II SO/Lu 2/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Grymuza po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. B. o wymierzenie grzywny [...] za nieprzekazanie do sądu skargi postanawia I. wymierzyć Inne grzywnę w wysokości 200 (dwieście) złotych; II. zasądzić od Inne na rzecz M. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. M. B. (dalej także jako: "wnioskodawca") złożyła w dniu 26 stycznia 2023 r. (poprzez ePUAP) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosek o wymierzenie, na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259; dalej jako: "p.p.s.a.") Dyrektorowi Muzeum [...] (dalej także jako: "organ" lub "Dyrektor Muzeum") grzywny za nieprzekazanie ww. Sądowi skargi na bezczynność tego organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Wnioskodawczyni wskazała, że w dniu 15 listopada 2022 r., (za pomocą platformy ePUAP) złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, za pośrednictwem organu, skargę na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, jednak dotychczas nie została ona przekazana do sądu. Wyjaśniła, że wniosek inicjujący postępowanie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej został złożony do Dyrektora Muzeum w dniu 20 października 2022 r. (ePUAP). Pomimo wystosowania w dniu 20 grudnia 2022 r., ponaglenia wniosek do dzisiaj pozostał bez odpowiedzi. W odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny, Dyrektor Muzeum wskazała, że nie kwestionuje iż jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej oraz, że wnioskowane informacje stanowią informację publiczną. Wyjaśniła przy tym, że zaniechanie ustawowemu obowiązkowi udostępnienia informacji publicznej oraz przekazania skargi na bezczynność organu do sądu, nastąpiło z uwagi na brak wiedzy o fakcie złożenia przez wnioskodawczynię zarówno wniosku o udostępnienie informacji publicznej jak i skargi. O złożeniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej jak również skargi do Sądu na bezczynność, organ dowiedział się w dniu 10 lutego 2023 r., kiedy doręczono mu pismo z Sądu wraz z odpisem wniosku o wymierzenie grzywny. Wyjaśniła, że w dniu 28 stycznia 2022 r., firma zewnętrzna wykonała dla Muzeum usługę zainstalowania podpisu elektronicznego i czytnika Centrum oraz połączenia z platformą ePUAP. W dniu 10 lutego 2023r., w związku z otrzymanym z Sądu pismem, dokonano sprawdzenia skrzynki pocztowej dyrektora Muzeum na platformie ePUAP, jednak nie wyświetlały się żadne wiadomości. Dostęp do skrzynki miał również upoważniony pracownik, jednak nie przekazał Dyrektorowi informacji o nadesłanych przez wnioskodawczynię wiadomościach. W dniu 14 lutego 2023 r., ustalono, że na koncie poczty elektronicznej Dyrektora Muzeum nie wyświetlają się żadne wiadomości, z uwagi na brak powiązania konta Dyrektora Muzeum z kontem muzealnym. Z uwagi na powyższe okoliczności Dyrektor Muzeum wniosła o oddalenie wniosku o wymierzenie grzywny. Dodała, że zgodnie z § 17 statutu Muzeum przychody z działalności gospodarczej muzeum są przeznaczane na finansowanie działalności statutowej, w związku z czym wymierzenie grzywny również będzie miało wpływ na działalność statutową organu. Ponadto, pomimo, że Muzeum w świetle ustawy o dostępie do informacji publicznej jest zobowiązane do jej udostępnienia, to jednak nie można go traktować jako zwykłego organu, czy tez jednostki organizacyjnej, która wykonuje swoje zadania za pośrednictwem kontaktu z interesantami. Muzeum nie załatwia indywidualnych spraw z zakresu swojej działalności, a pisma składane za pośrednictwem platformy ePUAP są rzadkością i należy je traktować w formie wyjątku, a nie zasady. W związku z powyższym, Dyrektor Muzeum wyjaśniła, że "nawet nie wiedziała, że nie jest podłączona do skrzynki ePUAP". Końcowo Dyrektor wyjaśniła, że "podjęła niezbędne kroki w celu wyjaśniania sprawy i "podpięła" się do skrzynki ePUAP, dzięki czemu już zawsze będzie miała do niej dostęp." Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniosek jest zasadny, albowiem Dyrektor Muzeum nie przekazała do sądu skargi M. B. z dnia 15 listopada 2022 r. na bezczynność organu w sprawie wniosku z dnia 20 października 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej. Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Skargę w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu. Przepis art. 49a stosuje się odpowiednio. Stosownie zaś do treści § 2 cytowanego artykułu, organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Należy przy tym zaznaczyć, że w przypadku skarg składanych w sprawach o udostępnienie informacji publicznej na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r., o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 902, ze zm; dalej jako: "u.d.i.p.") trzydziestodniowy termin na wykonanie przez organ obowiązku, o którym mowa w powyższym przepisie, został skrócony przez ustawodawcę do 15 dni, o czym stanowi przepis szczególny art. 21 pkt 1 u.d.i.p. W myśl zaś art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 tej ustawy, czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Ratio legis komentowanej normy jest zabezpieczenie sfery praw i interesów skarżącego przed dezorganizowaniem postępowania sądowoadministracyjnego przez organ administracji publicznej (zob. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2019, s. 385). Przewidziany w art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązek terminowego przekazania Sądowi skargi, akt sprawy i odpowiedzi na skargę ma charakter bezwzględny. Chodzi tu o przekazanie wszystkich akt sprawy, koniecznych wszak do jej rozpoznania, a więc kompletnych, uporządkowanych, ponumerowanych, opisanych, odpowiednio połączonych. Niepełne, choćby w niewielkiej części, niewykonanie dyspozycji wskazanego przepisu pozostaje naruszeniem obowiązku z niego wynikającego, uzasadniającym wymierzenie grzywny (por. W. Sawczyn, Środki dyscyplinowania administracji publicznej w prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2010, s. 207; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, jw., s. 328). W konsekwencji organ, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, musi w taki sposób wykonać nałożony na niego obowiązek przekazania powyższych dokumentów sądowi administracyjnemu, aby w sytuacji, gdy skarżący skorzysta z przyznanego mu na mocy art. 55 § 1 p.p.s.a. uprawnienia, móc skutecznie udowodnić dochowanie ustawowego terminu i wypełnienie dyspozycji art. 54 § 2 p.p.s.a. Wspomnieć także należy, że grzywna, o której mowa w powołanym wyżej przepisie, ma charakter mieszany: dyscyplinująco-restrykcyjno-prewencyjny. Jest to zatem środek, którego zastosowanie ma doprowadzić do wykonania przez organ obowiązku z art. 54 § 1 p.p.s.a., jednakże wyłączną, materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest niewypełnienie tego obowiązku w terminie przewidzianym w tym przepisie (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2006 r. o sygn. akt II OSK 1024/06, publ. "Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych", 2006, Nr 6, poz. 156). Zabezpiecza on konstytucyjne prawo jednostki do rozpoznania jej sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), do czego konieczne jest otrzymanie przez sąd skargi wraz z wszystkimi, uporządkowanymi aktami sprawy. Podkreślenia wymaga zatem, że dla wymierzenia grzywny nie mają znaczenia powody nieprzekazania przez organ skargi, wraz z aktami sprawy, sądowi administracyjnemu (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2012 r. o sygn. akt I OZ 868/12, publ. LEX nr 1239526; post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2011 r. o sygn. akt I OZ 597/11, publ. LEX nr 896315). W tym wymiarze mieści się represyjność wskazanego środka prawnego, służąca także zapobieżeniu powtarzaniu się podobnych uchybień w przyszłości. W danej sprawie może być on przy tym wymierzany wielokrotnie, aż do ostatecznego, zupełnego, pełnego usunięcia przez organ stanu naruszenia dyspozycji art. 54 § 1 i 2 p.p.s.a. (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2012 r. o sygn. akt I OZ 418/12, publ. "Orzecznictwo Sądów Polskich" 2013, nr 7-8, poz. 75). Nadto, oprócz funkcji dyscyplinująco-restrykcyjnej, grzywna taka pełni również rolę prewencyjną, albowiem służy zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości (zob. uchwała NSA z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09, publ. ONSA/WSA 2010/1/2). Rozpoznając wniosek o wymierzenie grzywny sąd winien zatem ocenić wszystkie istotne okoliczności sprawy, a nie tylko fakt, że do jego naruszenia w ogóle doszło. Do takich okoliczności należy zaliczyć czas jaki upłynął od wniesienia skargi i przyczyny niewykonania wspomnianego obowiązku w terminie, a także czy zobowiązany przed rozpatrzeniem wniosku obowiązek ten wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Te ostatnie względy nie uwalniają jednak - jak wspomniano o tym wyżej - od konsekwencji, o jakich stanowi art. 55 § 1 p.p.s.a. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że wnioskodawczyni w dniu 15 listopada 2022 r. wniosła do Sądu za pośrednictwem Dyrektora Muzeum, skargę na bezczynność tego organu w zakresie nierozpatrzenia wniosku z dnia 20 października 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej. Sąd z urzędu powziął wiadomość, że przekazanie powyższej skargi do Sądu nastąpiło dopiero w dniu 20 lutego 2023 r. w formie dokumentu elektronicznego, za pośrednictwem platformy ePUAP. Skarga został oznaczona sygn. akt II SAB/Lu 30/23. Powyższe ustalenia potwierdzają zatem, że organ przekroczył termin do przekazania skargi, który - w myśl art. 21 pkt 1 u.d.i.p. upływał z dniem 6 grudnia 2022 r. Okres zwłoki w przekazaniu skargi wyniósł w tym wypadku 11 tygodni, co w przewidzianego na przekazanie skargi. Wniosek o wymierzenie grzywny Dyrektor Muzem za nieprzekazanie skargi do sądu jest zatem zasadny. Zgodnie bowiem z art. 54 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 u.d.i.p., przedmiotowa skarga powinna zostać przekazana do tut. Sądu w terminie 21 dni od dnia jej otrzymania. Nie ma przy tym znaczenia argumentacja Dyrektor Muzeum, że "nie wiedziała, że nie jest podłączona do skrzynki ePUAP". Dyrektor Muzeum jest podmiotem publicznym w rozumieniu ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2017 r. poz. 570; dalej jako "ustawa"), wykonującym zadania publiczne. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 pkt 7 ustawy, przepisy powołanego aktu stosuje się m.in. do realizujących zadania publiczne określonych przez ustawy państwowych lub samorządowych osób prawnych utworzonych na podstawie odrębnych ustaw w celu realizacji zadań publicznych, dalej podmiotów publicznych. W związku z powyższym podanie przez organ do powszechnej wiadomości adresu poczty elektronicznej należy w związku z tym traktować jako zobowiązanie, że wiadomości wysłane na ten adres będą odbierane. Do obowiązków organu administracji publicznej, jak też innych podmiotów wykonujących zadania publiczne, należy taka konfiguracja poczty elektronicznej oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (por. postanowienie NSA z 10 września 2015 r., I OSK 1968/15, CBOSA). Jednostka ma bowiem prawo działać w zaufaniu do podmiotu podającego publicznie adres i oczekiwać, że skoro podany zostaje do publicznej wiadomości adres poczty elektronicznej, to kierowana na ten adres poczta będzie odbierana. Odmienne zapatrywanie czyniłoby w praktyce prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej iluzorycznym (por. postanowienie NSA z 10 września 2015 r., I OSK 1968/15, CBOSA). Skoro nie budzi wątpliwości, że wnioskodawczyni przesłała wniosek na adres poczty elektronicznej podanej przez Dyrektora Muzeum do publicznej wiadomości, jako adres do korespondencji, to wiadomość zawierająca wniosek dotarła do adresata w dacie jej wysłania. Problemy techniczne organu – brak połączenia z Internetem czy też nieprawidłowa konfiguracja konta na skrzynce pocztowej - nie mogą być uznane za obiektywne przyczyny nieudzielenia informacji w terminie. Z tych względów wniosek o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 1 pkt 6 p.p.s.a., należało uznać za zasadny. Ustalając wysokość grzywny Sąd miął na względzie opisaną wyżej skalę uchybienia organu, a także wyjaśnienia przedstawione przez organ. Jednakże dodatkowo dostrzec należy, że sąd administracyjny - rozważając zasadność grzywny i miarkując jej wysokość – zwraca także uwagę na takie okoliczności, jak m.in. charakter, pozycję i sytuację organu administracji; przykład, jaki postępowanie tego organu daje innym; wagę uchybienia w świetle standardów państwa prawnego; potrzebę kształtowania autorytetu wymiaru sprawiedliwości w optyce organów; a wreszcie i to, czy wnioskujący o wymierzenie grzywny będzie mógł mieć obiektywne poczucie, że wymierzona grzywna i związana z nią dolegliwość dla organu jest proporcjonalna do negatywnych konsekwencji, jakie wnioskującemu o wymierzenie grzywny przyniosło niedopełnienie przez organ dyspozycji art. 54 § 2 p.p.s.a., a więc, czy grzywna spełni wymogi sprawiedliwości naprawczej. Mając na uwadze tą okoliczność Sąd uznał, że w realiach niniejszej sprawy grzywna w wysokości 200 złotych będzie adekwatna do skali stwierdzonego naruszenia prawa, a przy tym wystarczająca dla osiągnięcia tak jej dyscyplinującego i represyjnego, jak i prewencyjnego celu. Podkreślić należy, że orzeczona kwota grzywny mieści się w granicach wyznaczonych przepisem art. 154 § 1 pkt 6 p.p.s.a. O zwrocie na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania, które w niniejszej sprawie ograniczyły się do uiszczonego wpisu od wniosku w kwocie 100 zł, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Z tych względów orzeczono jak w sentencji.