III SA/Lu 1/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Asesor WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Protokolant Referent Monika Kutarska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 26 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi R.K. na postanowienie Prorektora [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Prorektora [...] Uniwersytetu [...] na rzecz R.K. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Rektor [...] Uniwersytetu [...] zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził, że odwołanie od decyzji Kierownika Studiów Doktoranckich Wydziału [...] z dnia [...] lipca 2007 r. o skreśleniu R. K. z listy studentów doktorantów zostało złożone z uchybieniem terminu 14 dni, przewidzianego do jego wniesienia. W uzasadnieniu organ wskazał, że ww. decyzję R. K. otrzymała 10 lipca 2007 r., zatem termin odwołania upływał w dniu 24 lipca 2007 r. Odwołanie R. K. wpłynęło do dziekanatu 8 października 2007 r., więc jest spóźnione. Na powyższe postanowienie R. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając naruszenie art. 7 w związku z art. 77 w zw. z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., poprzez pobieżne uzasadnienie skarżonego uzasadnienia, art. 6, 8, 9 i 10 k.p.a. poprzez błędne poinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na jej prawa i obowiązki będące przedmiotem postępowania administracyjnego, art. 50 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie wezwania strony do pisemnego bądź ustnego wyjaśnienia swego żądania, art. 128 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że odpowiedź strony na decyzję z dnia 6 lipca 2007 r. nie stanowi odwołania. Skarżąca wskazała, że decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. znak [...] uzyskała przedłużenie studiów doktoranckich do 14 lutego 2007 r. W tym okresie został znowelizowany regulamin studiów doktoranckich, z którego brzmienia wynikało, że od owego momentu złożenie rozprawy doktorskiej nie stanowi warunku zaliczenia ostatniego semestru studiów; z kolei po ukończeniu studiów doktoranckich doktorant otrzymuje świadectwo ich ukończenia. W tym stanie rzeczy skarżąca była pewna, że uzyska wspomniane świadectwo o ukończeniu studiów doktoranckich. W związku z powyższym skarżąca wystąpiła o wydanie ww. świadectwa o ukończeniu studiów doktoranckich, ponieważ wypełniła wszystkie wymogi określone przedmiotowym regulaminem. Jednakże dotychczas nie doręczono jej tego dokumentu. Jednocześnie decyzją Kierownika Studiów Doktoranckich z dnia [...] lipca 2007 r. skreślono ją z listy studentów. Wobec tego skarżąca złożyła - w stosownym terminie - odwołanie od decyzji o skreśleniu jej z listy studentów doktorantów i jednocześnie wniosek o wydanie jej przedmiotowego świadectwa. Jednakże w decyzji z dnia [...] września 2007 r. znak [...] - bez podania podstaw prawnych i omówienia przyczyn rozstrzygnięcia - odmówiono jej wydania takiego dokumentu wobec "braku podstaw prawnych i formalnych", nie wnikając, czy złożyła środek zaskarżenia i nie wyjaśniając dogłębnie jej żądań (wbrew brzmieniu art. 50 § 1 k.p.a.). Natomiast z treści przedmiotowego odwołania wynikało jasno, że skarżąca jest niezadowolona z wydanej decyzji i ma zastrzeżenia co do trafności wydanego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację jak w zaskarżonym postanowieniu i nie odnosząc się do zarzutów skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, zatem zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie zgodności z prawem indywidualnych aktów administracyjnych. Oznacza to, że Sąd, rozpoznając skargę, ocenia, czy zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 145 §1 pkt 1 lit. a-c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchyleniu podlega decyzja lub postanowienie, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie sądu zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu z uwagi na to, że narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że decyzję Kierownika Studiów Doktoranckich Wydziału [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] doręczono skarżącej w dniu 10 kwietnia 2007 r., natomiast pismo zatytułowane "odwołanie" zostało wniesione przez skarżącą w dniach 4-8 października 2007 r. (nie można ustalić tej daty dokładnie z uwagi na brak w aktach sprawy koperty, w którym skarżąca nadała pismo; pismo jest z dnia 4 października 2007 r., wpłynęło zaś do organu w dniu 8 października 2007 r.). Jednakże poprzednie pismo skarżącej zostało skierowane do organu już w dniu 23 lipca 2007 r., a zatem w terminie do wniesienia środka odwoławczego (który upływał z dniem 24 lipca 2007 r.). Bowiem skarżąca pismem z dnia 19 lipca 2007 r. (nadanym w dniu 23 lipca 2007 r., co jest wiadomo z pisma procesowego skarżącej z dnia 2 marca 2008 r., s. 64 akt sądowych) w nawiązaniu m.in. do decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. odniosła się do kwestii obowiązków studenta studiów doktoranckich wypełnianych przez siebie. Treść tego pisma wskazuje na niezadowolenie strony z wydanej decyzji oraz powinno stanowić podstawę powzięcia przez organ odwoławczy czynności ustalenia woli strony wyrażonej w tym piśmie, w szczególności, czy jest to wola zaskarżenia decyzji organu I instancji. Obowiązkiem organu w tej sytuacji było zatem wyjaśnienie, jak należy traktować pismo strony z dnia 19 lipca 2007 r. W przypadku poczynienia ustaleń w kierunku wniesienia przez stronę odwołania już w dniu 23 lipca 2007 r., właśnie to pismo z dnia 19 lipca 2007 r. należałoby uznać za odwołanie, a późniejsze pismo z dnia 4 października 2007 r. za pismo procesowe uzupełniające odwołanie. Nadto organ powinien ustalić czy pismo to zostało wniesione w terminie wskazanym przez stronę tj. dnia 23 lipca 2007 r. (art. 57 § 5 pkt 2 kpa). W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie prawa administracyjnego konsekwentnie prezentowane jest bowiem stanowisko, według którego o charakterze danej czynności procesowej decyduje nie nazwa czy forma podania, lecz wyłącznie jego treść oraz intencja wnioskodawcy. Kodeks postępowania administracyjnego dąży do odformalizowania na korzyść strony ustawowych wymogów środków prawnych, tak aby mogły być one rozpatrzone zgodnie z intencją i interesem strony. Dotyczy to w szczególności odwołania, które zgodnie z art. 128 k.p.a. nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Zasadniczym elementem decydującym o uznaniu pisma - czynności procesowej za odwołanie jest więc niezadowolenie z decyzji wydanej w pierwszej instancji. Nie jest natomiast istotne, w jaki sposób strona wyrazi to niezadowolenie, jak nazwie to odwołanie i w jakich słowach sformułuje swoje żądanie. Mylne zatytułowanie pisma lub inne oczywiste niedokładności nie mogą stanowić przeszkody do nadania pismu biegu i rozpoznania go we właściwym trybie. Wątpliwości co do sensu podania i intencji jego autora powinny być zaś usunięte przez zażądanie przez organ od wnioskodawcy stosownych wyjaśnień. Służy temu m.in. art. 50 § 1 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej może wzywać osoby do udziału w podejmowanych czynnościach i do złożenia wyjaśnień lub zeznań osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy lub dla wykonywania czynności urzędowych. Także i w tym zakresie obowiązuje bowiem przewidziana w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej, nakazująca organowi podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do rzetelnego wyjaśnienia sprawy. Zgodnie zaś z art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Ponadto obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz do czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu do udzielania im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.). Organ odwoławczy uchybił powyżej przytoczonym przepisom. Przeprowadzając ponownie postępowanie odwoławcze, organ kierując się przepisami art. 7, 8, 9, 50 § 1, 128 k.p.a., ustali, jaki charakter miało pismo strony z dnia 19 lipca 2007 r., a uznawszy je za odwołanie i to wniesione w ustawowym terminie rozpatrzy je wyczerpująco stosując prawidłowo przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (co oznacza również szczegółowe uzasadnienie rozstrzygnięcia, wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa – art. 107 § 3 k.p.a.). Z tych względów, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach wynika z treści art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez Sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.