II SO/Lu 2/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku T. W. o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy Niemce za nieprzekazanie w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargi T. W. na bezczynność Wójta Gminy Niemce w przedmiocie wykonania decyzji w sprawie usług opiekuńczych postanawia: wymierzyć Wójtowi Gminy Niemce grzywnę w wysokości 100 (sto) złotych za nieprzekazanie do Sądu skargi w terminie. W piśmie z 27 stycznia 2023 r. T. W. (dalej jako: wnioskodawczyni) wystąpiła z wnioskiem o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy Niemce za nieprzekazanie do Sądu jej skargi na bezczynność organu w przedmiocie wykonania decyzji w sprawie usług opiekuńczych. Wnioskodawczyni zażądała wymierzenia organowi grzywny. Do wniosku dołączyła skargę na bezczynność, datowaną na 15 września 2023 r. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Niemce wyjaśnił, że organ mylnie uznał, iż zachodzi tożsamość sprawy niniejszej i będącej przedmiotem rozpoznawania Sądu sprawy oznaczonej sygnaturą II SAB/Lu 55/22. Organ podniósł, że wnioskodawczyni "regularnie i świadomie zakłóca kolejność instancyjną, kierując do Urzędu Gminy setki wniosków, ponagleń i skarg do organu w przedmiocie pomocy społecznej". W związku z tym organ zwrócił się o ewentualne odstąpienie od wymierzenia grzywny za nieprzekazanie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1654, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. (art. 54 § 2 p.p.s.a). Zgodnie z art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że skarga T. W. na bezczynność Wójta Gminy Niemce w przedmiocie wykonania decyzji w sprawie usług opiekuńczych wpłynęła do organu w dniu 15 września 2023 r. (prezentata urzędu z datownikiem na kopii skargi znajdującej się w aktach). Bezspornie również organ nie przekazał skargi do sądu w ustawowym, 30-dniowym terminie. Skarga została przekazana do sądu w lutym 2024 r. i aktualnie jest zarejestrowana pod sygn. II SAB/Lu 28/24. Organ bezsprzecznie nie dopełnił zatem obowiązku przekazania skargi w ustawowym terminie, co zresztą potwierdza w odpowiedzi na skargę. Niewykonanie obowiązku przekazania skargi do sądu w ustawowym terminie jest wystarczającą przesłanką do wymierzenia organowi grzywny. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest już pogląd, że grzywna, o jakiej mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter dyscyplinująco-restrykcyjny (por. przykładowo postanowienia NSA z 17 kwietnia 2013 r., I OZ 232/13; z 25 kwietnia 2013 r., I OZ 278/13; z 12 lutego 2014 r., I OZ 72/14; z 6 marca 2014 r., I OZ 141/14; z 22 lipca 2014 r., I OZ 489/14; z 23 września 2014 r., I OZ 759/14). Ma służyć nie tylko zmuszeniu organu do wykonania ciążącego na nim obowiązku przekazania skargi do sądu, ale także napiętnowania już popełnionych zaniedbań w tym zakresie, tak aby nie powtarzały się one w przyszłości. Płynie z tego dalsza konkluzja, że przekazanie skargi z opóźnieniem nie czyni wniosku o wymierzenie organowi grzywny bezprzedmiotowym. Argumentacja organu w odpowiedzi na skargę jest o tyle zasadna, że przedmiot skargi T. W. z 15 września 2023 r., która nie została przekazana w ustawowym terminie do sądu w pewnej mierze pokrywa się z przedmiotem skargi T. W. z 7 kwietnia 2022 r., przekazanej przez organ prawidłowo, zarejestrowanej w sądzie pod sygn. II SAB/Lu 55/22. Zbieżność dotyczy żądań wykonania usług opiekuńczych ustalonych decyzją Wójta Gminy Niemce z 11 stycznia 2021 r. (znak: OPS 4530/1/2021), utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 16 kwietnia 2021 r. (znak: SKO.41/344/OS/2021). Skarga na bezczynność w sprawie II SAB/Lu 55/22 (w której wydano już prawomocny wyrok Sądu) ma jednak szerszy zakres przedmiotowy – chodzi także o usługi opiekuńcze przyznane innymi decyzjami. W jakimś stopniu uzasadniona wątpliwość organu, co do potencjalnej zbieżności przedmiotów skarg, nie rzutuje jednak na realizację przez organ obowiązku przekazania skargi do sądu w ustawowym terminie. Potencjalna zbieżność przedmiotów skarg to problem dopuszczalności skargi (późniejszej), ale oceny dopuszczalności skargi dokonuje sąd administracyjny, a nie organ. Innymi słowy, z oczywistych względów, organ ma obowiązek przekazać skargę do sądu administracyjnego, nawet jeśli stoi na stanowisku, że jest ona niedopuszczalna, czy też że pokrywa się pod względem przedmiotu ze skargą wniesioną wcześniej. Oczywiście sądowi z urzędu znany jest fakt, że skarżąca składa bardzo dużą liczbę skarg do sądu administracyjnego w różnych sprawach dotyczących generalnie świadczeń z pomocy społecznej. Niestety taki charakter działań skarżącej, mogący mieć znamiona nadużywania prawa do skargi czy mówiąc ostrzej – swoistego pieniactwa procesowego, również nie zwalnia organu z obowiązku przekazywania wszystkich tych licznych skarg w ustawowym terminie. Okoliczności powoływane przez organ w odpowiedzi na skargę nie mogą zatem stanowić przesłanki zwalniającej sąd z obowiązku wymierzenia grzywny wobec oczywistego faktu naruszenia przez organ art. 54 § 2 p.p.s.a., są jednak istotne w perspektywie wymiaru grzywny orzekanej przez sąd. W zakresie wymiaru grzywny ustawodawca nie wskazał konkretnych dyrektyw orzekania, poza górną jej granicą - dziesięciokrotność przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim. Jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu 17 stycznia 2014 r. (I OZ 1259/13), sąd administracyjny - rozważając zasadność grzywny i miarkując jej wysokość - może brać pod uwagę takie okoliczności, jak m.in. charakter, pozycję i sytuację organu administracji; przykład, jaki postępowanie tego organu daje innym; wagę uchybienia w świetle standardów państwa prawnego; potrzebę kształtowania autorytetu wymiaru sprawiedliwości w optyce organów; a wreszcie i to, czy wnioskujący o wymierzenie grzywny będzie mógł mieć obiektywne poczucie, że wymierzona grzywna i związana z nią dolegliwość dla organu jest proporcjonalna do negatywnych konsekwencji, jakie wnioskującemu o wymierzenie grzywny przyniosło niedopełnienie przez organ dyspozycji art. 54 § 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie zasadne jest wymierzenie organowi grzywny w symbolicznej w istocie kwocie 100 zł. Sąd określając wymiar grzywny wziął pod uwagę fakt, że skarga, choć z opóźnieniem została jednak przekazana do sądu. Sąd uwzględnił również okoliczność, że organ – przy nader dużej liczbie skarg wnoszonych przez skarżącą – z nielicznymi wyjątkami (jak w niniejszej sprawie) realizuje prawidłowo obowiązek przekazywania skarg do sądu w ustawowym terminie. Nie istnieje zatem żadne realne niebezpieczeństwo, że błąd organu, który pojawił się w rozpoznawanej sprawie, stanie się przyczynkiem do pojawienia się praktyki naruszania przez organ obowiązku przekazywania skargi do sądu. W tej sytuacji grzywna będzie realizować wyłącznie funkcję represyjną, a zatem w ocenie Sądu będzie miała wymiar symboliczny, gdyż nie będzie już służyła ochronie konkretnych naruszonych interesów, lecz będzie miała na celu podkreślenie nieprawidłowego działania organu, choć podjętego na skutek błędu, a nie celowego dążenia do zablokowania skarżącej drogi sądowej ochrony jej praw. W ocenie Sądu wymiar grzywny w symbolicznej kwocie 100 zł, wraz z argumentacją wskazaną w niniejszym postanowieniu, wykazującą błąd organu, w zupełności zrealizuje powyższy cel. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia. Pomimo uwzględnienia wniosku sąd nie orzekł na rzecz wnioskodawczyni zwrotu kosztów postępowania, gdyż takiego żądania nie zawarto we wniosku, poza tym, ze względu na przedmiot sprawy, wnioskodawczyni korzystała z ustawowego zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.).