocy. Zasadniczą więc kwestią jest, że wnioskodawca nie przedstawił niezbędnych informacji oraz dokumentów, które pozwoliłyby na ustalenie jego aktualnej i rzeczywistej sytuacji materialnej. Konkludując przyjąć należało, że sytuacji tak przedstawionej przez skarżącego nie można uznać za spójną, pełną i nie budzącą wątpliwości, co prowadzi do oceny, iż strona nie wykazała w sposób wiarygodny i rzetelny, że spełniła przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Z tych wszystkich względów Sąd orzekł, jak w postanowieniu.