II SO/Lu 42/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego J. B. o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie z wniosku T. W. o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w L. za nieprzekazanie skargi sądowi p o s ta n a w i a odmówić przyznania radcy prawnemu J. B. kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem z dnia 24 lipca 2014 r. ustanowiono dla skarżącej radcę prawnego, którego Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w L. wyznaczyła w osobie J. B.. Następnie postanowieniem z dnia 24 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił wniosek skarżącej o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie skargi sądowi. Odpis tego postanowienie doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 15 października 2014 r. (k. 34 akt sprawy). W dniu 14 listopada 2014 r. pełnomocnik strony skarżącej złożył pismo stanowiące opinię prawną o braku podstaw do złożenia skargi kasacyjnej od tego rozstrzygnięcia. W piśmie tym zawarł wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz oświadczenie, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż stosownie do treści art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), ustanowiony z urzędu radca prawny ma prawo do wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Bezspornym przy tym jest, iż do czynności, o których mowa w tym przepisie, należy także sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Stosownie bowiem do § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490), dalej jako "rozporządzenie", stawki w postępowaniu przed sądami administracyjnymi obejmują także stawkę za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Wskazać jednak należy, iż za opinię prawną o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej należy uznać rozwinięte stanowisko pełnomocnika strony, wyrażone na piśmie, zawierające ocenę prawną danego stanu faktycznego, sporządzone w oparciu o posiadaną wiedzę i doświadczenie. Przedmiotową opinię sporządza pełnomocnik strony w oparciu o otrzymany odpis uzasadnienia zapadłego rozstrzygnięcia, w którym sąd przedstawia stan faktyczny sprawy, stanowisko skarżącego, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W wypadku gdy ustanowiony pełnomocnik nie zgadza się z rozstrzygnięciem sądu, po uzgodnieniu stanowiska z mocodawcą ma prawo do zaskarżenia orzeczenia poprzez złożenie właściwego dla danego rozstrzygnięcia środka zaskarżenia. W innym wypadku powinien złożyć opinię o braku podstaw do jego wniesienia. W związku z tym kluczową kwestią do podjęcia właściwych działań w sprawie jest znajomość środków zaskarżenia przysługujących reprezentowanej stronie od określonego rozstrzygnięcia sądu. W przedmiotowej sprawie, zdaniem pełnomocnika skarżącej od kończącego postępowanie w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia Sądu stronie przysługuje środek zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z tym poglądem nie można jednak się zgodzić, co legło u podstaw odmowy przyznania pełnomocnikowi wnioskowanego wynagrodzenia. Mianowicie, jak stanowi art. 173 § 1 p.p.s.a., od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Taką regulacją szczególną jest między innymi art. 194 § 1 pkt 10 p.p.s.a., który stanowi, że zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest ukaranie grzywną. Słusznie w tym zakresie dostrzegł pełnomocnik strony, iż w orzecznictwie sądowym oraz w doktrynie istniał spór co do charakteru postępowania zainicjowanego wnioskiem o wymierzenie organowi grzywny, o którym mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. oraz przysługującego środka zaskarżenia od postanowienia kończącego to szczególne postępowanie. Nie dostrzegł on jednak, że wątpliwości w tym zakresie wyeliminował Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 7 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FPS 1/08, publ. ONSAiWSA 2008/3/42, OSP 2008/9/91, Prok.i Pr.-wkł. 2008/9/48, ZNSA 2008/3/125, LEX nr 360881). Według jednoznacznych tez zawartych w przywołanej uchwale wniosek o wymierzenie organowi grzywny, wymieniony w art. 55 § 1 p.p.s.a., jest pismem wszczynającym odrębne postępowanie i od wydanego na podstawie art. 55 § 1 zd. 2 p.p.s.a. postanowienia, zgodnie z art. 173 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 194 § 1 pkt 10 p.p.s.a. stronie służy zażalenie, a nie skarga kasacyjna. Ogólna moc prawna uchwały powoduje, że wiąże ona wszystkie sądy administracyjne w sprawach, w których miałby być stosowany interpretowany przepis. W konsekwencji referendarz sądowy aprobując pogląd wyrażony w uchwale, stoi na stanowisku, że od wydanego postanowienia z dnia 24 września 2014 r. o odmowie wymierzenia organowi grzywny przysługiwało zażalenie, a nie skarga kasacyjna, jak przyjął to pełnomocnik strony. Wniesienie skargi kasacyjnej na orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego, od którego przysługuje zażalenie, a nie skarga kasacyjna, wywołuje ten skutek, że taka skarga kasacyjna jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Gdy natomiast strona zastępowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, sąd nie ma obowiązku pouczenia go o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia. W tych okolicznościach uznając, że opinia prawna o braku podstaw do wniesienia określonego środka zaskarżenia stanowi alternatywną do tego środka formę pomocy stronie uznać należało, że sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od orzeczenia podlegającemu zaskarżeniu w drodze wniesienia zażalenia nie jest czynnością prawną za którą należy się wynagrodzenie. Działanie takie w istocie wskazuje na brak profesjonalizmu pełnomocnika. W literaturze postępowania cywilnego panuje natomiast pogląd (mający odniesienie również do procedury sądowoadministracyjnej), iż jeśli czynności podejmowane przez wyznaczonego pełnomocnika, nie mają charakteru "pomocy prawnej" z uwagi na ich sprzeczność z zasadami profesjonalizmu, brak jest podstaw do przyznania adwokatowi ze środków Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (por. postanowienie SN z 16 marca 2000 r., I PZ 86/99, Monitor Prawniczy 2000/11/681). Adwokat obowiązany jest bowiem wykonywać czynności zawodowe zgodnie z obowiązującymi przepisami, według najlepszej woli i wiedzy, uczciwie, rzeczowo i z należytą starannością. Działania jego mają bowiem za cel ochronę interesu prawnego mocodawcy (podstawowy cel instytucji prawa pomocy). Dlatego też sąd (referendarz sądowy) rozstrzygając o kosztach wynagrodzenia pełnomocnika za udzieloną pomoc prawną (stanowiących wszakże jeden ze składników kosztów sądowych), musi mieć na względzie, czy owa pomoc prawna była celowa, udzielona słusznie i zasadnie, czy też jak w przedmiotowej sprawie owa pomoc prawna była zupełnie bezpodstawna, nieprofesjonalna, a przede wszystkim sprzeczna z obowiązującymi przepisami prawa. Jednocześnie nie można potraktować przedmiotowego pisma jako opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia, bowiem upłynął 7-dniowy termin do wniesienia zażalenia, a postanowienie o wymierzeniu grzywny stało się prawomocne. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 250 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.