II SO/Lu 60/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Witold Falczyński po rozpoznaniu w dniu 24 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. K. w przedmiocie wymierzenia Przedsiębiorstwu Komunikacji Samochodowej Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością grzywny za nieprzekazanie w terminie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie skargi z dnia 13 grudnia 2013 r. w sprawie dotyczącej udostępnienia informacji publicznej p o s t a n a w i a I. wymierzyć Przedsiębiorstwu Komunikacji Samochodowej Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością grzywnę w wysokości 1000 (tysiąc) złotych; II. zasądzić od Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na rzecz A. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 5 sierpnia 2014 r. (data nadania) A. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), wniosek o nałożenie na Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej Sp. z o.o. (dalej jako "PKS ") grzywny za nieprzekazania temu Sądowi w terminie skargi z dnia 13 grudnia 2013 r. na bezczynność PKS w przedmiocie wniosku skarżącego z dnia 8 listopada 2012 r. o udostępnienie informacji publicznej. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wyjaśnił, że przedmiotowa skarga z dnia 13 grudnia 2013 r. została doręczona PKS w dniu 18 grudnia 2013 r. Termin do przekazania tej skargi Sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę upłynął zatem – jak wskazał skarżący – w dniu 2 stycznia 2014 r. Wobec niewykonania ustawowego obowiązku w tym zakresie skarżący w dniu 28 marca 2014 r. złożył do Sadu wniosek o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. Uwzględniając ten wniosek Sąd prawomocnym postanowieniem z dnia 28 maja 2014 r., sygn. akt II SO/Lu 16/14 wymierzył PKS grzywnę w wysokości 500 zł. W ocenie A. K. wymierzona grzywna nie spełniła jej oczekiwanej funkcji dyscyplinującej, albowiem pomimo upływu blisko 2 miesięcy od daty doręczenia organowi powyższego postanowienia, w dalszym ciągu nie przekazał on Sądowi przedmiotowej skargi, co wnioskodawca ustalił za pośrednictwem Wydziału Informacji Sądowej w dniu 5 sierpnia 2014 r. Grzywna wymierzana w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a., zdaniem wnioskodawcy, nie ma jednak charakteru jednorazowego, co oznacza, że w razie dalszego uchylania się organu od kontroli sądowej po pierwotnym ukaraniu grzywną, Sąd może na wniosek skarżącego wymierzyć grzywnę ponownie. W odpowiedzi na wniosek PKS wniosło o jego oddalenie. Organ wyjaśnił, że dotychczas nie przekazywał Sadowi przedmiotowej skargi, albowiem uznał, że w całości wypełnił żądanie A. K. o udostępnienie informacji publicznej. Jednocześnie organ wniósł o umorzenia postępowania w sprawie jego bezczynności w przedmiocie udostępnienia żądanych przez skarżącego informacji. Wraz z odpowiedzią na wniosek organ przekazał Sądowi przedmiotową skargę A. K. z dnia 13 grudnia 2013 r., która została następnie zarejestrowana pod sygnaturą II SAB/Lu 390/14. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: W myśl art. 54 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, organ ten zaś obowiązany jest przekazać skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od daty jej wniesienia. Trzydziestodniowy termin na wykonanie przez organ obowiązku, o którym mowa w tym przepisie, został w przypadku skarg składanych w sprawach o udostępnienie informacji publicznej skrócony przez ustawodawcę do 15 dni, o czym stanowi przepis art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.). Stosownie natomiast do art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do powyższego obowiązku, sąd – na wniosek skarżącego – może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W ocenie Sądu należy zgodzić się ze stanowiskiem wnioskodawcy A. K., iż grzywna, o której mowa w powyższym unormowaniu, nie ma charakteru jednorazowego i w sytuacji, gdy organ, pomimo wymierzenia takiej grzywny, w dalszym ciągu nie wypełnia obowiązku przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, dopuszczalne jest ponowne jej wymierzenie. W tej kwestii wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. akt I OZ 418/12 (publ. OSP 2013/7-8/75, LEX nr 1335530), trafnie wskazując, że z uwagi na dyscyplinujący charakter wniosku o wymierzenie grzywny, nie sposób przyjąć, że grzywna raz wymierzona czyni niedopuszczalnym kolejny wniosek w tym zakresie. Takie rozumowanie – w ocenie NSA, którą to ocenę skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela – prowadziłoby wprost do ograniczenia konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Organ bezkarnie mógłby nadal pozostawać w zwłoce, a skarżący utraciłby instrumenty do zwalczania dalszego łamania prawa przez organ. Przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. nie stanowi, że grzywna może zostać wymierzona tylko raz, a nadto art. 55 § 2 p.p.s.a. daje sądowi możliwość rozpoznania skargi na podstawie jej odpisu, gdy stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi wątpliwości, ale tylko na żądanie skarżącego. Zatem ponowny wniosek o wymierzenie grzywny organowi w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. nie może być uznany za niedopuszczalny w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 4 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. tylko dlatego, że grzywna ta została organowi już raz wymierzona, skoro organ nadal nie wywiązuje się z obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Nie zachodzi w takiej sprawie stan tzw. powagi rzeczy osądzonej. Powyższe rozważania są o tyle istotne na gruncie niniejszej sprawy, że rozpoznawany wniosek jest drugim wnioskiem A. K. o wymierzenie PKS grzywny za nieprzekazania Sądowi tej samej skargi (z dnia 13 grudnia 2013 r.), zaś poprzedni wniosek skarżącego w tym przedmiocie został przez Sąd uwzględniony postanowieniem z dnia 28 maja 2014 r., sygn. akt II SO/Lu 16/14, wymierzającym PKS grzywnę w wysokości 500 zł. Rację ma jednak skarżący podnosząc, że grzywna ta nie osiągnęła jej dyscyplinującego celu. Pomimo bowiem doręczenia organowi w dniu 4 lipca 2014 r. odpisu prawomocnego już postanowienia w przedmiocie jej wymierzenia (potwierdzenie odbioru – k. 43 akt sądowych w sprawie II SO/Lu 16/14), organ w dalszym ciągu, przez ponad dwa miesiące nie wykonywał obowiązku przekazania Sądowi skargi z dnia 13 grudnia 2013 r., a obowiązek ten wykonał dopiero w dniu 8 września 2014 r. na skutek wezwania Sądu do ustosunkowania się do drugiego wniosku skarżącego o wymierzenie grzywny. Dalsze, tak długie uchylanie się przez PKS od obowiązku przekazania sądowi przedmiotowej skargi, uzasadnia ponowne ukaranie tego podmiotu grzywną z art. 55 § 1 p.p.s.a. przy czym okoliczność, iż organ przed rozpoznaniem ponownego wniosku A. K. obowiązek ten ostatecznie wykonał, nie oznacza, że postępowanie w sprawie tego wniosku stało się bezprzedmiotowe. Jak bowiem wskazał NSA w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 3 listopada 2009 r., art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. nie ma zastosowania w przypadku, gdy po wniesieniu wniosku o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 powołanej ustawy organ przekazał skargę sadowi wraz z aktami sprawy i z odpowiedzią na skargę (sygn. akt II GPS 3/09, publ. ONSA i WSA 2010/1/2). Grzywna z art. 55 § 1 p.p.s.a. nie ma przeto wyłącznie funkcji dyscyplinującej, lecz wiąże się również z funkcją represyjną (związaną z odpowiedzialnością za uniemożliwianie albo utrudnianie realizacji określonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki), a nadto z funkcją prewencyjną (mającą na celu zapobieganie naruszeniom prawa w przyszłości). Należy ponadto wskazać, iż w żaden sposób nie uzasadnia oddalenia rozpoznawanego wniosku okoliczność, jakoby organ w całości uwzględnił wniosek skarżącego z dnia 8 listopada 2012 r. o udostępnienie informacji publicznej, w sprawie którego złożona została przedmiotowa skarga z dnia 13 grudnia 2013 r. na bezczynność organu, i z tego powodu odstąpił od przekazania tej skargi Sądowi. Nawet bowiem w razie uwzględnienia skargi w całości przez organ w trybie autokontroli przewidzianej w art. 54 § 3 p.p.s.a., obowiązek przekazania sądowi takiej skargi jest nadal aktualny. To sąd bowiem w takiej sytuacji bada, czy uwzględnienie skargi przez organ czyni wszczęte nią postępowanie sądowe w jakimkolwiek zakresie bezprzedmiotowym, co może prowadzić do jego ewentualnego umorzenia postanowieniem sądu. W związku z powyższym, skoro nie budzi wątpliwości, że PKS , pomimo ukarania tego podmiotu przez Sąd grzywną za nieprzekazanie Sądowi skargi A. K. z dnia 13 grudnia 2013 r., w dalszym ciągu przez ponad dwa miesiące od doręczenia mu prawomocnego postanowienia w tym przedmiocie uchylał się od przedmiotowego obowiązku, należy uznać, że zachodzą podstawy do ponownego ukarania go grzywną na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. Podkreślić należy, że orzeczona kwota grzywny mieści się w granicach wyznaczonych przepisem art. 154 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Określając jej wysokość Sąd miał na uwadze wszystkie okoliczności sprawy, w tym przede wszystkim znaczny, bo przeszło półroczny okres w uchybieniu terminu do przekazania skargi oraz fakt, iż uprzednio wymierzona organowi grzywna w kwocie 500 zł nie była wystarczająca dla osiągnięcia zarówno jej dyscyplinującego, jak i prewencyjnego celu. Sąd tym razem orzekł zatem o wymierzeniu grzywny w kwocie dwukrotnie wyższej od poprzedniej, uznając ją za adekwatną do naruszenia prawa stwierdzonego na obecnym etapie postępowania. Odstępując od wymierzenia organowi grzywny w jeszcze wyższej kwocie Sąd miał natomiast na uwadze, iż ostatecznie, przed rozpoznaniem niniejszego wniosku, obowiązek przekazania Sądowi skargi A. K. z dnia 13 grudnia 2013 r. został przez PKS wykonany. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w pkt I sentencji postanowienia. Orzeczenie o kosztach postępowania, zawarte w pkt II sentencji, znajduje natomiast uzasadnienie w art. 200 p.p.s.a.