II SAB/Lu 89/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Asesor sądowy Anna Ostrowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi T. K. i Z. K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie w przedmiocie wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę. T. K. i Z. K. (dalej: skarżący, strona) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie (dalej: SKO, Kolegium, organ) w przedmiocie rozpoznania zażalenia na postanowienie Wójta Gminy F. z dnia 18 marca 2024 r., znak: BROK.6331.2.2024.AS.4 o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla działek sąsiednich spowodowanej niewłaściwym zagospodarowaniem wody pochodzącej z drogi gminnej nr [...] w L. gm. L. i funkcjonowaniem przepustu pod tą drogą. W ocenie skarżących bezczynność SKO stanowi naruszenie : art. 12 § 1 w zw. z art. 35 §1-3 i art. 36 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 35 k.p.a. oraz art. 36 k.p.a. poprzez dopuszczenie się bezczynności polegającej na niedopełnieniu obowiązku załatwienia sprawy zarówno bez zbędnej zwłoki, jak i w ustawowym miesięcznym terminie oraz niepoinformowanie skarżących o przyczynach niezałatwienia w tym terminie. Skarżący wnieśli o: 1. zobowiązanie SKO na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do rozpatrzenia we wskazanym przez sąd terminie zażaleń skarżących z dnia 27 i 28 kwietnia 2024 r.; 2. stwierdzenie, że SKO dopuściło się bezczynności w niniejszej sprawie z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.; 4. rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Motywując skargę wskazano, że zażalenia skarżących w dniu 10 kwietnia 2024 r. wpłynęły do Kolegium i od tej daty rozpoczął się bieg terminu określony w art. 35 §3 k.p.a. Skarżący podkreślili także, że pismem z 17 maja 2024 r. wnieśli w trybie art. 37 k.p.a. ponaglenie spełniając wymóg formalny do wystąpienia ze skargą do sądu. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazali , że w terminie miesięcznym od daty wpływu ich zażaleń organ odwoławczy nie podjął żadnych czynności zmierzających do ich rozpatrzenia, jak również nie wykonał obowiązków sygnalizacyjnych wynikających z art. 36 k.p.a., co świadczy o jego bezczynności. W odpowiedzi na skargę Kolegium wyjaśniło, że faktycznie zażalenia skarżących wpłynęły do organu w dniu 10 kwietnia 2014 r., zaś pismem z dnia 17 maja 2024 r. skarżący złożyli ponaglenie dotyczące załatwienia w/w zażaleń. Postanowieniem z 22 maja 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżone postanowienie Wójta Gminy F. z 18 marca 2024 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. O tym fakcie Kolegium poinformowało skarżących pismem z 24 maja 2024 r. W związku z powyższym SKO wniosło o odrzucenie skargi ( z uwagi na wydanie decyzji), a w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku o oddalenie skargi. Mając na uwadze, że sprawa skarżących została rozstrzygnięta, w ocenie organu, żądanie zawarte w petitum skargi jest w chwili obecnej zbędne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."). W razie uwzględnienia skargi na bezczynność, sąd na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę (w tym także skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania) można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Nie budzi wątpliwości Sądu, że w okolicznościach badanej sprawy stosowny tryb został wyczerpany – skarżący w dniu 17 maja 2024 r. wnieśli ponaglenie. Skarga była więc dopuszczalna i podlegała rozpoznaniu. Przechodząc do oceny zasadności skargi kluczowym obowiązkiem Sądu było zbadanie, czy zarzucana w skardze bezczynność Kolegium rzeczywiście istniała – tak w dacie wniesienia skargi, jak i w dacie wyrokowania – a jeśli tak, to czy miała ona charakter rażący. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (a więc w terminie dodatkowym wyznaczonym przez organ). Organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności wówczas, gdy mimo istnienia ustawowego obowiązku, w prawnie ustalonym terminie, nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosowanej czynności. Z bezczynnością mamy więc do czynienia w sytuacji, gdy brak jest aktywności organu w danej sprawie, w tym również nie wywiązuje się on z obowiązku zawiadomienia strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i wyznaczenia nowego terminu jej rozpatrzenia. W konsekwencji przedmiotem skargi na bezczynność jest brak wydania określonego aktu w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Skarga taka stanowi środek prawny mający na celu ochronę praw jednostki poprzez przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego likwidację stanu opieszałości występującą po stronie organu. W myśl art. 35 § 1-3 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Organ administracji publicznej powinien niezwłocznie przystąpić do działań zmierzających do załatwienia sprawy. Jak wynika z akt administracyjnych w dniu 10 kwietnia 2024 r. do Kolegium zostały przekazane zażalenia strony z 28 marca 2024 r. na postanowienie Wójta Gminy F. z 18 marca 2024 r. Prezes Samorządowego Kolegium Odwoławczego zmierzając do rozpatrzenia ww. zażaleń w dniu 22 maja 2024 r. wyznaczył skład orzekający. W tej samej dacie organ odwoławczy rozpatrzył zażalenia skarżących i orzekł o uchyleniu postanowienia Wójta Gminy F. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. W ocenie Sądu postępowanie organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie świadczy o bezczynności. Wskazać należy również, że przed rozpoznaniem przez Sąd niniejszej sprawy postępowanie wywołane zażaleniami skarżących zostało zakończone . Mając na uwadze powołane wyżej okoliczności, Sąd uznał, że w sprawie nie miała miejsca bezczynność SKO, dlatego też na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę Podstawą rozpoznania skargi na posiedzeniu niejawnym był art. 119 pkt 4 p.p.s.a., który umożliwia zastosowanie tego trybu szczególnego w sprawie ze skargi na bezczynność organu lub przewlekłość postępowania.