II SAB/Lu 96/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Asesor sądowy WSA Marcin Małek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2021 r. sprawy ze skargi H. S. na bezczynność Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w L. w przedmiocie zgłoszenia nieprawidłowego stosowania środków ochrony roślin oddala skargę. W dniu 9 sierpnia 2021 r., wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarga H. S. (dalej jako: "skarżący") na bezczynność Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w L. w sprawie zgłoszenia nieprawidłowego stosowania środków ochrony roślin. W sprawie miał miejsce następujący przebieg zdarzeń. Pismem z dnia 31 maja 2021 r. skarżący zgłosił do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w L. oddział w P. nieprawidłowe stosowane środków ochrony roślin przez D. S., na działce nr [...], skutkujące uszkodzeniem roślin sadowniczych. W dniu dokonania zgłoszenia, tj. 31 maja 2021r., pracownicy Inspekcji udali się na wskazane w złożonym piśmie miejsce, celem wykonania czynności kontrolnych. Z przeprowadzonych czynności sporządzono protokół oględzin (znak sprawy [...] z dnia [...] maja 2021 r.) oraz wykonano dokumentację fotograficzną. W trakcie oględzin posesji skarżącego stwierdzono na drzewach i krzewach owocowych przebarwienia liści (jasno żółte, bielejące). Według oświadczenia skarżącego przyczyną w/w uszkodzeń drzew i krzewów owocowych było zniesienie środka ochrony roślin, stosowanego na plantacji dyń, która graniczy z posesją skarżącego. W trakcie oględzin plantacji dyń zwrócono uwagę na ślady przejazdu kół ciągnika, ponadto stwierdzono, że chwasty rosnące w/w uprawie są zahamowane we wzroście, ich liście a nawet całe rośliny jasno żółte, bielejące. Podobne objawy wykazują rośliny rosnące na miedzy, która rozgranicza plantację dyń od plantacji rzepaku. W dniu 1 czerwca 2021 r., u osoby wskazanej w zgłoszeniu – D. S. - przeprowadzono kontrolę w zakresie stosowania środków ochrony roślin (protokół [...]). W trakcie kontroli na podstawie ewidencji zabiegów środkami ochrony roślin oraz oświadczenia kontrolowanego stwierdzono, że na przedmiotowej plantacji dyń w dniu 17 maja 2021 r. wykonano zabieg chwastobójczy środkami ochrony roślin - Comander 480 EC. Organ wyjaśnił, że w/w środek ochrony roślin nie posiada rejestracji w zakresie zwalczania chwastów w uprawie dyń, co stanowi naruszeniem art. 31 ust. 1 rozp. WE 1107/2009. Ponadto na podstawie przeprowadzonych oględzin stwierdzono, że wykonujący zabieg środkiem ochrony roślin w uprawie dyń naruszył art.35 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin, w zakresie zniesienia cieczy roboczej stosowanego środka ochrony roślin w uprawie dyń na obiekty niebędące celem zabiegu. W związku z powyższym za nieprzestrzeganie w/w przepisów, na stosującego środki ochrony roślin w uprawie dyń nałożono mandat karny w wysokości [...] zł, a także na podstawie art. 66 ustawy o środkach ochrony roślin w związku z art. 104 k.p.a. wydano wobec niego decyzję zakazującą wykonywania zabiegów z zastosowaniem środków ochrony roślin przeznaczonych dla użytkowników profesjonalnych. W dniu 9 sierpnia 2021 r. wpłynęła do Sądu skarga, w której skarżący zarzucił organowi bezczynność w zakresie interwencji w związku z dokonanym przez niego zgłoszeniem o nieprawidłowym stosowaniu środków ochrony roślin. W treści skargi, opisał sytuację rodzinną oraz przebieg wydarzeń z dnia 17 maja 2021r., w którym dokonano rozpylenia środka ochrony roślin na sąsiadującej z działką skarżącego plantacji dyń. Skarżący wskazał zastrzeżenia dotyczące przeprowadzonej w dniu 31 maja 2021r., kontroli oraz wyjaśnił, że poczynione przez organ czynności, w jego ocenie są niewystarczające. W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że wykonano wszystkie spoczywające na nim obowiązki i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta – w myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. – obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego artykułu. Stosownie zaś do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Odnosząc się w pierwszej kolejności do dopuszczalności skargi należy zauważyć, że zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W niniejszej sprawie określony w tym przepisie wymóg poprzedzenia skargi ponagleniem został przez skarżącego spełniony. Okoliczność tę potwierdza włączone do akt sprawy pismo skarżącego z dnia 27 lipca 2021r., skierowane do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w L. , w którym skarżący zarzucił nieprawidłowości w postępowaniu w sprawie jego zgłoszenia z dnia [...] maja 2021r. Nie budzi zatem wątpliwości, że skarżący przed wniesieniem skargi wyczerpał środki zaskarżenia służące mu w administracyjnym toku instancji, co czyni skargę dopuszczaną. Pojęcia bezczynności należy zdefiniować jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy. Z treści przywołanej definicji normatywnej należy wywieść, iż organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19 (publ. ONSAiWSA 2020/6/79, OSP 2021/1/5), uwzględniając treść art. 37 § 1 pkt 1 i zawarte w niej definicje bezczynności przyjąć należy, że skarga na bezczynność jest skargą na naruszający prawo stan postępowania administracyjnego, w którym mimo upływu określonego prawem terminu właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, rozstrzygnięcie nie zostało wydane, co skutkowało złożeniem ponaglenia. Przedmiotem sądowej kontroli w sprawie ze skargi na bezczynność nie jest zatem określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (zob. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 891/18, Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach). Stosownie więc do art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynność zachodzi, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. W okolicznościach niniejszej sprawy, skarżący zarzucił organowi bezczynność w zakresie postępowania ze zgłoszenia skarżącego z dnia 31 maja 2021r. w sprawie nieprawidłowego stosowania środków ochrony roślin na działce nr [...] w miejscowości G., gmina J.. Obowiązki osoby stosującej środki ochrony roślin są opisane w powołanej ustawie z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin, (tj. Dz. U. z 2020r. poz. 2097; dalej jako: "u.ś.o.r."). Najważniejsze regulacje mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa rolnika oraz otoczenia, dlatego ustawodawca przewidział karę za ich nieprzestrzeganie. Zgodnie z art. 76 ust. 1 pkt 18 u.ś.o.r., kto wykonuje zabiegi ochrony roślin z zastosowaniem środka ochrony roślin, który nie może być stosowany zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 lit. a, b i e rozporządzenia nr 1107/2009 - podlega karze grzywny. Karą tą jest grzywna od 20 do 5000 zł, wymierzana w trybie przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Wysokość grzywny ustalana jest indywidualnie według uznania organu ją nakładającego (wojewódzkich lub państwowych inspektorów ochrony roślin lub sądu), na podstawie oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu i z uwzględnieniem celów kary w zakresie społecznego oddziaływania oraz celów zapobiegawczych i wychowawczych wobec ukaranego. Ponadto, na podstawie art. 66 u.ś.o.r., Wojewódzki inspektor, w przypadku stwierdzenia rażącego naruszenia przepisów w zakresie stosowania środków ochrony roślin przez osobę, o której mowa w art. 41, zakazuje takiej osobie, w drodze decyzji, wykonywania czynności określonych odpowiednio w art. 25 ust. 3 pkt 1 lub 2, art. 41 lub art. 42 do czasu ukończenia szkolenia podstawowego w wymaganym zakresie oraz uzyskania zaświadczenia o ukończeniu tego szkolenia. Z akt sprawy wynika, że zarzuty skarżącego są bezpodstawne. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że organ niezwłocznie, bo jeszcze w dniu dokonania zgłoszenia, udał się na miejsce wskazane przez skarżącego w celu przeprowadzenia oględzin (v. protokół kontroli z dnia [...] maja 2021r., znak: [...]). Następnie w dniu 1 maja 2021r., przeprowadzono kontrolę u D. S. w zakresie stosowania środków ochrony roślin. W dniu 2 czerwca 2021r., organ skierował pismo do skarżącego, w którym opisano dotychczasowe ustalenia w sprawie, wymieniono nazwę zastosowanego środka oraz zawarto informację o nałożeniu mandatu na sprawcę wykroczenia. Dodatkowo w odpowiedzi na pismo skarżącego z dnia 27 lipca 2021r, organ w piśmie z dnia 3 sierpnia 2021r., wyjaśnił, że na podstawi art. 66 u.ś.o.r. wydano decyzję zakazującą D. S. stosowania środków ochrony roślin. Jak wynika z pisma organu z dnia 3 sierpnia 2021r. za stronę postępowania w tym postępowaniu uznano sprawcę wykroczenia - D. S., wobec którego trwało postępowanie w sprawie zastosowania zakazu wykonywania czynności do czasu ukończenia odpowiedniego szkolenia. Organ powołując się na art. 28 k.p.a. wskazał, że skarżący nie posiada interesu prawnego w tym postępowaniu, a zatem nie został uznany za stronę postępowania. Mając na uwadze powyższe, a jednocześnie odnosząc się do zarzutów skarżącego, Sąd wskazuje, że jeżeli skarżący ma wątpliwości do swojego statusu w postępowaniu w sprawie nałożenia zakazu na podst. art. 66 u.ś.o.r. to należy we właściwym przedmiotowo postępowaniu zwrócić się od organu w celu ustalenia, czy faktycznie status strony nie przysługuje skarżącemu. Sad w niniejszym postępowaniu, determinowanym przedmiotem skargi, nie jest kompetentny do orzekania w zakresie statusu skarżącego w odrębnym postępowaniu administracyjnym, dotyczącym nałożenia zakazu stosowania środków ochrony roślin w trybie art. 66 u.ś.o.r. Sprawa ta wykracza poza materię objętą niniejszym postępowaniem. Sąd ubocznie jedynie wskazuje, że treść art. 28 k.p.a. nie stanowi samoistnej normy prawnej dla wywodzenia przysługującego danej osobie przymiotu strony postępowania, ustalenie interesu lub obowiązku prawnego może nastąpić jedynie w związku z konkretną normą prawa materialnego. Szczególnego podkreślenia wymaga to, że interes prawny, stanowiący podstawę legitymacji procesowej w postępowaniu administracyjnym, musi być własny i niejako pierwotny, a nie pochodny - innymi słowy, rozstrzygnięcie musi bezpośrednio wpływać na sytuacją prawną odnośnego podmiotu, nie zaś za pośrednictwem sytuacji prawnej innego podmiotu. Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności zaistniałych w sprawę, w ocenie Sądu nie ma podstaw do uznania, że organ dopuścił się bezczynności, tym samym zarzut skarżącego w tym zakresie jest bezpodstawny. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.