III SA/Lu 1/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia, skarżący złożył wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy zakreślając w nim, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Ponadto na wezwanie referendarza sądowego skarżący nadesłał dokumenty źródłowe i dodatkowe oświadczenie. W uzasadnieniu wniosku złożonego na urzędowym formularzu skarżący podał, że utrzymuje się tylko z gospodarstwa rolnego i nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Podniósł, że w 2011 r. w jego gospodarstwie padło kilka sztuk prosiąt, a produkcja malin i zbóż nie przyniosła dochodów. W dalszej części wniosku skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką. Odnośnie stanu majątkowego wykazał, że posiada dom o pow. [...] m2, budynki gospodarcze (obora murowana, stodoła drewniana), nieruchomość rolną o pow. [...] ha, ciągnik rolniczy [...] (r. prod. [...]) oraz samochód marki [...] (r. prod. [...]). Wskazał, iż miesięczny dochód z gospodarstwa rolnego wynosi [...] zł miesięcznie. Odnośnie emerytury matki skarżący nie określił jej wysokości podając, że w całości jest przeznaczana na własne potrzeby. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności podnieść należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Do kosztów sądowych na obecnym etapie sprawy należy wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł (§ 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 221, poz. 2193/). Pozostałe ewentualne koszty sądowe, które mogą, ale nie muszą wystąpić tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, opłata sądowa od zażalenia, wpis sądowy od potencjalnej skargi kasacyjnej, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych /Dz.U. Nr 221, poz. 2192/ oraz § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Podkreślić należy, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma zastosowanie w stosunku do osób ubogich, które ze względu na sytuację życiową (np. brak majątku, brak dochodów lub bardzo niskie dochody), mimo największych starań, nie są w stanie wygospodarować środków na ich poniesienie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W przedstawionych przez skarżącego okolicznościach, rozważając możliwość poniesienia przez niego kosztów sądowych, stwierdzić należy, że obecna jego sytuacja materialna nie należy do szczególnie trudnych. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, nie ma nikogo na utrzymaniu. Jest właścicielem nieruchomości rolnych o pow. [...] ha fiz., tj. [...] ha przel. i [...] ha lasu (wg. nakazu płatniczego na łączne zobowiązanie pieniężne za 2012 r.) oraz nieruchomości budynkowych - domu o pow. [...] m2 oraz budynków gospodarczych, a także środków transportu (samochód, ciągnik). W 2011 r. gospodarstwo rolne skarżącego było większe pod względem obszarowym, jednakże skarżący sprzedał grunty rolne o pow. [...] ha i udział [...] części w działce lasu o pow. [...] ha za cenę [...] zł (akt notarialny z [...] 2011 r.) oraz grunty rolne o pow. [...] ha za cenę [...] zł (akt notarialny z [...] 2011 r.). W urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy skarżący określił wysokość dochodu z gospodarstwa rolnego na kwotę [...] zł, jednakże kierując się wskazaniami art. 18 ustawy z 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (t. jedn. - Dz.U. z 2006r. Nr 136, poz. 969 ze zm.) dochód ten należało wyliczyć przyjmując za podstawę wielkość gruntów w ha przeliczeniowych. Zgodnie z wydanym na podstawie powyższego unormowania obwieszczeniem Prezesa GUS z 23 września 2011 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2010 r. (MP Nr 87, poz. 917), dochód ten wyniósł 2.278 zł. Zatem miesięczny dochód skarżącego z gospodarstwa rolnego obliczony na podstawie przywołanych przepisów wynosi [...] zł miesięcznie ([...] ha przel. x 2.278 zł = [...] zł /dochód roczny/ : 12 miesięcy = [...] zł). Skarżący uzyskuje ponadto dochód ze sprzedaży mleka – w październiku 2011 r. była to kwota [...] zł, w listopadzie – [...] zł, w grudniu 2011 r. – [...] zł (wg. wydruku bankowego za okres od 3 października do 31 grudnia 2011 r. ). Na łączny dochód rodziny składa się również emerytura matki skarżącego w wysokości [...] zł netto (wg. decyzji KRUS z [...] r.). Z powyższego wynika, że łączny miesięczny dochód rodziny z gospodarstwa rolnego i emerytury wynosi [...] zł netto, a ponadto skarżący uzyskuje inne dodatkowe dochody (ze sprzedaży mleka), które choć w różnej wysokości zasilają regularnie budżet domowy skarżącego kwotą ok. [...] – [...] zł miesięcznie. Przy ocenie zdolności płatniczych skarżącego nie można pominąć faktu, iż decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] r., (wydaną w miesiącu, w którym został złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy), skarżącemu przyznano w ramach systemów wsparcia bezpośredniego płatności na 2011 r. w kwocie [...] zł. Odnośnie miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego, to skarżący w nadesłanym oświadczeniu z 31 stycznia 2012 r. wskazał, iż należą do nich opłaty za energię elektryczną, wodę, wywóz śmieci, telefony, raty kredytu oraz nadesłał dokumenty potwierdzające te wydatki. Biorąc pod uwagę, że płatności za energię elektryczną przypadają za okresy dwumiesięczne, to na podstawie nadesłanych faktur VAT należy przyjąć, że opłaty za energię elektryczną wynoszą średnio ok. [...] zł miesięcznie; opłaty za wodę [...] zł kwartalnie, tj. [...] zł miesięcznie; wywóz śmieci [...] zł kwartalnie, tj. [...] zł miesięcznie; telefony za styczeń 2012 r. [...] zł i [...] zł (łącznie [...] zł). Referendarz do kosztów koniecznych zaliczył również koszt podatku rolnego ([...] zł) i leśnego ([..] zł), łącznie – [..] zł rocznie, tj. [..] zł miesięcznie. Jeśli chodzi o przedstawione przez skarżącego dokumenty związane z zaciąganymi kredytami, to wynika z nich, że skarżący zaciągnął trzy kredyty na kwotę [...] zł, [...] zł i [...] zł. Kredyt na kwotę [...] zł, według umowy o kredyt inwestycyjny rolniczy z dnia [...] r., został zaciągnięty na zakup prasy wysokiego zgniotu. W ocenie referendarza, kwoty wydatkowane na taki cel służą wzbogacaniu majątku prywatnego. Należy je zakwalifikować jako nakłady na prowadzenie działalności rolniczej, w związku z czym brak jest podstaw do uznania, iż są to koszty związane z utrzymaniem koniecznym skarżącego i jego rodziny (komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pod redakcją prof. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, wyd. C. H. Beck W-wa 2011 r. str. 798 p.37). Skarżący nie wykazał, na jaki cel zostały zaciągnięte pozostałe kredyty, nie można zatem ocenić czy raty spłacane w związku z tymi kredytami należy zaliczyć do wydatków związanych z utrzymaniem koniecznym. Zauważyć jedynie należy, że jak wynika z przedstawionych harmonogramów spłat tych kredytów, są one spłacane w ratach kwartalnych, a w miesiącu styczniu 2012 r., skarżący miał do zapłaty tylko odsetki w kwocie [...] zł. Zatem łączne miesięczne wydatki na utrzymanie konieczne, wykazane przez skarżącego, wynoszą [...] zł. Porównując wielkość miesięcznego dochodu rodziny skarżącego osiąganego tylko z gospodarstwa rolnego i emerytury ([...] zł), do wykazanych przez niego miesięcznych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem ([...] zł), brak jest podstaw do uznania, że skarżący nie posiada środków na sfinansowanie kosztów sądowych występujących w przedmiotowej sprawie, tj wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, a także ewentualnych innych kosztów sądowych, które każdorazowo nie przekroczą 100 zł. Nie bez znaczenia dla oceny możliwości płatniczych skarżącego są również dochody uzyskane z innych tytułów (płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, dochody uzyskane przed złożeniem wniosku w związku ze sprzedażą gruntów, dochody ze sprzedaży mleka). Reasumując, skarżący nie wykazał spełnienia ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie. Z tych względów oraz działając na podstawie o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.