III SA/Lu 10/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca),, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Asystent sędziego Jowita Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 marca 2010 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2009 r., nr [...]; II. określa, że decyzje wymienione w pkt I nie podlegają wykonaniu w całości; III. przyznaje radcy prawnemu I. K. wynagrodzenie w kwocie 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) w tym podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, płatne z funduszy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Decyzją z dnia [...] września 2009 r. znak: [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta orzeczono o wymeldowaniu P. K. z pobytu stałego z lokalu przy ul. O. w L.. W jej uzasadnieniu wskazano, że P. K. w czerwcu 2007 r. dobrowolnie i na stałe opuścił lokal przy ul. O . w L.. Stałym miejscem jego zamieszkania jest lokal przy ul. S. w L.. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł P. K. podnosząc, że w sytuacji gdy wydany został wyrok sądu o przywróceniu utraconego posiadania, decyzja o wymeldowaniu jest bezprawna. Po rozpatrzeniu odwołania, organ II instancji nie podzielił zarzutów w nim zawartych. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie administracyjne wykazało, iż odwołujący się pod adresem zameldowania nie zamieszkuje od 2007 r. Po wyprowadzeniu się ze spornego lokalu zamieszkał u swojej matki przy ul. S. w L.. Fakt niezamieszkiwania P. K. w spornym lokalu potwierdzają ustalenia Sądu Rejonowego w L., który wyrokiem z dnia 26 czerwca 2008 r. sygn. [...] przywrócił mu posiadanie przedmiotowego lokalu. Ponadto organ podniósł, że kwestie dotyczące ewentualnego uniemożliwiania odwołującemu się przez M. S. użytkowania lokalu, pozostają poza sferą zainteresowania organów administracji, bowiem sąd udzielił mu zabezpieczenia w zakresie korzystania z przedmiotowego mieszkania. W przypadku gdy M. S. nie będzie stosowała się do orzeczonego nakazu, to odwołujący się powinien wystąpić do komornika o egzekucję wyroku sądu przywracającego naruszone posiadanie. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy uznał, że istnieją podstawy do wymeldowania P. K. z lokalu przy ul. O. w L., w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Na powyższą decyzję skargę sądową złożył P. K., w której wniósł o jej uchylenie z uwagi na naruszenie przepisów procesowych, m.in. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 11 i 107 § 3 k.p.a. Podniósł, że stan faktyczny sprawy nie został zbadany przez organy w sposób kompletny i wyczerpujący, a sama decyzja zawiera jedynie iluzoryczne uzasadnienie prawne bez wskazania i wyjaśnienia podstawy prawnej. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Prawidłowe rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy administracyjnej, wiążące się z właściwym zastosowaniem odpowiedniej normy materialnoprawnej uzależnione jest od uprzedniego dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego w myśl reguł przewidzianych w przepisach art. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Ustalenia faktyczne muszą być poczynione na podstawie konkretnych dowodów, uzyskanych zgodnie z wymogami prawa. W przeciwnym razie, wadliwe przeprowadzone dowody nie mogą stanowić podstawy tych ustaleń. Jeśli chodzi o dowody z zeznań świadków oraz przesłuchania stron, niezbędne jest, aby organ w celu umożliwienia realizacji uprawnień przewidzianych w art. 10 k.p.a., zawiadomił stronę o dopuszczeniu dowodu (art. 75 § 1 k.p.a.), poinformował o tym, w jakim miejscu i terminie owe dowody zostaną przeprowadzone – przynajmniej na 7 dni przed terminem (art. 79 § 1 k.p.a.). Strona bowiem ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodów, może zadawać pytania i składać wyjaśnienia (art. 79 § 2 k.p.a.). Analiza akt administracyjnych oraz zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej przekonuje, że zostały one wydane z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów. Z akt administracyjnych wynika, że organ I instancji przeprowadził dowody z zeznań świadków: J. S. (k. 82) i P. W. (k. 83) oraz z przesłuchania stron – tj. M. S. (k. 81, 98) i P. K. (k. 83). Powyższe dowody podlegają dyskwalifikacji, gdyż przeprowadzono je ad hoc, bez uprzedniego dopuszczenia i bez powiadomienia stron o miejscu i terminie przesłuchań. Wątpliwym dowodem w sprawie są przeprowadzone kontrole meldunkowe czy wywiady policji, bowiem z pisma Komisariatu III Policji wynika, że "jak ustalono z sąsiadami P. K. zamieszkuje pod w/w adresem" (k. 97), natomiast w kolejnym piśmie z dnia 24 sierpnia 2009 r. stwierdzono, że "w rozmowie z sąsiadką ustalono, że P. K. nie zamieszkuje pod tym adresem od ok. roku czasu" (k. 103). Rozbieżności w ustaleniach dokonanych przez funkcjonariuszy policji nie zostały dostrzeżone, ani ocenione przez organy decyzyjne. Wymeldowanie osoby z pobytu stałego jest możliwe, w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w przepisach prawa. Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) – zwana dalej ustawą, w art. 15 ust. 2 stanowi, że podmiotem decyzji o wymeldowanie może być jedynie osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Organ meldunkowy powinien wyjaśnić, czy opuszczenie lokalu w konkretnym przypadku było dobrowolne i ma charakter trwały Nie sposób zgodzić się z tezą Wojewody o dobrowolnym opuszczeniu lokalu przy ul. O. w L. przez skarżącego, skoro uzyskał on wyrok przywracający posiadanie przedmiotowego mieszkania (wyrok Sądu Rejonowego w L. z dnia 26 czerwca 2008 r. sygn. [...], zmieniony częściowo wyrokiem Sądu Okręgowego w L. z dnia 10 grudnia 2008 r., sygn. [...] – k. 82 akt administracyjnych). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się bowiem, że prawomocny wyrok przywracający posiadanie lokalu osobie bezprawnie pozbawionej jego posiadania, oznacza brak przesłanki "dobrowolnego opuszczenia". Tym samym taki środek prawny uznać należy za środek skutecznie zmierzający do umożliwienia powrotu do lokalu, z którego zostało się usuniętym (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3078/00 - Lex nr 78937 oraz z dnia 18 kwietnia.2000 r. sygn. akt V SA 1424/99 - Lex nr 79243). Organy administracji obowiązane są do rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o stan faktyczny istniejący w dacie wydania decyzji, bowiem przywrócenie posiadania nie wyklucza możliwości uznania, że w późniejszym czasie osoba dysponująca wyrokiem, rzeczywiście w sposób dobrowolny i na trwałe opuściła przedmiot stałego zameldowania (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1760/07, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 października 2006 r., sygn. akt III SA/Gd 339/06, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/GL 566/07 – publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedmiotowej sprawie organy decyzyjne nie poczyniły odpowiednich ustaleń w powyższym zakresie, gdyż postępowanie dowodowe – o czym była mowa wcześniej, zostało przeprowadzone wadliwie, zaś wyniki dwóch "kontroli meldunkowych" dokonanych przez funkcjonariuszy policji w odstępie niecałego miesiąca, są diametralnie różne. W szczególności nie zostały zweryfikowane twierdzenia skarżącego, że próbuje zamieszkiwać w lokalu przy ul. O. w L., lecz gdy uda mu się pobyć w nim i przenocować, to następnego dnia – po wyjściu z mieszkania rano i po powrocie wieczorem, jego rzeczy zostają wyniesione, zaś zamki wymienione, a tego rodzaju sytuacje powtarzają się. Jeżeli twierdzenie skarżącego jest prawdziwe, to nie można przyjąć, iż opuścił on na trwałe lokal będący przedmiotem stałego zameldowania – w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Skoro zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. art. 7, 77 § 1, 79 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przeto podlegała ona uchyleniu. Z uwagi na to, że co do zasady - wszystkie dowody przeprowadza organ I instancji, zachodziła konieczność uchylenia również decyzji pierwszoinstancyjnej. Rozpoznając sprawę, należy ponowić dowody dotychczas wadliwie przeprowadzone (zeznania świadków i przesłuchanie stron) i przeprowadzić je zgodnie z wymogami prawa. Dla rozstrzygnięcia sprawy istotne będą ustalenia, czy po uzyskaniu wyroku przywracającego posiadanie spornego lokalu, skarżący powrócił doń i zamieszkał (własnym działaniem, za zgodą M. S., czy też na skutek egzekucji komorniczej), czy też opuścił owo mieszkanie w sposób dobrowolny i trwały, Z tych względów należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. Rozstrzygnięcie zwarte w pkt II uzasadnia art. 152 p.p.s.a., zaś w pkt III – art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 18 ust.1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).