II SAB/Lu 90/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia WSA Robert Hałabis, Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi Z. W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy w przedmiocie wniosku z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie usług opiekuńczych i dożywiania stwierdza, że postępowanie w sprawie było prowadzone w sposób przewlekły przy czym nie miało miejsca z rażącym naruszenia prawa. Z. W. złożył skargę na przewlekłość postępowania Wójta Gminy N. w zakresie rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2013 r. w sprawie usług opiekuńczych. Z akt sprawy wynika następujący przebieg postępowania w sprawie. Wniosek Z. W. o przyznanie usług opiekuńczych wpłynął do organu pierwszej instancji w dniu 6 listopada 2013 r. Zarówno Z. W., jak i jego żona T. W. pismami z dnia 7 listopada 2013 r. doręczonymi w dniu 8 listopada 2013 r. zostali poinformowani o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, wyznaczonym na 14 listopada 2013 r. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. organ odmówił uwzględnienia zawartego we wniosku z dnia 6 listopada 2013 r. żądania wyłączenia od udziału w postepowaniu pracowników socjalnych E. W. i H. L. Próba przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu 14 listopada 2013 r. zakończyła się niepowodzeniem, gdyż nikt nie otworzył drzwi mieszkania skarżącego. Pismem z dnia 18 listopada 2013 r., doręczonym w dniu 19 listopada 2013 r., organ wezwał Z. W. do przedłożenia niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy dokumentów. Kolejna próba przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, podjęta w dniu 28 listopada 2013 r., zakończyła się niepowodzeniem, gdyż ponownie nikt nie otworzył drzwi. Pismami z dnia 2 grudnia 2013 r. doręczonymi w dniu 4 grudnia 2013 r. skarżący oraz jego żona T. W. zostali poinformowani o kolejnym terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, wyznaczonym na 12 grudnia 2013 r. Pismem z dnia 5 grudnia 2013 r. organ przedłużył termin rozpoznania sprawy do dnia 7 stycznia 2014 r., o czym poinformował skarżącego. W dniu 10 grudnia do organu wpłynął wniosek skarżącego o wyłączenie od rozpoznania sprawy pracowników socjalnych, załatwiony postanowieniem z dnia 23 grudnia 2013 r. Próba przeprowadzenia wywiadu w dniu 12 grudnia 2013 r. zakończyła się niepowodzeniem, gdyż po raz kolejny nikt nie otworzył drzwi. Pismem z dnia 19 grudnia 2013 r. organ przedłużył termin załatwienia sprawy do dnia 19 stycznia 2014 r. Ponadto organ zawiadomił skarżącego i jego żonę T. W. o kolejnym terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, wyznaczonym na 27 grudnia 2013 r. Również ta próba przeprowadzenia wywiadu zakończyła się niepowodzeniem, gdyż ponownie nikt nie otworzył drzwi. Pismem z dnia 15 stycznia 2014 r., doręczonym w dniu 17 stycznia 2014 r., organ przedłużył termin załatwienia sprawy do dnia 31 stycznia 2014 r. z uwagi na duży wpływ spraw do organu i skomplikowany ich charakter. W dniu [...] stycznia 2014 r. organ pierwszej instancji wydał decyzję: znak [...] w przedmiocie wniosku z dnia [...] listopada 2013 r. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uznało za uzasadnione zażalenie Z. W. z dnia [...] stycznia 2014 r. na przewlekłość postępowania organu pierwszej instancji w sprawie wniosku skarżącego z [...] listopada 2013 r. i stwierdziło, że przewlekłość ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny w sprawie skargi na przewlekłość jest przepis art. 149 § 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zgodnie z którym sąd administracyjny, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do treści art. 12 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Wyrażona w tym przepisie zasada szybkości i wnikliwości postępowania została skonkretyzowana w art. 35 k.p.a., którego § 1 stanowi, że organy administracji publicznej zobowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, zaś § 3 określa terminy załatwiania spraw. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy, przy czym obowiązek ten istnieje również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.). W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 k.p.a., ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Za postępowanie prowadzone przewlekle uznać należy postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2012, s. 44; J. Drachal J. Jagielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, s. 69-70). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym. W rozpoznawanej sprawie zachodzą podstawy do stwierdzenia przewlekłości postępowania prowadzonego przez Wójta Gminy N. w przedmiocie wniosku Z. W. z dnia [...] listopada 2013 r. o przyznanie usług opiekuńczych. Organ pierwszej instancji uchybił bowiem terminowi załatwienia sprawy wynikającemu z art. 35 § 3 k.p.a., wydając decyzję w dniu [...] stycznia 2014 r. Niektóre czynności postępowania wykonywane były w sposób nieefektywny. W związku z tym, że organ otrzymał akta sprawy w dniu 6 listopada 2013 r., termin jej załatwienia upływał w dniu 6 grudnia 2013 r. Trzykrotne przedłużanie terminu rozpoznania sprawy było bezzasadne, gdyż nie ma ona skomplikowanego charakteru ani pod względem dowodowym, ani prawnym. Ponadto przedłużenie terminu załatwienia sprawy do dnia 19 stycznia 2014 r. było przedwczesne. Zważyć bowiem należy, że organ wystosował do skarżącego pismo informujące o przedłużeniu załatwienia sprawy do dnia 19 stycznia 2014 r. już w dniu 19 grudnia 2013 r., kiedy nie upłynął jeszcze termin załatwienia sprawy wyznaczony uprzednio na dzień 7 stycznia 2014 r. i nie było żadnych przeszkód do rozpoznania sprawy w tym terminie. Mając na uwadze powyższe, sąd, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a stwierdził, że postępowanie w sprawie było prowadzone w sposób przewlekły. Uwzględniając skargę na przewlekłość, sąd uznał jednocześnie, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że podejmowane przez organ pierwszej instancji czynności zmierzały w istocie do zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do rozpoznania sprawy. Nie bez znaczenia jest również, że strona skarżąca, która regularnie składa do organu pomocy społecznej liczne wnioski o przyznanie różnych form pomocy, nie wykazała w tej sprawie jakiejkolwiek chęci współdziałania z organem w wyjaśnieniu niezbędnych dla rozstrzygnięcia jej żądania okoliczności. Innymi słowy, organowi pierwszej instancji w niniejszej sprawie nie można zarzucić lekceważącego traktowania obowiązków nałożonych nań z mocy ustawy. W związku z powyższym sąd orzekł, jak w sentencji.