II SO/Lu 15/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2024r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku T. W. o wymierzenie Wójtowi Gminy Niemce grzywny za nieprzekazanie do Sądu skargi z dnia 27 grudnia 2023 r. na bezczynność w sprawie wniosku z 27 października 2023 r. w przedmiocie usług opiekuńczych postanawia oddalić wniosek. T. W. (dalej także jako: skarżąca, wnioskodawczyni) w dniu 8 lipca 2024 r. (data stempla pocztowego) wniosła o wymierzenie Wójtowi Gminy Niemce (dalej także jako: Wójt) grzywny za nieprzekazanie do Sądu skargi z dnia 27 grudnia 2023 r. w przedmiocie bezczynności w sprawie jej wniosku datowanego na dzień 27 października 2023 r. (data wpływu do organu: 31 października r.). Ponadto wniosła o zasądzenie na jej rzecz 50% grzywny. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Niemce wniósł o jego oddalenie, wskazując, że skargę przekazał Sądowi 25 kwietnia 2024 r. Przedstawił obszernie przebieg postępowania w sprawie wniosków skarżącej zawartych w piśmie datowanym na 27 października 2023 r., z których jeden dotyczył zmiany decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie (dalej także jako: Kolegium), a drugi przyznania usług opiekuńczych, jeżeli nie nastąpi zmiana powyższej decyzji. Sąd ustalił, że skarga na bezczynność dotycząca wniosku z 27 października 2023 r. została zarejestrowana pod sygn. akt II SAB/Lu 73/24. W piśmie z 25 kwietnia 2024 r. w sprawie zarejestrowanej pod sygnaturą akt II SAB/Lu 73/24, Wójt wskazał m. in., że "olbrzymia ilość wniosków, ponagleń, skarg i innych pism T. W. [...] w znaczącej mierze zakłóca tok pracy pracowników wyznaczonych do rozpatrywania jej spraw". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Wniosek skarżącej podlega oddaleniu. W świetle art. 54 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, organ ten zaś obowiązany jest przekazać skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od daty jej wniesienia. Stosownie natomiast do art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do powyższego obowiązku, sąd – na wniosek skarżącego – może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Grzywna, o której mowa w art. 55 p.p.s.a., ma charakter mieszany tj. dyscyplinująco – restrykcyjny i jej celem jest nie tylko doprowadzenie do tego, aby organ przekazał sądowi administracyjnemu skargę wraz z aktami i swoim stanowiskiem, ale także aby poniósł sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Ponadto ma ona również funkcję prewencyjną, której celem jest zapobieżenie naruszeniom prawa w przyszłości. W przesłance wymierzenia grzywny, o której mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. – "niezastosowania się do obowiązków" mieści się nieprzekazanie skargi do sądu, ale także zwłoka w jej przekazaniu. Należy podkreślić, że możliwość wymierzenia grzywny za samą zwłokę w przekazaniu skargi sądowi nie oznacza, że sąd w każdym przypadku opóźnienia, ma obowiązek grzywnę wymierzyć. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie zwracano uwagę na fakultatywny charakter grzywny wymierzanej na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 24 maja 2022r., III OZ 314/22 i wskazane tam orzeczenia: postanowienia NSA z 12 września 2018 r., sygn. akt II OZ 821/18; z 15 listopada 2011, sygn. akt I OZ 841/11; z 30 marca 2011 r., sygn. akt II OZ 207/11). Sąd, rozpoznając wniosek o wymierzenie organowi grzywny, sprawdza nie tylko spełnienie ustawowej przesłanki, lecz bierze pod uwagę specyfikę i charakter okoliczności danej sprawy, w tym przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 31 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 274/09; z 24 marca 2021 r., sygn. akt II OZ 134/21). Zakres i forma działania sądu administracyjnego nie powinna bowiem wykraczać poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celu jakim jest sądowa kontrola wykonywania administracji publicznej (por. postanowienie NSA z 10 listopada 2016r., sygn. akt I OZ 1216/16). Działając w granicach uznania, Sąd rozpatrując wniosek skarżącej T. W. o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy Niemce, stwierdził, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd wziął pod uwagę wyjaśnienia organu dotyczące okoliczności sprawy oraz to, że skarga na bezczynność faktycznie została już przekazana. Sądowi wiadome jest z urzędu, że skarżąca inicjuje liczne postępowania, zarówno przed organami administracji publicznej, jak i przed sądami administracyjnymi obydwu instancji. Dominującym przedmiotem tych postępowań są świadczenia uzyskiwane w ramach pomocy społecznej oraz bezczynność organów w tych sprawach. Formułowane przez stronę żądania często dotyczą kwestii już rozstrzygniętych lub będących w toku. Pisma zwykle nie są formułowane w sposób jasny i niewzbudzający wątpliwości. Rzadko zawierają merytoryczną argumentację, co utrudnia ich interpretację, a więc i określenie celu, bądź interesu prawny, którego ochrony domaga się wnioskodawczyni. Sąd dostrzega, że skarżąca koncentruje się na lakonicznym krytykowaniu działania organu, podnosząc często argumenty wskazujące na bezprawne działanie organów. Stanowiska swojego nawet nie uprawdopodabnia. Często także jedno pismo dotyczy kilku spraw lub zawiera wiele wniosków, co wymaga pogłębionej analizy. Nie ulega zatem żadnej wątpliwości, że rozpoznawanie licznych spraw wnioskodawczyni wymaga dużego zaangażowania organizacyjnego, jaki wiąże się ze znacznym obciążeniem pracowników organu. Wskazane przez Wójta trudności w rozpatrywaniu skarg i wniosków wnioskodawczyni są prawdopodobne. Wymaga podkreślenia, że działania wnioskodawczyni noszą znamiona nadużycia prawa, rozumianego jako podejmowanie takich działań, które co prawda są przez prawo dozwolone, jednakże skorzystanie z nich odbywa się dla celów innych niż przewidziane przez ustawodawcę. Każde prawo podmiotowe, w tym prawo do sądu, przyznane jest przez normę prawną w celu ochrony interesów uprawnionego. Prawo to powinno być wykonywane zgodnie z celem, ze względu na który zostało przyznane, a jeśli ta przesłanka nie jest spełniona nie może zasługiwać na ochronę. W świetle tych rozważań należy stwierdzić, że wymaga dokonania oceny działanie podmiotu, który wszczyna szereg postępowań sądowych w celu innym, niż ochrona swoich praw, co charakteryzuje większość postępowań inicjowanych przez wnioskodawczynię przed tutejszym Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. W niniejszej sprawie determinujące znaczenie ma fakt, że skarga z 27 grudnia 2023 r. została sformułowana w niezwykle zawiły sposób. Jest to skarga na bezczynność i przewlekłość Wójta Gminy Niemce "w przedmiocie usług opiekuńczych" i odnosi się do równie niejasno sformułowanego wniosku z 27 października 2023 r., w którym skarżąca wniosła o: (1.) zmianę decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 23 maja 2023 r. i (2.) "o usługi opiekuńcze zwykłe, jeżeli nastąpi odmowa zmiany wg punktu 1". Tok wywodu jest chaotyczny i częściowo niezrozumiały, a stanowisko strony trudne do odtworzenia. Logika wywodu jest znacznie zaburzona. Nie można przy tym tracić z pola widzenia, że organy mają obowiązek badać rzeczywiste intencje wnioskodawcy, a nie sam tytuł, czy nawet literalne brzmienie pisma. Wszystkie te okoliczności nie zwalniają organu z obowiązku przekazania każdej skargi w ustawowym terminie. Niewątpliwie jednak doniosłe znaczenie ma okoliczność, że załatwianie spraw skarżącej wymaga znacznego zaangażowania pracowników organu, ponadstandardowego nakładu pracy i koncentracji – co Sąd sam dostrzega na podstawie przekazywanych przez organ akt administracyjnych. Należy zwrócić uwagę także drugi istotny aspekt sprawy. Skarga, której dotyczy wniosek została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie 26 kwietnia 2024 r. (wpłynęła do sądu 30 kwietnia 2024 r.) i została zarejestrowana pod sygnaturą akt II SAB/Lu 73/24. Pierwsze pismo w tej sprawie strona odebrała 15 maja 2024 r. (k. 11 akt sądowych II SAB/Lu 73/24). Natomiast wniosek o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie skargi do sądu skarżąca wniosła 8 lipca 2024 r. (k. 5 akt sądowych II SO/Lu 15/24). Oznacza to, że skarżąca składając wniosek o wymierzenie grzywny niemal od dwóch miesięcy miała wiedzę o przekazaniu skargi do Sądu. Wymaga również podkreślenia, że skarżąca, składając wniosek w niniejszej sprawie, oczekiwała przyznania na jej rzecz 50% grzywny. Stanowisko to potwierdza tezę, że skarżąca nie dąży do zdyscyplinowania organu, a jedynie realizuje partykularny interes, niezwiązany z prawem do sądu. Sąd uwzględnił również okoliczność, że organ – przy nader dużej liczbie skarg wnoszonych przez skarżącą – z wyjątkami (jak w niniejszej sprawie) realizuje prawidłowo obowiązek przekazywania skarg do sądu w ustawowym terminie. Nie istnieje zatem realne niebezpieczeństwo, że błąd organu, który pojawił się w rozpoznawanej sprawie, stanie się przyczynkiem do ukształtowania praktyki naruszania przez organ terminu przekazania skarg do sądu. W świetle tych okoliczności nie ma uzasadnionych podstaw do wymierzenia organowi kary grzywny za niedochowanie terminu przekazania skargi. Nie przemawiają za tym ani cele prewencyjne, ani represyjne. Z tych względów Sąd postanowił oddalić wniosek skarżącej.